రాజకీయాలు ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ సవరణలు
పాలన | రాజ్యాంగ సవరణలు – 60 నిమిషాల రివిజన్ షీట్
(RRB NTPC/Group-D/ALP స్టేజ్-2 కోసం)
🔖 1. తప్పక తెలుసుకోవాల్సిన 5 Wలు
- ఏమిటి: “ఆర్టికల్ 368 ప్రకారం రాజ్యాంగంలో అధికారిక మార్పు”
- ఎవరు: పార్లమెంట్ మాత్రమే (రాజ్యసభ + లోక్సభ)
- ఎప్పుడు: 1951 → ఇప్పటివరకు 105 సవరణలు (తాజా: 105వ, 2021)
- ఎక్కడ: 3 మార్గాలు – సాధారణ మెజారిటీ / ప్రత్యేక మెజారిటీ / ప్రత్యేక + ≥½ రాష్ట్రాల ఆమోదం
- ఎందుకు: ఇబ్బందులను తొలగించడం, సామాజిక-రాజకీయ అవసరాలను ప్రతిబింబించడం
⚡ 2. మెగా-లిస్ట్ (టాప్ 20) – విస్తరించేందుకు క్లిక్ చేయండి
క్రానాలజికల్ క్విక్ టేబుల్ – సవరణ, సంవత్సరం, 1-లైన్ ప్రభావం
| # | సంవత్సరం | 1-లైన్ ప్రభావం | పరీక్ష-అనుకూల హుక్ |
|---|---|---|---|
| 1వ | 1951 | భూసంస్కరణ చట్టాలను రక్షించేందుకు 9వ షెడ్యూల్ | “1-9 భూమి” |
| 7వ | 1956 | భాషా ప్రాతిపద్యంపై రాష్ట్రాల పునఃవ్యవస్థీకరణ | “7 రాష్ట్రాలు” |
| 10వ | 1961 | దాద్రా-న్-హవేలీ → కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | “10 దాద్రా” |
| 12వ | 1962 | గోవా-దమన్-దియూ → కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | “12 గోవా” |
| 13వ | 1962 | నాగాలాండ్ రాష్ట్రం + ఆర్టికల్ 371A | “13 నాగా” |
| 21వ | 1967 | సింధీని అధికార భాషగా గుర్తింపు | “21 సింధీ” |
| 24వ | 1971 | న్యాయసమీక్షను కుదించడం; ఆర్టికల్ 13(4) చేర్పు | “24 కోర్ట్-కట్” |
| 25వ | 1971 | ఆస్తి హక్కు Fundamental Rightగా కొనసాగదు; ఆర్టికల్ 31C | “25 ఆస్తి-బయట” |
| 26వ | 1971 | ప్రివీ పర్సుల రద్దు | “26 రాజులు-బయట” |
| 31వ | 1973 | 2001 వరకు లోక్సభ స్థానాల సంఖ్యను స్తంభింపజేయడం | “31 సీట్లు 2001 వరకు” |
| 36వ | 1975 | సిక్కిం అసోసియేట్ రాష్ట్రంగా మారింది | “36 సిక్-అసోసియేట్” |
| 38వ | 1975 | అత్యవసర అధికారాలు; రాష్ట్రపతి పాలన ఆర్టికల్ 352 | “38 అత్యవసరం” |
| 42వ | 1976 | మినీ-సంవిధానం; ప్రాంబుల్లో “సామ్యవాది ధర్మనిరపేక్ష” చేర్పు | “42 మినీ” |
| 44వ | 1978 | ఆస్తి హక్కు చట్టపరమైన హక్కుగా; ఆర్టికల్ 300A | “44 ఆస్తి-చట్టం” |
| 52వ | 1985 | పార్టీ మార్పుల నిరోధ చట్టం (10వ షెడ్యూల్) | “52 డిఫెక్ట్-కిల్లర్” |
| 61వ | 1988 | ఓటు హక్కు వయస్సు 18-21 సంవత్సరాలు | “61 ఓటు-18” |
| 69వ | 1991 | ఢిల్లీ → జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం | “69 ఢిల్లీ-UT” |
