ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ರೋಗಗಳು - ತ್ವರಿತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ರೋಗಗಳು - ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ)
- ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಕ್ಷಯ (ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ), ಕಾಲರಾ (ವಿಬ್ರಿಯೋ), ಟೈಫಾಯ್ಡ್ (ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ವೈರಸ್ಗಳು ಏಡ್ಸ್ (ಎಚ್ಐವಿ), ಮೆಸಲ್ಸ್ (ಆರ್ಎನ್ಎ ವೈರಸ್), ರೇಬೀಸ್ (ಆರ್ಎನ್ಎ ವೈರಸ್), ಕೋವಿಡ್-19 (ಎಸ್ಎಆರ್ಎಸ್-ಕೋವ್-2) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಪ್ರೋಟೋಜೋವಾಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ (ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ), ಅಮೀಬಿಯಾಸಿಸ್ (ಎಂಟಾಮೀಬಾ), ನಿದ್ರಾ ರೋಗ (ಟ್ರಿಪಾನೋಸೋಮಾ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಫಂಗಸ್ಗಳು ರಿಂಗ್ವರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಅಥ್ಲೀಟ್ ಫುಟ್ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಇಲ್ಲ, ಕೆರಟಿನ್ ತಿನ್ನುವವು.
- ಹೆಲ್ಮಿಂಥ್ಗಳು ಎಲಿಫ್ಯಾಂಟಿಯಾಸಿಸ್ (ವುಚೆರೇರಿಯಾ), ಟೀನಿಯಾಸಿಸ್ (ಟೇಪ್ವರ್ಮ್) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ವಾಹಕ: ಹೆಣ್ಣು ಅನೋಫಿಲೀಸ್ → ಮಲೇರಿಯಾ; ಏಡೀಸ್ → ಡೆಂಗ್ಯೂ/ಚಿಕನ್ಗುನ್ಯಾ; ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ → ಫಿಲೇರಿಯಾಸಿಸ್.
- ವಿಎಸಿ ಲಸಿಕೆ: ಡಿಪಿಟಿ (ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ, ಪರ್ಟುಸಿಸ್, ಟೆಟನಸ್) + ಪೋಲಿಯೋ ಹನಿ + ಬಿಸಿಜಿ (ಕ್ಷಯ).
- ಹೆಪಟೈಟಿಸ್-ಬಿ ಲಸಿಕೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತ ಮೊದಲ ರಿಕಂಬಿನೆಂಟ್ ಡಿಎನ್ಎ ಲಸಿಕೆ.
- ಆ್ಯಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್ಗಳು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಕೋಶ ಗೋಡೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ); ವೈರಸ್ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನರ್ಥಕ.
- ಪ್ಯಾಸಿವ್ ರೋಗನಿರೋಧಕತೆ: ಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು (ತಾಯಿಯ ಹಾಲು, ಆ್ಯಂಟಿಸೆರಮ್); ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ.
- ಆ್ಯಕ್ಟಿವ್ ರೋಗನಿರೋಧಕತೆ: ದೇಹವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ (ಸೋಂಕು/ಲಸಿಕೆ); ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ.
- ಎಸ್ಸಿಐಡಿ “ಬಬಲ್ ಬಾಯ್” ರೋಗ—ಜೀನ್ ಥೆರಪಿಯ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ಸು ರೆಟ್ರೋವೈರಸ್ ವಾಹಕವನ್ನು ಬಳಸಿ.
- ಕೋಚ್ನ ನಿಯಮಗಳು ರೋಗಕಾರಕ-ರೋಗ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು 4-ಹಂತದ ಪುರಾವೆ.
- ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್ ಅವಧಿ: ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣದ ನಡುವಿನ ಸಮಯ; ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಮುನ್ನವೇ ಸೋಂಕು ಹರಡಬಹುದು.
- ಒನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಲ್ಪನೆ: ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ-ಪರಿಸರ ಮುಖಾಮುಖಿ ಜೂನೋಟಿಕ್ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು (ಉದಾ., ನಿಪಾ).
ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳು/ನಿಯಮಗಳು
| ಸೂತ್ರ/ನಿಯಮ |
ಅನ್ವಯ |
| ಮೂಲ ಪುನರುತ್ಪಾದನ ಸಂಖ್ಯೆ R₀ = (β × c × D) |
ಮಹಾಮಾರಿ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು; R₀ < 1 → ರೋಗ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಹಿಂಡು ರೋಗನಿರೋಧಿತ ಮಿತಿ % = 1 – 1/R₀ |
ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಲಸಿಕಾ ಆವರಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು. |
| ಆರೋಪಿಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ = Iₑ – Iᵤ |
ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪಾಯ (Iₑ = ಒಡ್ಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವವರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು, Iᵤ = ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ). |
| ಪ್ರಕರಣ-ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ = (ಮರಣಗಳು ÷ ಪ್ರಕರಣಗಳು) × 100 |
ವೈರುಲೆನ್ಸ್ ಅಳೆಯಲು; ಹೆಚ್ಚಿದರೆ → ಹೆಚ್ಚು ಘಾತಕ ರೋಗ. |
| ಅವಕಾಶ ಅನುಪಾತ (OR) = (a×d)/(b×c) |
ಪ್ರಕರಣ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ; OR > 1 → ಅಪಾಯದ ಅಂಶ. |
| ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಮಾಣ = (ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ÷ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ) × 1000 |
ಪ್ರತಿ 1000 ಜನರಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷದ ಹೊಸ ರೋಗ ಹೊರೆ. |
| ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರಮಾಣ = ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಮಾಣ × ಅವಧಿ |
ಒಟ್ಟು ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು; ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ರೋಗಿತತೆ → ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರ. |
| ಲಸಿಕಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ = (ARU – ARV)/ARU × 100 |
ಆಕ್ರಮಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಇಳಿಕೆ (ARU ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳದವರು, ARV ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡವರು). |
| ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ≈ 70 ÷ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ % |
ಮಹಾಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜು. |
ನೆನಪಿಡುವ ಟ್ರಿಕ್ಗಳು
- “VAMP” – ವೈರಸ್ಗಳು: AIDS, ಕೆಂಪುಮೆಂಡು, ಪೋಲಿಯೋ (ಎಲ್ಲಾ RNA, ಸ್ಮಾಲ್ಪಾಕ್ಸ ಮಾತ್ರ DNA).
- “BCTV” – ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ರೋಗಗಳು: B-ಬಾಟುಲಿಸಂ, C-ಕಾಲರಾ, T-ಟೆಟನಸ್, V-ಟೈಫಾಯ್ಡ್.
- “MANGO” – ಮಲೇರಿಯಾ, ಅಮೀಬಿಯಾಸಿಸ್, ನಾಗಾನಾ, ಜಿಯಾರ್ಡಿಯಾಸಿಸ್, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು = ಪ್ರೋಟೋಜೋವಾ.
- “Very Sick People Take Medicine” – ವಿಬ್ರಿಯೋ, ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ, ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ, ಟ್ರಿಪಾನೋಸೋಮಾ, ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ (ಕಾರಣರೋಗಜೀವಿಗಳು).
- ರಿಂಗ್ ಆಕಾರದ ಚರ್ಮದ ಚುಕ್ಕೆ → “FUN-guy” (ಫಂಗಸ್) ಎಂದು ನೆನಪಿಡಿ, ಬೆರಳಿಗೆ ರಿಂಗ್ ಹಾಕಿದಂತೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
| ತಪ್ಪು |
ಸರಿಯಾದ 접근 |
| ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತ (ವೈರಲ್) ಗೆ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು |
ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು; ವೈರಲ್ಗೆ ಲಕ್ಷಣಾಧಾರಿತ ಆರೈಕೆ. |
| ವಾಹಕ ಮತ್ತು ರೋಗಾಣುವನ್ನು ಗೊಂದಲ ಮಾಡುವುದು |
ಸೊಳ್ಳೆ = ವಾಹಕ; ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ = ರೋಗಾಣು. |
| ಟಿಬಿ ಲಸಿಕೆ ಜೀವಮಾನದ ರೋಗನಿರೋಧಕತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು |
ಬಿಸಿಜಿ ಕೇವಲ ತೀವ್ರ ಬಾಲ್ಯದ ರೂಪಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ; ವಯಸ್ಕರು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. |
| ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವಾಗ ಉಗ್ರಾಣ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು |
ಸೋಂಕನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಉಗ್ರಾಣ ಅವಧಿಗೆ ಕಾಯಿರಿ (ಉದಾ., 2–12 ವಾರಗಳ ಎಚ್ಐವಿ). |
| ಹೆಪಟೈಟಿಸ್-ಬಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ರೋಗ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು |
ಇದು ರಕ್ತ/ದೇಹದ ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಹೆಪ-ಎ ಮತ್ತು ಇ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ. |
ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದ ಸಲಹೆಗಳು
- 30-ಸೆಕೆ ನಿಯಮ: ಹೆಸರು → ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶ → ವಾಹಕ → ಲಸಿಕೆ; ತ್ವರಿತ ನೆನಪು ಸರಣಿ.
