1. ಕಂಪನಿ ಆಳ್ವಿಕೆ - ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ 1773

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡ ವರ್ಷ: 1773
• ಮುಖ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:
  • ಬೆಂಗಾಲ್‌ನ ಗವರ್ನರ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಗಾಲ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಮಾಡಿತು.
  • ದ್ವಂದ್ವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ದಿವಾನಿ ಮತ್ತು ನಿಜಾಮತ್) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಬ್ರಿಟಿಷರ ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.
  • ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತದ ಕಡೆಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ - ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ.

2. ಪಿಟ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1793

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡ ವರ್ಷ: 1793
• ಮುಖ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:
  • ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿತು.
  • ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಫೋರ್ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
  • ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಆಧಾರ ಹಾಕಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಫೋರ್ - ರಾಜ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.

3. ಚಾರ್ಟರ್ ಆಕ್ಟ್ 1813

• ಅನುಮೋದನೆ: 1813
• ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
  • ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಚಾರ್ಟರ್‌ನ್ನು 20 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳು ನೀಡಲಾಯಿತು.
  • ನವಾಬರ ನಿಜಾಮತ್ (ಸೈನಿಕ) ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪಾಯವಾಯಿತು.
• ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಪದ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ.

4. ಚಾರ್ಟರ್ ಕಾಯಿದೆ 1833

• ಅನುಮೋದನೆ: 1833
• ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
  • ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ನಿಜಾಮತ್ ಮತ್ತುದಿವಾನಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
  • ನಾಲ್ಕು ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಹಿತಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೌನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಪದ:ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಆಡಳಿತ ರಚನೆ.

5. ಚಾರ್ಟರ್ ಕಾಯಿದೆ 1853

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿತು: 1853
• ಮುಖ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:
  • ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ (ICS) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
  • ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ವೃತ್ತಿಪರ ನೌಕರಶಾಹಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ (ICS) - ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆ.

6. ಕ್ರೌನ್ ಆಡಳಿತ - ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ 1858

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿತು: 1858
• ಮುಖ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:
  • ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೌನ್ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.
  • ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೌನ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌನ್ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.
  • ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್ - ಭಾರತದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.

7. ಭಾರತ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕಾಯ್ದೆ 1861

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿತು: 1861
• ಮುಖ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:
  • ವೈಸ್ರಾಯ್‌ನ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತೇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
  • ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಲಹಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು.
  • ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
  • ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ಅಧಿಕೃತೇತರ ಸದಸ್ಯರು - ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯರು.

8. ಭಾರತ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕಾಯ್ದೆ 1909 (ಮಾರ್ಲೆ-ಮಿಂಟೋ ಸುಧಾರಣೆಗಳು)

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡುದು: 1909
• ಮುಖ್ಯ ಅಡ್ಡಿಗಳು:
  • ಶಾಸಕ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿತ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
  • ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾನ ಅನುಮತಿಸಿತು.
  • ಅಧಿಕೃತೇತರ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧ್ಯ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆ.
  • ಸಾಮುದಾಯಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳು ಆಳವಾಗಿದವು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾನ - ವಿಭಿನ್ನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾನ.

9. ಭಾರತ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕಾಯ್ದೆ 1919 (ಮಾಂಟಗ್ಯೂ-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು)

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡುದು: 1919
• ಮುಖ್ಯ ಅಡ್ಡಿಗಳು:
  • ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಾಲನ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
  • ಆರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾಯಿತ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು.
  • ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
  • ಭವಿಷ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ದ್ವಿಪಾಲನ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ದ್ವಿಪಾಲನ - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಾಲನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

10. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ 1935

• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡುದು: 1935
• ಮುಖ್ಯ ಅಡ್ಡಿಗಳು:
  • ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಹಿತಫೆಡರಲ್ ರಚನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
  • ಎ ಗುಂಪು ಮತ್ತುಬಿ ಗುಂಪು ಎಂಬಎರಡು ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • ಮತದಾನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತುಪ್ರತಿನಿಧ್ಯ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ:
  • ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಸಂವಿಧಾನ.
  • ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಹಾಕಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಪದ:ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ - ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.