মহাকাশ বিজ্ঞান

🚀 মহাকাশ বিজ্ঞান – ২-মিনিটৰ সংক্ষিপ্ত পুনৰীক্ষণ শিট

মুখ্য তথ্য (দ্ৰুত বুলেট)
  • সূৰ্য → সৌৰজগতৰ ৯৯.৮৬% ভৰ; বয়স ≈ ৪.৬ বিলিয়ন বছৰ; কেন্দ্ৰীয় তাপমাত্ৰা ≈ ১৫ মিলিয়ন °C
  • আলোকবৰ্ষ = ৯.৪৬ × ১০¹২ কিমি; AU = ১৪৯.৬ মিলিয়ন কিমি
  • সূৰ্যৰ পিছত নিকটতম নক্ষত্ৰ: প্ৰক্সিমা চেণ্টৌৰী (৪.২৪ ly)
  • পৃথিৱীৰ পলায়ন বেগ = ১১.২ কিমি/ছেক; চন্দ্ৰ = ২.৪ কিমি/ছেক
  • ভূস্থিৰ কক্ষপথ উচ্চতা = ৩৫,৭৮৬ কিমি (সময়কাল = ২৪ ঘণ্টা)
  • ধ্ৰুৱক কক্ষপথ ≈ ৫০০–৮০০ কিমি; দূৰসংবেদনৰ বাবে উপযোগী
  • লাগ্ৰেঞ্জ বিন্দু-১ (L1) → সূৰ্য-পৃথিৱীৰ মাধ্যাকৰ্ষণ সাম্য; সৌৰ পৰ্যবেক্ষণাগাৰৰ বাবে আদৰ্ণ (উদাহৰণ: আদিত্য-L1)
  • কেপলাৰৰ তৃতীয় সূত্ৰ: T² ∝ R³ (T বছৰত, R AU ত)
  • গগনযান ক্ৰু কেপচুল ভৰ ≈ ৭,৮০০ কেজি; ৩ জন অভিকৰ্মী, ২০২৬ লক্ষ্য
  • ইছৰো = ১৯৬৯; সদৰ কাৰ্যালয় = বেঙ্গালুৰু; সভাপতি = এছ. সোমনাথ (২০২৪ অনুসৰি)
  • মঙ্গলযান (MOM) = ২০১৩ → ভাৰত প্ৰথম চেষ্টাতেই সফল হোৱা প্ৰথম দেশ
  • চন্দ্ৰযান-৩ অৱতৰণ স্থান = “শিৱ শক্তি পইণ্ট” (৬৯.৩৭°S, ৩২.৩৫°E)
  • ক্ৰায়জেনিক ইঞ্জিন ইন্ধন: তৰল H₂ + তৰল O₂
  • SSLV (Small Satellite Launch Vehicle) প্ৰথম উড্ডয়ন: ২০২২
  • ব্লু অৰিজিন ৰকেট: নিউ শেফাৰ্ড; স্পেইচএক্স ক্ৰু: ড্ৰাগন ২
স্মাৰক সূত্ৰ
  • গ্ৰহৰ ক্ৰম:
    My Very Educated Mother Just Served Us Noodles (Mercury-Venus-Earth-Mars-Jupiter-Saturn-Uranus-Neptune)
  • ইছৰো কেন্দ্ৰ:
    Vikas Saraswat In Liquid Uranium Rocket Satellite Centre → VSSC (তিৰুৱনন্তপুৰম); বাকী: Satish Dhawan → SHAR (শ্ৰীহৰিকোটা)
দ্ৰুত-তুলনা টেবুল
লঞ্চাৰ LEO-ত পেলোড (kg) উল্লেখযোগ্য কথা
PSLV 3,800 “কৰ্মঘোড়া”; 50+ টান ক্ৰমিক সফলতা
GSLV Mk III 10,000 LVM-3 নামে পুনঃনামকৰণ; গগনযানৰ বাবে মানৱ-মান্যতা প্ৰাপ্ত
SSLV 500 72-ঘণ্টাৰ টাৰ্ণএৰাউণ্ড, 3টা ঘনীভূত স্তৰ
মিছন বছৰ বিশেষত্ব
চন্দ্ৰযান-১ 2008 প্ৰথম ভাৰতীয় চন্দ্ৰ; পানীৰ অণু আবিষ্কাৰ
চন্দ্ৰযান-২ 2019 অৰ্বিটাৰ ১০০% জীৱিত; বিক্ৰম লেণ্ডাৰ হাৰ্ড-লেণ্ডিং
চন্দ্ৰযান-৩ 2023 চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মুখৰ ওচৰত প্ৰথম সফট-লেণ্ডিং
আদিত্য-L1 2023 L1-ত প্ৰথম ভাৰতীয় সৌৰ পৰ্যবেক্ষণাগাৰ
10 টা ৰেপিড-ফায়াৰ MCQ
1. কোনটো ভাৰতীয় মিছনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চন্দ্ৰত পানী নিশ্চিত কৰিছিল? A) চন্দ্ৰযান-১ **Ans: A**
2. চন্দ্ৰৰ পলায়ন বেগ আনুমানিক? A) 7.9 km/s B) 11.2 km/s C) 2.4 km/s **Ans: C**
3. LVM-3-ক আগতে কি নামে জনা গৈছিল? A) PSLV-XL B) GSLV Mk III C) SSLV **Ans: B**
4. ব্যৱধানহীন সৌৰ দৰ্শনৰ বাবে উপযুক্ত লাগ্ৰেঞ্জ বিন্দুটো? A) L2 B) L1 C) L4 **Ans: B**
5. “শিৱ শক্তি পইণ্ট” কোন লেণ্ডিঙৰ সৈতে জড়িত? A) বিক্ৰম (Ch-2) B) প্ৰজ্ঞান (Ch-3) C) বিক্ৰম (Ch-3) **Ans: C**
6. 1 light year প্ৰায় কিমান? A) 9.5 trillion km B) 1 million km C) 150 million km **Ans: A**
7. ISRO-ৰ মানৱ মহাকাশ উড়ান কাৰ্যসূচীৰ নাম কি? A) Gaganyaan B) Antariksh Yatri C) Bharatiya Astronaut **Ans: A**
8. Cryogenic ইঞ্জিনে কি ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰে? A) UDMH + N₂O₄ B) Liquid H₂ + Liquid O₂ C) Kerosene + Liquid O₂ **Ans: B**
9. PSLV-এ তাৰ 50তম মিছন কোন মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা উৎক্ষেপণ কৰিছিল? A) Sriharikota B) Thumba C) Bengaluru **Ans: A**
10. কোন গ্ৰহকে “Red Planet” বোলা হয়? A) Venus B) Mars C) Jupiter **Ans: B**