ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ - ತ್ವರಿತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ - ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ)
- ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ; ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಇದರ ಮಾನವ-ವೇಗವರ್ಧಿತ ಆವೃತ್ತಿ.
- BOD (ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಬೇಡಿಕೆ) ↑ = ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ↑.
- E-10 ಇಂಧನ = 10 % ಎಥನಾಲ್ + 90 % ಪೆಟ್ರೋಲ್; CO ಅನ್ನು 20 % ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಒಪ್ಪಂದ (1987) ಓಝೋನ್ ಪದರ ಉಳಿಸಲು CFCಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.
- ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೋ ಘಾನಾ (ರಾಜ.) ಮತ್ತು ಸುಂದರ್ಬನ್ಸ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ) ರಾಮ್ಸಾರ್ ಜಲಾಶಯಗಳು.
- ಪ್ರವಾಳ ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್ ಸಮುದ್ರದ ತಾಪಮಾನ >1 °C ಉಷ್ಣಾಂಶ ಗರಿಷ್ಠಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
- PM 2.5 ಕಣಗಳು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು; WHO ಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಿತಿ = 5 µg/m³.
- ಧ್ವನಿ >75 dB 8 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; >120 dB ಎಂದರೆ ನೋವಿನ ಮಿತಿ.
- BS-VI ಮಾನದಂಡಗಳು ಡೀಸೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫರ್ ಅನ್ನು 10 ppm ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು (BS-IV ನಲ್ಲಿ 50 ppm ಇತ್ತು).
- ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ = ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಹ; ಭೂಸ್ಥಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 70 % ಭಾರವಾದ ಲೋಹಗಳು ಇದರಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ.
- ಕಾರ್ಬನ್ ತೆರಿಗೆ CO₂ ಉಗಮಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ; ಭಾರತ 2010 ರಲ್ಲಿ $6/t ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
- ಕ್ಯೋಟೋದ CDM ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಚಿಪ್ಕೋ (1973) ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಿಕೋ (1983) ಮರಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಳುವಳಿಗಳಾಗಿದ್ದವು.
- ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ 1973 → 53 ರಿಸರ್ವ್ಗಳು; ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ 1992 → 32 ಶ್ರೇಣಿಗಳು.
- 3-R ಶ್ರೇಣಿವಿಧಾನ: ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು > ಮರುಬಳಕೆ > ಮರುಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳು/ನಿಯಮಗಳು
| ಸೂತ್ರ/ನಿಯಮ |
ಅನ್ವಯ |
| DBH = ಎದೆ ಎತ್ತರದ ವ್ಯಾಸ (1.37 ಮೀ) |
ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮರದ ಜೀವಾಮಾತ್ರದ ಅಂದಾಜು. |
| ಧ್ವನಿ ಡೋಸ್ % = (C₁/T₁ + C₂/T₂ + …) × 100 |
ಕಾರ್ಮಿಕರ ಒಡಲು ಮಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (85 dB = 8 ಗಂ). |
| AQI = max{ಮಾಲಿನ್ಯಗಳ ಉಪ-ಸೂಚ್ಯಂಕ} |
ದೈನಂದಿನ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ವರ್ಗ. |
| CO₂ ಸಮಾನ = Σ (ವಾಯು ಪ್ರಮಾಣ × GWP) |
ಹಸಿರುಮನೆ ವಾಯುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ. |
| ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (kL) = ಛಾವಣಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಮೀ²) × ಮಳೆ (ಮೀ) × 0.85 |
ನಗರದ ನೀರು ಉಳಿತಾಯ ವಿನ್ಯಾಸ. |
| ಎರಡುಪಟ್ಟುಗಾಲ (ವರ್ಷಗಳು) = 70 / % ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ |
ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಘಾತೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ. |
| 10 % ನಿಯಮ (ಲಿಂಡೆಮನ್) |
ಸುಮಾರು 10 % ಶಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಆಹಾರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. |
| C/N ಅನುಪಾತ >30 |
ಬೂದುಪುಡಿ (fungi) ಗೆ ಅನುಕೂಲ; <20 ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಕಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ವೇಗವಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಓಝೋನ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಿತಿ = 0.05 ppm (8-ಗಂ ಸರಾಸರಿ) |
ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಿತಿ. |
ನೆನಪಿಡುವ ಟ್ರಿಕ್ಗಳು
- “MRS GREN” = 7 ಜೀವನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು → ಚಲನೆ, ಉಸಿರಾಟ, ಸಂವೇದನಶೀಲತೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ, ವಿಸರ್ಜನೆ, ಪೋಷಣೆ.
