FDI ବନାମ FII – ଭାରତରେ ବିଦେଶୀ ବିନିଯୋଗ
1. FDI ଓ FII କ’ଣ?
| ପାରାମିଟର | FDI (ବିଦେଶୀ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିନିଯୋଗ) | FII (ବିଦେଶୀ ସାଂସ୍ଥିକ ବିନିଯୋଗ) |
|---|---|---|
| ଅଂଶ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ | ≥ 10 % ଭୋଟିଂ ଶକ୍ତି; ପରିଚାଳନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ | < 10 % ଭୋଟିଂ ଶକ୍ତି; କେବଳ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ |
| ପ୍ରବେଶ ପଥ | ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ / ସରକାରୀ (ଅନୁମୋଦନ) | 1992 ରୁ 100 % ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ |
| ଉପକରଣ | ଇକ୍ୱିଟି, CCPS, CCD, JV, WOS, LLPs | ଇକ୍ୱିଟି, ଡିବେନ୍ଚର, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡ, ETF |
| ଅବଧି | ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ (ହାରାହାରି 5-7 ବର୍ଷ) | ଅଳ୍ପ ରୁ ମଧ୍ୟମ ମିଆଦୀ (1-12 ମାସ) |
| ନିୟାମକ | DPIIT + RBI + SEBI (ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ପାଇଁ) | SEBI + RBI |
| ଲକ୍ଷ୍ୟ | ବାସ୍ତବ କ୍ଷେତ୍ରର ସମ୍ପତ୍ତି | ପୁଞ୍ଜି ବଜାରର ପ୍ରତିଭୁତି |
| ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ | ଲକ୍-ଇନ୍ ପରେ ମୁକ୍ତ (ଯଦି ଥାଏ) | STT/ମୂଳଧନ ଲାଭ କର ଦେବା ପରେ ମୁକ୍ତ |
2. ମାଇଲସ୍ଟୋନ୍ ଓ ତାରିଖ (ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ)
| ତାରିଖ | ଘଟଣା | ତଥ୍ୟ |
|---|---|---|
| 1991 ଜୁଲାଇ | ନୂତନ ଶିଳ୍ପ ନୀତି | FDI ଉଦାରୀକରଣ ଆରମ୍ଭ |
| 1992 ଜାନୁଆରୀ | ଭାରତ ଷ୍ଟକ ମାର୍କେଟ ଖୋଲିଲା | SEBI ପଞ୍ଜୀକରଣ ସହିତ FII ଅନୁମୋଦିତ |
| 1997 | FEMA ଦ୍ୱାରା FERA ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ | ଚାଲୁ ଖାତା ପରିବର୍ତ୍ତନଯୋଗ୍ୟତା |
| 2000 | ପ୍ରଥମ FDI ନୀତି ଜାରି | DPIIT (ତତ୍କାଳୀନ DIPP) ମାଷ୍ଟର ସର୍କୁଲାର୍ |
| 2014 ନଭେମ୍ବର | “ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ” ଉଦ୍ଘାଟିତ | 25 ଟି କ୍ଷେତ୍ର 100 % FDI ପାଇଁ ଖୋଲାଗଲା |
| 2016 ନଭେମ୍ବର | FIPB ରଦ୍ଦ | 90 % + ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପଥ ମାଧ୍ୟମରେ |
| 2017 ଅପ୍ରେଲ | GST କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ | ଭାରତକୁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ବଜାର କରେ |
| 2020 ଅପ୍ରେଲ | ନୂତନ FDI ନିୟମ | ସୀମାନ୍ତ ଦେଶର ବିନିଯୋଗକୁ ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ |
| 2021 ଅକ୍ଟୋବର | 4 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା | ବାର୍ଷିକ FDI ପ୍ରବାହ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଅତିକ୍ରମ କଲା |
| 2022 ମଇ | PLI ସ୍କିମ 2.0 | ଉତ୍ପାଦନ FDI କୁ ବଢ଼ାଏ |
3. FDI ଇକ୍ୱିଟି ପ୍ରବାହ – ଶୀର୍ଷ ଅବଦାନକାରୀ (RBI-DPIIT)
| ର୍ୟାଙ୍କ 2022-23 | ଦେଶ | % ଅଂଶ | କ୍ଷେତ୍ର | % ଅଂଶ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ସିଙ୍ଗାପୁର | 30 % | କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସଫ୍ଟୱେର ଓ ହାର୍ଡୱେର | 20 % |
| 2 | ମରିସସ | 22 % | ସେବା (ଆର୍ଥିକ, R&D) | 15 % |
| 3 | USA | 10 % | ବାଣିଜ୍ୟ (ଇ-କମର୍ସ) | 13 % |
| 4 | ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡ | 7 % | ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ | 8 % |
| 5 | ଜାପାନ | 6 % | ନିର୍ମାଣ | 7 % |
ମୋଟ FDI ଇକ୍ୱିଟି FY 22-23: US $ 46.0 bn
