ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ନିୟମ - ଶୀଘ୍ର ସଂଶୋଧନ
ଭୌତିକ ନିୟମ - ଦ୍ରୁତ ପୁନର୍ବଳନ
ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (ଏକ ବାକ୍ୟରେ)
- ନ୍ୟୁଟନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନିୟମ: କୌଣସି ବସ୍ତୁ ବିଶ୍ରାମ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ କିମ୍ବା ସମବେଗ ଗତି କରିବ ଯେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ନେଟ୍ ବଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ନାହିଁ।
- ନ୍ୟୁଟନଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିୟମ: F = ma; ତ୍ୱରଣ ବଳ ସହ ସମାନୂପାତ, ଏବଂ ଭର ସହ ବ୍ୟସ୍ତାନୁପାତ।
- ନ୍ୟୁଟନଙ୍କ ତୃତୀୟ ନିୟମ: ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ସମାନ ଓ ବିପରୀତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଥାଏ।
- ଆକର୍ଷଣ ନିୟମ: F = G m₁m₂ / r²; କେନ୍ଦ୍ର ଯୋଡୁଥିବା ରେଖା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
- କେପ୍ଲରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନିୟମ: ଗ୍ରହମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘବୃତ୍ତ କକ୍ଷରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଫୋକସରେ ରହନ୍ତି।
- କେପ୍ଲରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିୟମ: ଗ୍ରହ-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୋଡୁଥିବା ରେଖା ସମାନ ସମୟରେ ସମାନ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଆଚ୍ଛାଦନ କରେ (କୋଣୀୟ ବେଗ ସଂରକ୍ଷଣ)।
- କେପ୍ଲରଙ୍କ ତୃତୀୟ ନିୟମ: T² ∝ r³; ଆବର୍ତ୍ତନ କାଳର ବର୍ଗ ଓ ଗତିପଥର ଗଡ଼ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧର ଘନ ସମାନୂପାତ।
- ଓମ୍ ନିୟମ: V = IR; ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାପମାତ୍ରାରେ ଚାଲକ ତାର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ତଡ଼ିତ ଭୋଲ୍ଟେଜ ସହ ସମାନୂପାତ।
- ଜୁଲ୍ ନିୟମ: H = I²Rt; ଉତ୍ପନ୍ନ ତାପ ତଡ଼ିତର ବର୍ଗ ସହ ସମାନୂପାତ।
- ଫାରାଡେଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନିୟମ: ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ଉପରେ ମୁକ୍ତ ହେଉଥିବା ଭର ପ୍ରବାହିତ ଆବେଶ ସହ ସମାନୂପାତ (m = ZIt)।
- ଲେଞ୍ଜ ନିୟମ: ଉତ୍ପନ୍ନ ତଡ଼ିତ ପ୍ରବାହ ତାହା ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବିରୋଧ କରେ (ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ)।
- ବୋଇଲ୍ ନିୟମ: PV = ସ୍ଥିର (T ସ୍ଥିର); ଚାପ ଓ ଘନଫଳ ବ୍ୟସ୍ତାନୁପାତ।
- ଚାର୍ଲସ୍ ନିୟମ: V/T = ସ୍ଥିର (P ସ୍ଥିର); ଘନଫଳ ଓ ପରମ ତାପମାତ୍ରା ସମାନୂପାତ।
