ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
🔖 ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ: ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
🌊 ಜೀವನಾಡಿಯಾದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
| ನದಿ | ಅಣೆಕಟ್ಟು | ರಾಜ್ಯ | ಉದ್ದೇಶ/ಟಿಪ್ಪಣಿ |
|---|---|---|---|
| ಗಂಗಾ | ತೇಹ್ರಿ | ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ | ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದು (260.5 ಮೀ) |
| ಸತ್ಲೆಜ್ | ಭಕ್ರಾ ನಂಗಾಲ್ | ಹಿಮಾಚಲ-ಪಂಜಾಬ್ | “ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ” (ನೆಹರು) |
| ರವಿ | ರಂಜಿತ್ ಸಾಗರ್ (ಥೀನ್) | ಪಂಜಾಬ್ | ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ |
| ಬಿಯಾಸ್ | ಪೊಂಗ್ (ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಾಗರ್) | ಹಿಮಾಚಲ | ರಾಮ್ಸಾರ್ ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ |
| ಯಮುನಾ | ಲಖ್ವಾರ್ ವ್ಯಾಸಿ | ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ | ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ |
| ಚಂಬಲ್ | ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್, ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್, ಜವಾಹರ್ ಸಾಗರ್ | ಎಂ.ಪಿ.-ರಾಜಸ್ಥಾನ್ | 4 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸರಣಿ |
| ನರ್ಮದಾ | ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ್ | ಗುಜರಾತ್ | ಜಗತ್ತಿನ 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು |
| ತಾಪ್ತಿ | ಉಕೈ | ಗುಜರಾತ್ | “ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್ನ ರತ್ನ” |
| ಗೋದಾವರಿ | ಶ್ರೀರಾಮ್ ಸಾಗರ್, ಪೋಲವರಂ* | ತೆಲಂಗಾಣ-ಎಪಿ | ಪೋಲವರಂ = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ |
| ಕೃಷ್ಣಾ | ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್, ಶ್ರಿಶೈಲಂ | ತೆಲಂಗಾಣ-ಎಪಿ | NS = ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು |
| ಕಾವೇರಿ | ಮೆಟ್ಟೂರು, ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ್ | ಟಿಎನ್-ಕರ್ನಾಟಕ | ಕೆಆರ್ಎಸ್ = “ಮೈಸೂರಿನ ಜೀವನಾಡಿ” |
| ಮಹಾನದಿ | ಹಿರಾಕುಡ್ | ಒಡಿಶಾ | ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಅಣೆಕಟ್ಟು (25.8 ಕಿಮೀ) |
| ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ | ರಂಗನದಿ, ಸುಬನ್ಸಿರಿ (ಲೋವರ್) | ಅರುಣಾಚಲ್-ಅಸ್ಸಾಂ | ಸುಬನ್ಸಿರಿ = ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆ |
🏗️ ತ್ವರಿತ ಸಂಗತಿಗಳು
- ಅತಿ ಎತ್ತರದು – ತೇಹ್ರಿ (260.5 ಮೀ)
- ಅತಿ ಉದ್ದದು – ಹಿರಾಕುಡ್ (25.8 ಕಿಮೀ)
- ಅತಿ ಹಳೆಯದು – ಕಾವೇರಿಯ ಕಲ್ಲನೈ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನಿಕಟ್), 2ನೇ ಶತಮಾನ ಸಿಇ
- ಒಟ್ಟು ಎನ್ಎಚ್ಪಿಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು – 24 (ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಪಿ ಮತ್ತು ಜೆಕೆ)
- ಸತತವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು – ಹಿಮಾಲಯದ (ಹಿಮಪೋಷಿತ)
- ದ್ವೀಪ ನದಿಗಳು – ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ (90% ಸತತವಲ್ಲ)
🧠 ಮೆಮೊರಿ ಟ್ರಿಕ್ಸ್
- “B-S-G-H-N” – Bhakra, Sardar, Gandhi, Hirakud, Nagarjuna → ಟಾಪ್ 5 ಉದ್ದ/ಎತ್ತರ
- “T-S-R” – Tehri (ಎತ್ತರದ), Sardar (ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್), Rana Pratap (Chambal)
- “K-3” – Kaveri, Krishna, Kosi (ಎಲ್ಲವೂ ‘K’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭ) ಆದರೆ Kaveri ಎಂಬುದು Karnataka-TN ವಿವಾದದ ನದಿ
- Godavari = “Grand old man” – ಅರ್ಧದ್ವೀಪದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿ
📏 ಫಾರ್ಮುಲಾಗಳು / ಡೇಟಾ
- ಹೈಡ್ರೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಾಲು – ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ≈ 13 %
- ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ – Jinping-I (ಚೀನಾ, 305 ಮೀ)
- ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಸಮೀಕರಣ: Dead storage + Live storage = Gross storage
BETA