ସମୁଦାୟ (ଅପ୍ରେଲ 2000-ମାର୍ଚ୍ଚ 23): US $ 919 bn
4. FPI/FII ସୀମା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କମ୍ପାନୀରେ
| ଉପକରଣ | ସାଧାରଣ ସୀମା | କ୍ଷେତ୍ରଗତ ସୀମା (ଉଦାହରଣ) |
|---|---|---|
| ଇକ୍ୱିଟି ଶେୟାର୍ | 24 % ପେଡ୍-ଅପ୍ ମୂଳଧନର | 30 % PSU ବ୍ୟାଙ୍କ, 49 % ବୀମା |
| କର୍ପୋରେଟ୍ ବଣ୍ଡ୍ | କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ (ECB ନିୟମ ମଧ୍ୟରେ) | – |
| G-Sec | ବକ୍ରାୟମାଣ ଷ୍ଟକର 6 % | – |
5. ଦ୍ରୁତ-ସନ୍ଦର୍ଭ ସାରଣୀ – ପଥ ଓ ସୀମା
| କ୍ଷେତ୍ର | ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପଥ ସୀମା | ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ |
|---|---|---|
| ପ୍ରତିରକ୍ଷା | 74 % | 100 % |
| ଟେଲିକମ୍ | 100 % | – |
| ରେଳପଥ | 100 % | – |
| ସିଭିଲ ଏଭିଏସନ୍ | 100 % (ବ୍ରାଉନଫିଲ୍ଡ୍ >49 % ପାଇଁ ସରକାରୀ ଆବଶ୍ୟକ) | |
| ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ | 74 % (49 % ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ) | |
| ବୀମା | 74 % | 100 % |
| ଇ-କମର୍ସ ମାର୍କେଟପ୍ଲେସ୍ | 100 % | ଭଣ୍ଡାର ମଡେଲରେ FDI ନୁହେଁ |
| ମୁଦ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମ | 26 % | – |
| ମଲ୍ଟି-ବ୍ରାଣ୍ଡ ଚିଲିମା | 51 % | ସରକାରୀ + ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ସ ସୋର୍ସିଂ |
6. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ-ଧାଡ଼ି
- FDI ସର୍ବନିମ୍ନ 10 % ଭୋଟିଂ ଶକ୍ତି; FII ସର୍ବଦା < 10 %।
- FIPB (ବିଦେଶୀ ବିନିଯୋଗ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ବୋର୍ଡ) 2017 ରେ ରଦ୍ଦ।
- DPIIT ତ୍ରୟମାସିକ FDI ବୁଲେଟିନ୍ ଜାରି କରେ।
- ଭାରତ-ମରିସସ DTAA (1983) ହେତୁ ମରିସସ ପଥ ପସନ୍ଦ।
- 2014 SEBI ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ FII ବର୍ତ୍ତମାନ FPI (ବିଦେଶୀ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ବିନିଯୋଗକାରୀ) ନାମରେ ଜଣା।
- NSDL ଓ CDSL FPI ଖାତାର କଷ୍ଟୋଡିଆନ୍।
- FDI ମୂଳଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ; FII କେବଳ ଆର୍ଥିକ ମୂଳଧନ ଦେଇଥାଏ।
- 2021 ରୁ RRB (କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ ବ୍ୟାଙ୍କ) ଗୁଡ଼ିକରେ 100 % FDI ଅନୁମୋଦିତ।
- “ପ୍ରେସ୍ ନୋଟ୍ 3 (2020)” ପଡୋଶୀ ଦେଶର FDI କୁ ସରକାରୀ ପଥ ଅଧୀନ କଲା।
- ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାସିକ FDI: US $ 8.4 bn (ଅକ୍ଟୋବର 2020)।
- FY 22-23 ରେ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଜରାଟ FDI ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳରେ ଶୀର୍ଷରେ।
- FEMA ଉଲ୍ଲଂଘନ ନିବାରଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (ED) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ।
- ନିଧି କମ୍ପାନୀରେ FDI ସୀମା 0 % – ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷିଦ୍ଧ।
- 2020 ରୁ G-Sec ରେ FPI ବିନିଯୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବେଶଯୋଗ୍ୟ ପଥ (FAR) ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
- ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ବିତରଣ କର 2020 ରେ ରଦ୍ଦ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପ୍ରଣାଳୀ।
7. MCQ କୋଣ (ରେଳବାଇ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରକାର)
Q1. FDI ଭାବେ ଯୋଗ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଭୋଟିଂ ଶକ୍ତି କେତେ?
