રેલવે વીમો
રેલવે વીમો
મુખ્ય માહિતી
| વસ્તુ | વિગતો |
|---|---|
| 1. ફરજિયાત કવરેજ | 1 સપ્ટેમ્બર 2018 થી તમામ રિઝર્વ (પીઆરએસ) ટિકિટ ધારકો “ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ સ્કીમ” હેઠળ 0% પ્રીમિયમે ફરજિયાત રીતે વીમાકર્તા છે. |
| 2. અમલમાં મૂકનાર વીમાકર્તા | આ સ્કીમ “ઇન્ડિયન રેલવે ઇન્શ્યોરન્સ” (આઇઆરઆઇ) દ્વારા અન્ડરરાઇટ છે, જે આઇઆરસીટીસીનું કેપ્ટિવ છે; ક્લેમ પ્રોસેસિંગ માટે આઇસીઆઇસીઆઇ લોમ્બાર્ડ વર્તમાન બાહ્ય વીમાકર્તા છે. |
| 3. વીમા રકમ | મૃત્યુ માટે ₹10 લાખ, કાયમી કુલ અપંગતા માટે ₹10 લાખ, કાયમી આંશિક અપંગતા માટે ₹7.5 લાખ, હોસ્પિટલાઇઝેશન ખર્ચ માટે ₹2 લાખ. |
| 4. ક્લેમ માટે સમય મર્યાદા | કાનૂની વારસદારે અકસ્માત/મૃત્યુ તારીખથી 4 મહિના (120 દિવસ)ની અંદર ક્લેમ દાખલ કરવી જરૂરી છે. |
| 5. પાત્ર અકસ્માતો | ટ્રેન અકસ્માત, આતંકવાદી હુમલો, ડકૈતી, દંગો, શૂટઆઉટ, આગજની, શોર્ટ-સર્કિટ આગ, સ્ફોટ, ટ્રેન પર અથવા રેલવે પરિસરમાં લૂંટ. |
| 6. કવરેજ વિન્ડો | વાસ્તવિક બોર્ડિંગથી ગંતવ્ય સ્ટેશન પહોંચ્યા પછી 2 કલાક અથવા રેલવે પરિસર છોડ્યા પછી, જે પહેલું આવે. |
| 7. અનામત નહીં કરાયેલા મુસાફરો | યુઆર મુસાફરો કવર નથી; માત્ર રિઝર્વ મુસાફરો (એસએલ, 2એસ, 1એ, 2એ, 3એ, સીસી, ઇસી, વગેરે) વીમાકર્તા છે. |
| 8. કવર થતાં ટિકિટ પ્રકારો | ઇ-ટિકિટ, આઇ-ટિકિટ, કાઉન્ટર પીઆરએસ ટિકિટ, એટીવીએમ, યુટીએસ ઓન-પેમેન્ટ (રિઝર્વ) – બધા સમાવિષ્ટ છે. |
| 9. બાકાત | આત્મહત્યા, સ્વ-હાનિ, મદ્યપાન/નશીલા પદાર્થોની અસર હેઠળ, યુદ્ધ, પરમાણુ જોખમ, પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલી અપંગતા. |
| 10. ક્લેમ દસ્તાવેજો | એફઆઇઆર, મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર / અપંગતા પ્રમાણપત્ર, મૂળ ટિકિટ, નામાંકિત વ્યક્તિના બેંક વિગતો, આઈડી પ્રૂફ. |
| 11. ક્લેમ ચેનલ | www.irctc.co.in → “ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ” ટેબ અથવા ટોલ-ફ્રી 155299 (આઇઆરસીટીસી હેલ્પ-લાઇન) દ્વારા ઓનલાઇન. |
| 12. પ્રીમિયમ વહન કરનાર | ભારતીય રેલવે / આઇઆરસીટીસી; મુસાફર શૂન્ય પ્રીમિયમ ચૂકવે છે. |
| 13. પોલિસી અવધિ | દર વર્ષે નવીકરણ (1 એપ્રિલ – 31 માર્ચ) ઓપન ટેન્ડર દ્વારા; વર્તમાન પોલિસી 2024-25. |