- “OIL Rigs” → ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್ನಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ, ರಿಡಕ್ಷನ್ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಕೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಗಳು) → ಸ್ಮೋಗ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ರೆಡಾಕ್ಸ್ಗೆ ಸಹಾಯ.
- “Please Stop Calling Me A Silly Zebra” → ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ದ್ವಿತೀಯ, ತೃತೀಯ, ಚತುರ್ಥ ಉಪಭೋಕ್ತಿಗಳು ಆಹಾರ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ.
- “Ramesh Can Never Cut School” → ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸು, ಮರುಬಳಕೆ, ಮರುಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಪುನಃಪಡೆಯು, ಕಂಪೋಸ್ಟ್, ವಿಂಗಡನೆ (ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಬದ್ಧತೆ).
- “CFC” → Claw For Cancer (ಓಝೋನ್ ರಂಧ್ರ).
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
| ತಪ್ಪು |
ಸರಿಯಾದ 접근 |
| ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಓಝೋನ್ ಪದರ ನಾಶಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡುವುದು |
ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸುತ್ತವೆ; CFCಗಳು O₃ ಅನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ—ಭಿನ್ನ ಪಟ್ಟಿಗಳು. |
| BS-VI ಗಂಧಕ ಮಿತಿಯನ್ನು 50 ppm ಎಂದು ಬರೆಯುವುದು |
10 ppm (50ರ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ) ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ. |
| ಎಲ್ಲಾ ತೇವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಾಮ್ಸಾರ ತಾಣಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು |
ಕೇವಲ 75 ಭಾರತೀಯ ತಾಣಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಬಂದಿವೆ; ಉಳಿದವು ಕೇವಲ ತೇವ ಪ್ರದೇಶಗಳು. |
| BOD ಮತ್ತು COD ಅನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಬಳಸುವುದು |
BOD = ಜೈವಿಕ ಆಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಬೇಡಿಕೆ (5 ದಿನಗಳು, 20 °C); COD = ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಬೇಡಿಕೆ (2 ಗಂಟೆ, ಬಿಸಿ). |
| CO ಅನ್ನು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು |
CO ಒಂದು ಪರೋಕ್ಷ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ; ಇದು CO₂ ಮತ್ತು O₃ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, IPCC ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಬಂದಿಲ್ಲ. |
ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದ ಸಲಹೆಗಳು
- ನಕ್ಷೆ ಸ್ಕ್ಯಾನ್: 5 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು 5 ರಾಮ್ಸಾರ ತಾಣಗಳು—ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ರಾಜ್ಯವಾರು ಬರುತ್ತವೆ.
- ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪಗಳು ಮೊದಲು: ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ರೂಪಗಳನ್ನು (CFC, BOD, AQI, CDM) ಬರೆಯಿರಿ—½ ಅಂಕ ಪಡೆಯಿರಿ.
- ಘಟಕಗಳು ಮುಖ್ಯ: dB, ppm, µg/m³—ಅವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಬೆತ್ತಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಡಿ.
- 3ರ ನಿಯಮ: “ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ, ಖಚಿತವಾಗಿ 3 ಕೊಡಿ—2 ಅಥವಾ 4 ಅಲ್ಲ.
- ಪರಿಸರ ದಿನಾಂಕಗಳು: 1972 (ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್), 1987 (ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್), 1992 (ರಿಯೋ), 1997 (ಕ್ಯೋಟೋ), 2015 (ಪ್ಯಾರಿಸ್)—ಸಮಯರೇಖೆ ಮನದಲ್ಲಿಡಿ.
ತ್ವರಿತ ಅಭ್ಯಾಸ (5 MCQಗಳು)
1. ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹೊಣೆಯಾದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಯಾವುದು?
**ಉತ್ತರ:** ಮೆಥೈಲ್ ಐಸೋಸಯನೇಟ್ (MIC)
2. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯ 10 % ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರು—
**ಉತ್ತರ:** ಲಿಂಡೆಮನ್
3. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (1936) ಈಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು—
**ಉತ್ತರ:** ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ (ಮೂಲತಃ ಹೇಲಿ)
4. BS-VI ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಡೀಸೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಗಂಧಕದ ಪ್ರಮಾಣ—
**ಉತ್ತರ:** 10 ppm
5. ಯಾವುದು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಲ್ಲ? CH₄, N₂O, CO, SO₂
**ಉತ್ತರ:** SO₂
BETA
