ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಗಳು - 60 ನಿಮಿಷಗಳ ತ್ವರಿತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು – ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ)
- GDP = ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಳಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂತಿಮ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ.
- GNP = GDP + ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ (ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯರ ಆದಾಯ – ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಿಯರ ಆದಾಯ).
- GDP ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ವರ್ಷ – 2011-12 (ಪ್ರಸ್ತುತ); 2017-18 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ.
- ನೀತಿ ಆಯೋಗ 1 ಜನವರಿ 2015 ರಂದು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು; 2017 ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷದ ಯೋಜನೆಗಳಿಲ್ಲ.
- ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ (ಕಲಮು 280) ಕೇಂದ್ರ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ (15ನೇ FC: 2021-26).
- ಆದಾಯ ಕೊರತೆ = ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚ – ಆದಾಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು; ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ = ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ – (ಆದಾಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು + ಋಹಿತ ಬಂಡವಾಳ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು).
- ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೊರತೆ = ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ – ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗಳು.
- ಆಧಾರಿತ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ (RBI + ಸರ್ಕಾರ) = 4 % ± 2 %; ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ CPI-C (ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ – ಸಂಯುಕ್ತ) ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ರೆಪೋ ದರ – RBI ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವ ದರ; ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೋ – RBI ದ್ರವ್ಯತೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- SLR – NDTL ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ % ದ್ರವ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು; CRR – NDTL ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ % ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ RBI ಬಳಿ ಇಡಬೇಕು (ಬಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲ).
- ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯ ಸಾಲ – ದೇಶೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ Adjusted Net Bank Credit (ANBC) ನ 40 %.
- SEBI (1992) – ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಕ; IRDAI (1999) – ವಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಕ; PFRDA (2003) – ಪಿಂಚಣಿ ನಿಯಂತ್ರಕ.
- GST 1 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು; 4-ದರ ರಚನೆ 5-12-18-28 % (+ 0 % ಮತ್ತು ಸೆಸ್).
- FDI ಮಿತಿ – ರೈಲ್ವೇಯಲ್ಲಿ 100 %, ವಿಮೆಯಲ್ಲಿ 74 %, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ (ಖಾಸಗಿ) 49 %.
- MSME ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (2020) – ಸೂಕ್ಷ್ಮ: ₹1 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟು; ಚಿಕ್ಕ: ₹10 ಕೋಟಿ; ಮಧ್ಯಮ: ₹50 ಕೋಟಿ.
- e-RUPI – 2 ಆಗಸ್ಟ್ 2021, NPCI ವೋಚರ್ ಆಧಾರಿತ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.
- ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ – 5 ಸ್ತಂಭಗಳು: ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ, ಬೇಡಿಕೆ.
- PM-KISAN – ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ₹6,000/ವರ್ಷವನ್ನು 3 ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ₹2,000).
- MPLADS – ಸಂಸದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (₹5 ಕೋಟಿ/ವರ್ಷ/ಸಂಸದ); ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ (73ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ).
- **ಭಾರತ 2019 ರಲ್ಲಿ 5ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆ (ನಾಮಮಾತ್ರ GDP) ಆಯಿತು; PPP ನಲ್ಲಿ 3ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ (IMF 2023).
ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳು/ನಿಯಮಗಳು
| ಸೂತ್ರ/ನಿಯಮ | ಅನ್ವಯ |
|---|---|
| ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿ = ಅಂಶ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿ + ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು – ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು | ಅಂಶ-ವೆಚ್ಚದ ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು |
| ಜಿಎನ್ಪಿ = ಜಿಡಿಪಿ + ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ನಿವ್ವಳ ಅಂಶ ಆದಾಯ | ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು |
| ತಲಾ ಆದಾಯ = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ ÷ ಮಧ್ಯವರ್ಷದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ಜೀವನಮಟ್ಟದ ಸೂಚಕ |
| ಆದಾಯ ಕೊರತೆ = ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚ – ಆದಾಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು | ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಾತೆಯ ಅಸಮತೋಲನದ ಅಳತೆ |
| ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ = ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ – (ಆದಾಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು + ಸಾಲಗಳ ವಸೂಲಾತಿ + ಇತರ ಬಂಡವಾಳ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು) | ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಲದ ಅಗತ್ಯ |
| ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೊರತೆ = ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ – ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗಳು | ಹಳೆಯ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಸಾಲ |
| ಹಣದುಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣ = [(ಸಿಪಿಐ₂ – ಸಿಪಿಐ₁) ÷ ಸಿಪಿಐ₁] × 100 | ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಲೆಕ್ಕ |
| дор дорಣೆ ಅಲೌವೆನ್ಸ್ (ಡಿಎ %) = [(ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಸಿಪಿಐ – ಆಧಾರ್ ಸಿಪಿಐ) ÷ ಆಧಾರ್ ಸಿಪಿಐ] × 100 | ವೇತನ/ಪಿಂಚಣಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ |
| ಸಾಲ ಸೃಷ್ಟಿ ಗುಣಕ = 1 ÷ (ಸಿಆರ್ಆರ್ + ಎಸ್ಎಲ್ಆರ್) | ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಂದಾಜು ಹಣ ಗುಣಕ |
| ಜಿಎಸ್ಟಿ ಪರಿಹಾರ = (ಅಂದಾಜು ಆದಾಯ – ನಿಜ ಆದಾಯ) × 5 ವರ್ಷ | ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ನಷ್ಟಕ್ಕಾಗಿ |
ನೆನಪಿಡುವ ಟ್ರಿಕ್ಗಳು
- GGN – ಜಿಡಿಪಿ → ಜಿಎನ್ಪಿ: Net ಆದಾಯವನ್ನು ವಿದೇಶದಿಂದ ಸೇರಿಸಿ.