- ಎರಡು ಕಾಲಮ್ಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ vs ವೈರಲ್ → ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ 5 ರೋಗಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ; ದೃಶ್ಯ ವಿರುದ್ಧತೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
- 3 “F” ನೆನಪಿಡಿ: ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳು = ಪಾದ ಮತ್ತು ಚ flaky ಚರ್ಮ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ); ಆಳವಾದವು ಕೇವಲ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕುಗ್ಗಿದವರಲ್ಲಿ.
- ಎಂಸಿಕ್ಯೂಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣ ನಕಾರಾತ್ಮಕಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: “ಯಾವುದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ” → ವಿಭಿನ್ನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ.
- ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೊದಲ 30 ನಿಮಿಷ: ಎಲ್ಲ ರೋಗ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ; ಇವು ವಾಸ್ತವಾಧಾರಿತ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ತ್ವರಿತ ಅಭ್ಯಾಸ (5 ಎಂಸಿಕ್ಯೂಗಳು)
1. ಯಾವುದು ವೈರಲ್ ರೋಗವಲ್ಲ?
ಎ) ರೇಬೀಸ್ ಬಿ) ಮೀಸಲ್ಸ್ ಸಿ) ಟೆಟನಸ್ ಡಿ) ಮಂಪ್ಸ್
**ಉತ್ತರ:** ಸಿ) ಟೆಟನಸ್ (ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ)
2. ಜೋಡಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ:
a) ಕಾಲಾ-ಅಜಾರ್ 1) ವುಚೆರೇರಿಯಾ
b) ನಿದ್ರಾ ರೋಗ 2) ಲೀಶ್ಮೇನಿಯಾ
c) ಫೈಲೇರಿಯಾಸಿಸ್ 3) ಟ್ರಿಪಾನೋಸೋಮಾ
A) a-2, b-3, c-1 B) a-3, b-2, c-1 C) a-1, b-2, c-3 D) a-2, b-1, c-3
**ಉತ್ತರ:** A
3. ಯಾವ ರೋಗದ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಲಸಿಕೀಕರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅದು ವೈರಸ್ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
A) ಪೋಲಿಯೋ B) ಡಿಪಿಟಿ C) ಹೆಪ್-ಬಿ D) ರೋಟಾವೈರಸ್
**ಉತ್ತರ:** B) ಡಿಪಿಟಿ (ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ, ಪರ್ಟುಸಿಸ್, ಟೆಟನಸ್ – ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ)
4. ಡೆಂಗ್ಯೂ ಮತ್ತು ಚಿಕನ್ಗುನ್ಯಾ ಎರಡನ್ನೂ ಹರಡುವ ವಾಹಕ ಯಾವುದು?
A) ಅನಾಫಿಲೀಸ್ B) ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ C) ಏಡಿಸ್ D) ಗ್ಲಾಸಿನಾ
**ಉತ್ತರ:** C) ಏಡಿಸ್
5. ಹೊಸ ಸೋಂಕಿನ R₀ 4 ಆಗಿದ್ದರೆ, ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಎಷ್ಟು?
A) 25% B) 50% C) 75% D) 90%
**ಉತ್ತರ:** C) 75% (HIT = 1 – ¼ = 0.75)
BETA