| 14. વિદેશી નાગરિકો | રિઝર્વ ટિકિટ ધરાવતા વિદેશી રાષ્ટ્રીયો પણ કવર છે; ક્લેમ માત્ર આઇએનઆરમાં ચૂકવવા યોગ્ય. |
| 15. બાળકો | રિઝર્વ હાફ ટિકિટ ધરાવતા બાળકો (5 વર્ષથી વધુ) વીમાકર્તા છે; 5 વર્ષથી નીચે (ટિકિટ વગર) બાકાત. |
| 16. બેન્ચમાર્ક ઓર્ડર | રેલવે બોર્ડનો પત્ર નંબર 2016/ટીજી-વી/16/ઇન્શ્યોરન્સ તારીખ 31 ઓગસ્ટ 2018 દ્વારા કવરેજ ફરજિયાત કરવામાં આવી. |
| 17. ફરિયાદ નિવારણ | જો ક્લેમ નકારવામાં આવે, તો આઇઆરસીટીસી ફરિયાદ પોર્ટલ પર ફરિયાદ કરો; આગળની અપીલ રેલવે બોર્ડ (વીમો વિભાગ) પર. |
| 18. પહેલાની સ્કીમ (2016-18) | વૈકલ્પિક ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ @ ₹0.92 પૈસા પ્રીમિયમ; ઓપ્ટ-ઇન ઓછું હોવાથી સ્કીમ પાછી ખેંચી લેવાઈ. |
મહત્વના મુદ્દાઓ
- શૂન્ય-પ્રીમિયમ, દરેક રિઝર્વ મુસાફર માટે ₹10-લાખ આકસ્મિક મૃત્યુ કવર.
- કવરેજ માત્ર વાસ્તવિક બોર્ડિંગ પછી જ શરૂ થાય છે—માત્ર બુકિંગથી વીમો સક્રિય થતો નથી.
- મહત્તમ ક્લેમ વિન્ડો 120 દિવસ છે; વિલંબથી આપમેળે નકારાઈ જાય છે.
- માત્ર રિઝર્વ ક્લાસ ટિકિટો (સબર્બન સીઝન સીટ સાથેની સહિત) વીમાકર્તા છે; જનરલ/યુટીએસ અનામત ટિકિટો બહાર રહે છે.
- ₹2 લાખનું હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર રિમ્બર્સમેન્ટ આધારે છે—મૂળ બિલો ફરજિયાત.
- ગુમ થયેલ વ્યક્તિના કિસ્સામાં, કોર્ટ-ઘોષિત મૃત્યુ 7 વર્ષ પછી સ્વીકાર્ય છે.
- નામાંકિત વ્યક્તિ ટિકિટમાં જેવો હોય તેવો જ હોવો જરૂરી નથી; કોઈપણ કાનૂની વારસદાર સક્સેશન સર્ટિફિકેટ સાથે ક્લેમ કરી શકે છે.
- વિદેશી પ્રવાસી ક્લેમ કરી શકે છે; કેયાયસી ભારતીય દૂતાવાસ પ્રમાણીકરણ દ્વારા કરવી જરૂરી.
- ક્લેમ રકમ ઇનકમ ટેક્સની કલમ 10(10ડી) હેઠળ મુક્ત છે—ટીડીએસ નહીં.
- પોલિસી વાર્ષિક નવીકરણ થાય છે; વીમાકર્તાનું નામ બદલાઈ શકે છે પરંતુ લાભો સમાન રહે છે.
- આરપીએફ/આરપીએસએફ કર્મચારીઓ ડ્યૂટી પર “રેલવે એમ્પ્લોયીઝ ઇન્શ્યોરન્સ” હેઠળ અલગથી કવર છે — આ સ્કીમ નહીં.
- ટિકિટ રિફંડ (પૂર્ણ પણ) વીમાને અમાન્ય કરતો નથી જો સફર વાસ્તવિક રીતે કરવામાં આવી હોય.
- ડુપ્લિકેટ ટિકિટ સ્વીકાર્ય છે જો મૂળ ખોવાઈ જાય અને ઉતરતા પહેલાં એફઆઇઆર દાખલ કરવામાં આવે.