- FRI – ಹಣಕಾಸು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಆದಾಯ ಕೊರತೆಗಳು: Full → Remove Interest → ಪ್ರಾಥಮಿಕ.
- 4-5-6 – ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ 4 %, ±2 % → 4-5-6 ನೆನಪಿಡಿ (4 ಮಧ್ಯ, 5-6 ಅಂಚುಗಳು).
- CRR-SLR – “Cash ಎಂದರೆ CRR, Savings+Bonds ಎಂದರೆ SLR”.
- ಜಿಎಸ್ಟಿ ಶ್ಲಾಕ ಶ್ಲೋಕ – “5 survive, 12 delve, 18 date, 28 great”.
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
| ತಪ್ಪು | ಸರಿಯಾದ 접근 |
|---|---|
| GNP ಮತ್ತು GDP ಗೆ ಗೊಂದಲ | GNP ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತೀಯರ ವಿದೇಶದ ಆದಾಯ; GDP ಕೇವಲ ದೇಶೀಯ |
| ವಿನಿವೇಶವನ್ನು ಆದಾಯ ರಸೀದಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು | ಇದು ಮೂಲಧನ ರಸೀದಿ, ಆದಾಯವಲ್ಲ |
| ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೊರತೆಗೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಫಿಸ್ಕಲ್ ಕೊರತೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು | ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕಳೆಯಿರಿ: ಪ್ರಾಥಮಿಕ = ಫಿಸ್ಕಲ್ – ಬಡ್ಡಿ |
| ಗ್ರಾಹಕ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ WPI ಬಳಸುವುದು | RBIಯ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಗಾಗಿ CPI-C ಬಳಸಿ |
| SLR ಭದ್ರತೆಗಳು ಬಡ್ಡಿ ಗಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು | CRR ಬಾಕಿ ಶೂನ್ಯ ಬಡ್ಡಿ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ; SLR ಆಸ್ತಿಗಳು ಬಡ್ಡಿ ಗಳಿಸುತ್ತವೆ |
ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದ ಸಲಹೆಗಳು
- ಟೇಬಲ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ: ಕಳೆದ 3 ವರ್ಷಗಳ GDP ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ರೆಪೋ ದರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು – 1 ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತ.
- ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪಗಳು ಮೊದಲು: SEBI, IRDAI, PFRDA, NPCI – ಪೂರ್ಣ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಆಜ್ಞೆ ತಿಳಿಯಿರಿ.
- ಕೊರತೆ ಕ್ರಮ: ಆದಾಯ ≥ ಫಿಸ್ಕಲ್ ≥ ಪ್ರಾಥಮಿಕ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಬಹುದು); ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಉದಾಹರಣೆ ಸಿದ್ಧವಿರಲಿ.
- GST Council = ಕೇಂದ್ರ + ರಾಜ್ಯಗಳು; ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ 3/4 ಬಹುಮತ ಬೇಕು, ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ 1/3 ತೂಕ – ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಧ್ಯ.
- ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ: ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ, 0 % ಮತ್ತು 100 % ಸರಿಯಾಗುವುದು ಅಪರೂಪ SLR/CRRಗೆ; ಪ್ರಸ್ತುತ SLR 18 %, CRR 4.5 %.
ತ್ವರಿತ ಅಭ್ಯಾಸ (5 MCQs)
ಪ್ರ1. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ GDP ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವಾಗ ಯಾವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
ಎ) ಅಂತಿಮ ಸರಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯ
ಬಿ) ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು
ಸಿ) ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು
ಡಿ) ಎರಡನೇ ಕೈ ಕಾರ್ ಮಾರಾಟ ಕಮಿಷನ್ → ಉತ್ತರ: ಡಿ (ವರ್ಗಾವಣೆ/ಬಳಸಿದ ಸರಕು)
Q2. CRR 4 % ಮತ್ತು SLR 18 % ಆಗಿದ್ದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರೆಡಿಟ್-ಕ್ರಿಯೇಷನ್ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೈಯರ್:
A) 25
B) 5
C) 4.5
D) 20 → ಉತ್ತರ: B (1 ÷ 0.22 ≈ 4.5 ≈ 5 ಹತ್ತಿರದ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ)
Q3. 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಪೂಲ್ನ ಲಂಬ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ:
A) 32 %
B) 41 %
C) 42 %
D) 45 % → ಉತ್ತರ: B
Q4. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೊರತೆ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಬಹುದು ಯಾವಾಗ:
A) ಆದಾಯ ಕೊರತೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಗ
B) ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ < ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗಳು
C) ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ > ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗಳು
D) ಬಂಡವಾಳ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ → ಉತ್ತರ: B
Q5. ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ (2021-26) ಇದೆ:
A) 3 % ± 1 %
B) 4 % ± 2 %
C) 5 % ± 1 %
D) 6 % ಮೇಲಿನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ 2 % → ಉತ್ತರ: B
BETA
