ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್

ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಸಿ.11)

1. ಸ್ಥಾಪನೆ

1.1 ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ರಚನೆ

  • 1885 ರಲ್ಲಿ****ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ.
  • ಉದ್ದೇಶ: ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಾದದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನರ ತಕರಾರುಗಳನ್ನು tackle ಮಾಡಲು.
  • ಪ್ರೇರಣೆ: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲಿಬರಲ್ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತುಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕ್ ಅವರ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಕರೆ.
  • ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರು:
    • ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್ – ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ.
    • ಡಬ್ಲ್ಯು.ಸಿ. ಬೊನರ್ಜಿ – ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1886).
  • ಆರಂಭಿಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಹೆಚ್ಚಾಗಿಶಿಕ್ಷಿತ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತುಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು.
  • ಪಾತ್ರ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿಒತ್ತಡ ಗುಂಪು, ನಂತರರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು.

1.2 ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ

  • ರಚನೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳೊಂದಿಗೆ.
  • ನಾಯಕತ್ವ: ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಚುನಾಯಿತ,ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು:
    • ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್ – ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರೂವಾರಿ (1885).
    • ಡಬ್ಲ್ಯು.ಸಿ. ಬೊನರ್ಜಿ – ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1885).
    • ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ – ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1886, 1893, 1906).
    • ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ – ಮಿತವಾದಿ ನಾಯಕ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1905).
    • ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ – ಉಗ್ರ ನಾಯಕ.
    • ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ – ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ರೂಪಾಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1924).
    • ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು – ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1929, 1936, 1937); ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ ಘೋಷಣೆ.
    • ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ – ಅಧ್ಯಕ್ಷ (1938, 1939).

1.3 ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

  • ಆರಂಭಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
    • ಸ್ವಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು.
    • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು.
  • ನಂತರದ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
    • ಸ್ವರಾಜ್ಯ (ಸ್ವರಾಜ) ಸಾಧಿಸಲು.
    • ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶದಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು.
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:
    • ಮಿತವಾದಿ ಚಳವಳಿಯಿಂದಉಗ್ರ ಚಳವಳಿಗೆ.
    • ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ****ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆ.

2. ಮಹತ್ವದ ಅಧಿವೇಶನಗಳು

2.1 1885 ಅಧಿವೇಶನ (ಸ್ಥಾಪನಾ ಅಧಿವೇಶನ)

  • ಸ್ಥಳ:ಬಾಂಬೆ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನ.
    • ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್****ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
    • ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ****ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು.
    • ಡಬ್ಲ್ಯು.ಸಿ. ಬೊನರ್ಜಿ****ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು.
    • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

2.2 1890 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಕಲ್ಕತ್ತಾ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ****ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
    • ಡಬ್ಲ್ಯು.ಸಿ. ಬೊನರ್ಜಿ****ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಸ್ವಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಸ್ವಶಾಸನದ ಬೇಡಿಕೆ ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.

2.3 1905 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಕಲ್ಕತ್ತಾ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನುರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಮಿತವಾದಿಯಿಂದ ಉಗ್ರವಾದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.
    • ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ****ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

2.4 1906 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಲಾಹೋರ್.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ.
    • ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ರಚನೆ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಧರ್ಮೀಯ ಉದ್ವೇಗಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.
    • ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

2.5 1907 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಲಾಹೋರ್.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ರಾಶ್‌ಬಿಹಾರಿ ಬೋಸ್ ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಡಕು:
      • ಮಿತವಾದಿಗಳು (ಗೋಖಲೆ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ).
      • ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು (ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ).
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಒಡಕು.
    • ಮಿತವಾದಿಗಳು****ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದರು.
    • ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು****ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.

2.6 1916 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಲಾಹೋರ್.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಸಿ. ಆರ್. ದಾಸ್ ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವಿನಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ.
    • ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ – ಮೊದಲಸರ್ವಪಕ್ಷ ಒಪ್ಪಂದ.
    • ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.
    • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವೆಏಕತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

2.7 1920 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಕೋಲ್ಕತಾ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಸಿ. ಆರ್. ದಾಸ್****ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಯ:ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ.
    • ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ****ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (1924).
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
    • ಗಾಂಧೀಯ ವಿಧಾನಗಳು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸ mobilization ಆರಂಭವಾಯಿತು.

2.8 1929 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಲಾಹೋರ್.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು****ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಯ:ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ (ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ).
    • ಜನವರಿ 1, 1930 ಅನ್ನುಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಗಾಂಧೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಲವಾಗಿತ್ತು.

2.9 1936 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಲಾಹೋರ್.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು****ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಯ:ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಫೆಡರಲ್ ರಚನೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

2.10 1937 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಕೋಲ್ಕತಾ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು****ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಯ:ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಫೆಡರಲ್ ರಚನೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

2.11 1942 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಬರಡೋಲಿ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳವಳಿ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
    • ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತುಸಿವಿಲ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆ.
    • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿತ್ತು.

2.12 1946 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ಮದ್ರಾಸ್.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ.
    • ಅಂತರಿಮ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
    • ಅಂತರಿಮ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಯಿತು.

2.13 1947 ಅಧಿವೇಶನ

  • ಸ್ಥಳ:ದೆಹಲಿ.
  • ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
    • ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರುಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿದ್ದರು.
    • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ:ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ.
    • ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆ.
  • ಮಹತ್ವ:
    • ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ರಚನೆಯಾದವು.
    • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಂತ್ಯ.

3. ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದಗಳು

ಪದ ದಿನಾಂಕ ವಿವರಣೆ
ಸ್ಥಾಪನಾ ಅಧಿವೇಶನ 1885 ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು
ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು 1885 ದಾದಾಭಾಯಿ ನೌರೋಜಿ
ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು 1886 ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಸಿ. ಬೊನ್ನರ್ಜಿ
ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ 1905 ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು
ಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ 1916 ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದ
ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ 1929 ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ
ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳವಳಿ 1942 ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಂದ ಆರಂಭ
ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ 1947 ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು

4. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು

  • ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಸಿ, ಆರ್‌ಆರ್‌ಬಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:

    • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1885ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
    • ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ.
    • ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಡಬ್ಲ್ಯು.ಸಿ. ಬೊನರ್ಜಿ.
    • ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ 1929ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಭಾರತ್ ಛೋಡೋ ಆಂದೋಲನ 1942ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
    • ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ 1947ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
    • 1916ರ ಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ.
    • 1907ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿಭಜನೆ.
    • 1916ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಏಕತೆ.
    • ಗಾಂಧೀಜಿ 1924ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
  • ಭಿನ್ನತೆಗಳು:

    • ಮಿತವಾದಿಗಳು ವಿರುದ್ಧ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು:
      • ಮಿತವಾದಿಗಳು: ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ.
      • ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು: ಜನಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ.
    • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್:
      • ಕಾಂಗ್ರೆಸ್: ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ, ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ.
      • ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್: ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ.
  • ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು:

    • ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ – ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.
    • ಡಬ್ಲ್ಯು.ಸಿ. ಬೊನರ್ಜಿ – ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.
    • ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ – ಮಿತವಾದಿಗಳ ನಾಯಕ.
    • ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ – ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ ನಾಯಕ.
    • ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು – 1929, 1936, 1937ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.
  • ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳು:

    • ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ (1890).
    • ಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ (1916).
    • ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ (1929).
    • ಭಾರತ್ ಛೋಡೋ ಆಂದೋಲನ (1942).
    • ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ (1947).