- હેલ્પલાઇન 155299 24×7 છે; કૉલ કરતી વખતે પીએનઆર તૈયાર રાખો.
- સફર પછીના 4 મહિના સુધી ટિકિટની ફોટોકોપી હંમેશા રાખો—ક્લેમ પછીથી થઈ શકે છે.
પ્રેક્ટિસ એમસીક્યુ
પ્રશ્ન:01 2018 માં શરૂ કરાયેલા ફરજિયાત રેલ-ટ્રાવેલ વીમાની પ્રીમિયમ ખર્ચ કોણ વહન કરે છે?
A) મુસાફર બુકિંગ પર સંપૂર્ણ પ્રીમિયમ ચૂકવે છે.
B) ભારતીય રેલવે / આઇઆરસીટીસી (મુસાફર શૂન્ય પ્રીમિયમ ચૂકવે છે).
C) વિત્ત મંત્રાલય પ્રીમિયમનો 50% સબસિડી આપે છે.
D) રાજ્ય સરકારો આઇઆરસીટીસીને પ્રીમિયમની ચુકવણી કરે છે.
Show Answer
સાચો જવાબ: B
સમજૂતી: 2018 થી, ભારતીય રેલવે/આઇઆરસીટીસી ફરજિયાત રેલ-ટ્રાવેલ વીમા કવર મફત પૂરું પાડે છે; મુસાફર પાસેથી કોઈ પ્રીમિયમ લેવાતો નથી.
પ્રશ્ન:02 2026 રેલવે અકસ્માત-ક્ષતિપૂર્તિ યોજના હેઠળ કાનૂની વારસદારોએ મૃત્યુ ક્લેમ કેટલા દિવસમાં દાખલ કરવી જરૂરી છે?
A) 60 દિવસ
B) 90 દિવસ
C) 120 દિવસ
D) 180 દિવસ
Show Answer
સાચો જવાબ: C
સમજૂતી: નિયમ 2026 મુજબ, કાનૂની વારસદારો પાસે અકસ્માતની તારીખથી મૃત્યુ ક્લેમ દાખલ કરવા માટે 120 દિવસ (4 મહિના) હોય છે; આ વિન્ડોમાં નિષ્ફળતા ક્ષતિપૂર્તિ ગુમાવવા તરફ દોરી શકે છે.
અનામત ન કરાયેલ (યુટીએસ) સફર ટિકિટ.
પ્રશ્ન:03 વર્તમાન બાહ્ય વીમાકર્તા જે આઇઆરસીટીસીની તરફેણમાં ક્લેમ પ્રોસેસ કરે છે તે છે:
A) એચડીએફસી ઇર્ગો જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડ.
B) બજાજ અલિયાન્ઝ જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડ.
C) આઇસીઆઇસીઆઇ લોમ્બાર્ડ જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડ.
D) એસબીઆઇ જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડ.
Show Answer
સાચો જવાબ: C
સમજૂતી: 2026 સુધીમાં, આઇસીઆઇસીઆઇ લોમ્બાર્ડ જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડ એ આઇઆરસીટીસી દ્વારા નિયુક્ત બાહ્ય વીમાકર્તા છે જે મુસાફર વીમા ક્લેમ હેન્ડલ અને પ્રોસેસ કરે છે.
પ્રશ્ન:04 એક મુસાફર જે ઇ-ટિકિટ ધરાવે છે તે ટ્રેન ડેરેલમેન્ટમાં મૃત્યુ પામે છે. મહત્તમ મૃત્યુ ક્ષતિપૂર્તિ ચૂકવવા યોગ્ય કેટલી છે?
A) ₹5 લાખ
B) ₹7.5 લાખ
C) ₹10 લાખ
D) ₹15 લાખ
Show Answer
સાચો જવાબ: C
સમજૂતી: 2026 રેલવે ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલ નિયમો મુજબ, ટ્રેન અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામેલા ઇ-ટિકિટ ધારકના કાનૂની વારસદારોને ચૂકવવા યોગ્ય મહત્તમ ક્ષતિપૂર્તિ ₹10 લાખ છે.