- ଆର୍କିମିଡିସ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ଉପରମୁକ୍ତ ବଳ = ବିସ୍ଥାପିତ ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଓଜନ; ଏହା ଲମ୍ବ ଉପରକୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
- ସ୍ନେଲ୍ ନିୟମ: n₁ sin i = n₂ sin r; ଦୁଇ ମାଧ୍ୟମ ପାଇଁ ସାଇନ୍ ଅନୁପାତ ସ୍ଥିର।
- ପ୍ରତିଫଳନ ନିୟମ: ∠i = ∠r; ଆପତିତ କିରଣ, ପ୍ରତିଫଳିତ କିରଣ ଓ ନର୍ମାଲ୍ ଏକ ସମତଳରେ ରହନ୍ତି।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର/ନିୟମ
| ସୂତ୍ର/ନିୟମ |
ପ୍ରୟୋଗ |
| F = ma |
ରେଖିକ ଗତିରେ ବଳ କିମ୍ବା ତ୍ୱରଣ ଗଣନା କରିବା। |
| F = G m₁m₂ / r² |
ଦୁଇଟି ଭର ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷଣ ବଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା। |
| V = IR |
ସର୍କିଟ୍ରେ ଭୋଲ୍ଟେଜ୍, କରେଣ୍ଟ କିମ୍ବା ପ୍ରତିରୋଧ ସମାଧାନ କରିବା। |
| H = I²Rt |
ରେଜିଷ୍ଟର୍ରେ କରେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ ତାପ ଗଣନା କରିବା। |
| P = ρgh |
ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଗଭୀରତା h ରେ ଚାପ ମାପିବା। |
| v = f λ |
ତରଙ୍ଗ ବେଗ, ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି ଓ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବା। |
| s = ut + ½at² |
ଗତିବିଦ୍ୟା—ସମତୁଳ ତ୍ୱରଣ ତଳେ ଦୂରତା। |
| F = k x |
ହୁକ୍ସ୍ ନିୟମ—ଟାଣିଯାଇଥିବା ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା ବଳ। |
| η = (output / input) × 100 % |
ଯେକୌଣସି ମେସିନ୍/ହିଟ୍ ଏଞ୍ଜିନ୍ର ଦକ୍ଷତା। |
ମେମୋରି ଟ୍ରିକ୍
- “VIR” – ଓମ୍ସ୍ ନିୟମ ତ୍ରିଭୁଜ: V କୁ ଢାକିଲେ → I×R, I କୁ ଢାକିଲେ → V/R, R କୁ ଢାକିଲେ → V/I।
- “F = ma” – “FEMA” କୁହ (ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଏଜେନ୍ସି ଭଳି ଶୁଣାଯାଏ) ବଳ-ଗତି ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ।
- କେପ୍ଲର୍ଙ୍କ ତୃତୀୟ: “ଦୁଇ ବର୍ଗ ଏକ ଘନ ତିଆରି କରେ” (T² ∝ r³)।
- ଲେଞ୍ଜ୍: “ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବିରୋଧ କର” – ଏକ ଅଟଳ ବ୍ୟକ୍ତି ପଛକୁ ଠେଲୁଥିବା ଭାବ।
- ଆର୍କିମିଡିଜ୍: “ଉଭାର୍ଜନ = ପାଣି ଓହରାଇଥିବା ଓଜନ୍”।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ
| ଭୁଲ |
ଠିକ୍ ପଦ୍ଧତି |
| Q ରେ 9.8 ଦର୍ଶାଇଥିଲେ g = 10 m/s² ବ୍ୟବହାର କରିବା |
ଧ୍ରୁବକ ମୂଲ୍ୟ ପଢ଼; ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନ ହେଲେ ଡିଫଲ୍ଟ 9.8, 10 କୁହାଗଲେ 10. |
| F = ma ରେ ଭେକ୍ଟର ସ୍ୱଭାବ ଭୁଲିବା |
ଦିଗ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ସଜାଣି ସହ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କର. |