Ans: 10 %
Q2. ଭାରତରେ FPI/FII କୁ କେଉଁ ସଂସ୍ଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ?
Ans: SEBI
Q3. FIPB କେଉଁ ବର୍ଷ ରଦ୍ଦ ହୋଇଥିଲା?
Ans: 2017
Q4. ଭାରତରେ FDI ଇକ୍ୱିଟି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉତ୍ସ-ଦେଶ (FY 22-23) କେଉଁଟି?
Ans: ସିଙ୍ଗାପୁର
Q5. ମଲ୍ଟି-ବ୍ରାଣ୍ଡ ଚିଲିମାରେ 51 % ଠାରୁ ଅଧିକ FDI କେଉଁ ପଥ ଅଧୀନ?
Ans: ସରକାରୀ ପଥ
Q6. FEMA ଦ୍ୱାରା FERA କେବେ ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ ହେଲା?
Ans: 1997 (1-6-2000 ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା)
Q7. ଏକ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀରେ FPI ବିନିଯୋଗ ସୀମା କେତେ?
Ans: 24 % (ବୋର୍ଡ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷେତ୍ରଗତ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରେ)
Q8. କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର FDI ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷିଦ୍ଧ?
Ans: ଲଟେରୀ ଓ ଜୁଆ, ନିଧି କମ୍ପାନୀ, ଚିଟ ଫଣ୍ଡ
Q9. ଭାରତ କେଉଁ FY ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ US $ 100 bn ବାର୍ଷିକ FDI ପ୍ରବାହ ଅତିକ୍ରମ କଲା?
Ans: 2021-22
Q10. “ପ୍ରେସ୍ ନୋଟ୍ 3 (2020)” କାହା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ?
Ans: ସୀମାନ୍ତ ଦେଶରୁ FDI ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ
Q11. FY 22-23 ରେ କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ FDI ଇକ୍ୱିଟି ପ୍ରବାହ ପାଇଥିଲା?
Ans: ଗୁଜରାଟ
Q12. ବୀମା କ୍ଷେତ୍ରରେ 74 % ଠାରୁ ଅଧିକ 100 % ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ FDI ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?
Ans: ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ + ସଂସଦୀୟ ସଂଶୋଧନ (ବୀମା ଆଇନ)
Q13. FPI ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ କଷ୍ଟୋଡିଆନ୍ କିଏ?
Ans: NSDL/CDSL (ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଡିପୋଜିଟରି ପାର୍ଟିସିପାଣ୍ଟ)
Q14. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପଥ କ୍ଷେତ୍ର ନୁହେଁ?
Ans: ମୁଦ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମ (କେବଳ 26 %, କିନ୍ତୁ ଅନୁମୋଦନ ପଥ ଅଧୀନ)
Q15. FII କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ବର୍ତ୍ତମାନ କାହାଠାରେ କର ଆଧୀନ?
Ans: ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପ୍ରଣାଳୀ – ବିନିଯୋଗକାରୀଙ୍କ ହାତରେ (ସର୍ବାଧିକ 20 % + ସର୍ଚାର୍ଜ)
ସ୍ମରଣୀ:
“FII ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ିଯାଏ, FDI ଗଭୀର ମୂଳ ବସାଏ!”
BETA