પ્રશ્ન:05 મુસાફર ગંતવ્ય પહોંચ્યા પછી કેટલા સમય પછી કવરેજ બંધ થાય છે?
A) ગંતવ્ય પહોંચ્યા પછી 1 કલાક અથવા રેલવે પરિસર છોડ્યા પછી, જે પહેલું આવે.
B) ગંતવ્ય પહોંચ્યા પછી 2 કલાક અથવા રેલવે પરિસર છોડ્યા પછી, જે પહેલું આવે.
C) ગંતવ્ય પહોંચ્યા પછી 3 કલાક અથવા રેલવે પરિસર છોડ્યા પછી, જે પહેલું આવે.
D) ગંતવ્ય પહોંચ્યા પછી 4 કલાક અથવા રેલવે પરિસર છોડ્યા પછી, જે પહેલું આવે.
Show Answer
સાચો જવાબ: B
સમજૂતી: 2026 રેલવે નિયમો મુજબ, કવરેજ મુસાફર ગંતવ્ય પહોંચ્યા પછી 2 કલાક અથવા રેલવે પરિસર છોડે છે તે પછી સમાપ્ત થાય છે, જે પહેલું થાય.
ક્લેમન્ટનું મેડિકલ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ.
પ્રશ્ન:06 રિઝર્વ ટિકિટ ધરાવતા વિદેશી રાષ્ટ્રીયો સાથે કેવી રીતે વર્તવામાં આવે છે?
A) કોઈપણ ક્ષતિપૂર્તિ માટે પાત્ર નથી; ભાડું મૂળ ચલણમાં પરત કરવામાં આવે છે.
B) સંપૂર્ણ રીતે કવર; ક્લેમ આઇએનઆરમાં ચૂકવવામાં આવે છે.
C) માત્ર અકસ્માત ઇજાઓ માટે કવર; કોઈ ભાડું રિફંડ નહીં.
D) આંશિક રીતે કવર; ક્લેમ યુએસડીમાં ચૂકવવામાં આવે છે.
Show Answer
સાચો જવાબ: B
સમજૂતી: રિઝર્વ ટિકિટ ધરાવતા વિદેશી રાષ્ટ્રીયો ભારતીય રેલવે નિયમો હેઠળ સંપૂર્ણ રીતે કવર છે અને કોઈપણ ક્ષતિપૂર્તિ ક્લેમ ભારતીય રૂપિયા (આઇએનઆર)માં સેટલ કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન:07 ભારતીય રેલવે મુસાફરો માટે ફરજિયાત ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ સ્કીમ ક્યારે અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી?
A) 1 જાન્યુઆરી 2019
B) 1 સપ્ટેમ્બર 2018
C) 1 એપ્રિલ 2017
D) 1 ઓક્ટોબર 2020
Show Answer
સાચો જવાબ: B
સમજૂતી: ભારતીય રેલવેએ મુસાફરોને આકસ્મિક કવરેજ પૂરી પાડવા માટે 1 સપ્ટેમ્બર 2018 થી અસરકારક ફરજિયાત ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ સ્કીમ શરૂ કરી હતી.
પ્રશ્ન:08 પૂરી પાડવામાં આવેલ હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર સંબંધિત સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A) ₹2 લાખનું હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર કોઈ બિલ વિના એકમુઠ્ઠી રકમ તરીકે ચૂકવવામાં આવે છે.
B) ₹2 લાખનું હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર મૂળ બિલોની રજૂઆત પર રિમ્બર્સમેન્ટ આધારે છે.
C) ₹2 લાખનું હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર અગાઉથી સીધું પગાર ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે.
D) ₹2 લાખનું હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર માત્ર દૈનિક કેશ ભથ્થા તરીકે પૂરું પાડવામાં આવે છે.
Show Answer
સાચો જવાબ: B
સમજૂતી: ₹2 લાખનું હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર ત્યારે જ રિમ્બર્સ કરવામાં આવે છે જ્યારે કર્મચારી મૂળ મેડિકલ બિલો સબમિટ કરે છે.
BETA