| ଲେଞ୍ଜ୍ ଓ ଫ୍ଲେମିଙ୍ଗ୍ ଡାହାଣ ହାତ ନିୟମ ଭ୍ରମ କରିବା |
ଲେଞ୍ଜ୍ ପ୍ରେରିତ ଧାରାର ଦିଗ ଦିଏ (ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିରୋଧ); ଫ୍ଲେମିଙ୍ଗ୍ ମୋଟର/ଜେନେରେଟର ବଳ ଦିଏ. |
| ଚାପକୁ Hg ରେ cm ରେ ନେଇ mm ରେ ଛାଡ଼ିଦେବା |
ସମାନ ଏକକ (Pa କିମ୍ବା N/m²) ରେ ରୂପାନ୍ତର କରି ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ କର. |
| T² ∝ r³ କୁ T ∝ r ସହ ଗୁଳାଇବା |
ସମୟକୁ ବର୍ଗ, ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧକୁ ଘନ—ଅନୁପାତତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଲେଖ. |
ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଟିପ୍ସ
- ଏକକ ଦେଖନ୍ତୁ—ଅଧିକାଂଶ ବିକଳ୍ପ ଏକକ ମେଳ ନ ଖାଇଲେ ବାଦ ପଡ଼ିଯାଏ।
- ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତୀକ ସହ ଡାଟା ଲେଖ; ସଂଖ୍ୟା କପି ଭୁଲ ରୋକେ।
- ଲେନ୍ସ/ଦର୍ପଣ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଝଟପଟ ରେ କिरण ଚିତ୍ର ଆଙ୍କ; ଚିହ୍ନ ସଂକେତ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରେ।
- ସର୍କିଟ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ରେଜିଷ୍ଟର ସିରିଜ୍ କିମ୍ବା ପାରାଲେଲ୍ କି ଚେକ୍ କରି ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଯୋଗ କର।
- ଦୁଇଟି ବିକଳ୍ପ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ପ୍ରଶ୍ନ ପୁଣିଥରେ ପଢ଼—ପ୍ରାୟତଃ “ନୁହେଁ” କିମ୍ବା “ବ୍ୟତୀତ” ଲୁଚିଥାଏ।
ଝଟପଟ ଅଭ୍ୟାସ (5 MCQ)
1. 2 kg ଏକ ବ୍ଲକ୍ 4 m/s² ରେ ତ୍ୱରିତ ହେଉଛି। ନେଟ୍ ବଳ ହେଉଛି—
A) 2 N B) 6 N C) 8 N D) 16 N
**Ans:** C) 8 N (F = ma = 2×4)
2. ଗ୍ରହ-X ତା’ର ତାରାର 4 AU ରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ। ଯଦି ପୃଥିବୀ (1 AU) ପାଇଁ 1 yr ଲାଗେ, ଗ୍ରହ-X ର ବର୍ଷ ହେଉଛି—
A) 2 yr B) 4 yr C) 8 yr D) 16 yr
**Ans:** C) 8 yr (T² ∝ r³ → T ∝ 8)
3. ଏକ 5 Ω ତାର 2 A ଧାରା 10 s ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଉତ୍ପନ୍ନ ତାପ ହେଉଛି—
A) 20 J B) 50 J C) 100 J D) 200 J
**Ans:** D) 200 J (H = I²Rt = 4×5×10)
4. ଯେତେବେଳେ ଏକ ଦଣ୍ଡ ଚୁମ୍ବକକୁ ଏକ କୁଣ୍ଡଳୀ ଭିତରକୁ ଠେଲାଯାଏ, ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରବାହିତ ବିଦ୍ୟୁତ ଧାରା—
A) ଚୁମ୍ବକକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିବ B) ଚୁମ୍ବକକୁ ବିକର୍ଷଣ କରିବ C) ଶୂନ୍ୟ ରହିବ D) କେବଳ କୁଣ୍ଡଳୀକୁ ଗରମ କରିବ
**Ans:** B) ଚୁମ୍ବକକୁ ବିକର୍ଷଣ କରିବ (Lenz ନିୟମ)
5. ଏକ ବସ୍ତୁ ଏକ ତରଳ ଭିତରେ 30 % ଘନତା ବାହାରେ ଭାସୁଛି। ବସ୍ତୁର ଆପେକ୍ଷିକ ଘନତା ହେଉଛି—
A) 0.3 B) 0.7 C) 1.0 D) 1.3
**Ans:** B) 0.7 (ρ_body / ρ_liquid = 0.7)
BETA