| 73వ | 1992 | పంచాయతీ రాజ్ (భాగం-IX) | “73 గ్రామ-సభ” |
| 74వ | 1992 | మున్సిపాలిటీలు (భాగం-IXA) | “74 నగర-రాజ్” |
| 86వ | 2002 | విద్యా హక్కు 6-14 సంవత్సరాల వరకు; ఆర్టికల్ 21A | “86 పాఠశాల-RTE” |
| 92వ | 2003 | 0-6 సంవత్సరాల పిల్లలకు ఉచిత తప్పనిసరి విద్య DPSPలో | “92 చిన్నపిల్లలు” |
| 97వ | 2011 | సహకార సంఘాలు ఆర్టికల్ 43Bగా | “97 కో-ఆప్” |
| 101వ | 2016 | GST; ఆర్టికల్ 279A → GST కౌన్సిల్ | “101 ఒకే-పన్ను” |
| 103వ | 2019 | 10% EWS రిజర్వేషన్; ఆర్టికల్ 15(6), 16(6) | “103 EWS-10” |
| 104వ | 2020 | లోక్/రాష్ట్ర సభలలో SC/ST రిజర్వేషన్ 2030 వరకు పొడిగింపు | “104 రిజర్వ్-2030” |
| 105వ | 2021 | రాష్ట్ర జాబితా → సమవర్తి జాబితా: “సహకార సంఘాలు” | “105 జాబితా-మార్పు” |
🧠 3. మెమరీ హ్యాక్స్
- 1-9 భూమి → 1వ సవరణ → 9వ షెడ్యూల్ → భూమి చట్టాలు
- 7 రాష్ట్రాలు → 7వ = రాష్ట్రాల పునఃవ్యవస్థీకరణ
- 42 = 4+2 = “మినీ” (ఎప్పుడూ లేని పెద్దది)
- 73-74 = “డబుల్ పంచాయతీ” (గ్రామీణ + పట్టణ)
- 101 = “ఒకే పన్ను” (జీఎస్టీ)
🔢 4. సవరణ మార్గాలు @ ఒక్క చూపులో
| మార్గం | అవసరం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| సాధారణ మెజారిటీ | రాజ్యసభ+లోకసభ >50% హాజరు & ఓటింగ్ | రాష్ట్రాల సృష్టి/పేరు మార్పు (3వ) |
| ప్రత్యేక మెజారిటీ | ≥2/3 సభ్యులు హాజరు & ఓటింగ్ + ≥½ మొత్తం సభ్యులు | 24వ, 42వ, 101వ |
| ప్రత్యేక + రాష్ట్రాల ఆమోదం | పైన చెప్పినవి + ≥½ రాష్ట్ర శాసనసభలు | రాష్ట్రపతి ఎన్నిక (11వ), 7వ (షెడ్యూళ్లు), 61వ (ఓటు వయస్సు) |
❓ 5. సంభావ్య MCQs (సమాధానాలు దాచబడ్డాయి)
(ట్యాప్ చేసి చూడండి)
ప్ర1. ఏ సవరణ “సోషలిస్ట్ & సెక్యులర్” అనే పదాలను ప్రాంబుల్లో చేర్చింది?
42వ సవరణ, 1976
ప్ర2. 9వ షెడ్యూల్ను ఏ సవరణ చేర్చింది?
1వ సవరణ, 1951
ప్ర3. ఓటు వయస్సు 21 నుంచి 18 సంవత్సరాలకు తగ్గించబడింది –
61వ సవరణ, 1988
ప్ర4. వస్తు & సేవల పన్ను (GST) ఏ సవరణ ద్వారా ప్రవేశపెట్టబడింది?
101వ సవరణ, 2016
ప్ర5. ఏ సవరణను “మినీ రాజ్యాంగం” అంటారు?
42వ సవరణ
Q6. ఆస్తి హక్కును మౌలిక హక్కుల నుంచి తొలగించినది –
44వ సవరణ, 1978 (కళ 300A)
Q7. పార్టీ మార్పిడి నిరోధ నిబంధనలు ఉన్న సవరణ –
52వ సవరణ, 1985 (10వ షెడ్యూల్)
Q8. పంచాయతీ రాజ్ సంస్థలను సృష్టించిన సవరణ ఏది?
73వ సవరణ, 1992
Q9. సిక్కిం పూర్తి రాష్ట్రంగా మారింది –
36వ → అసోసియేట్ (1975); 35వ → పూర్తి రాష్ట్రం (1975) (గమనిక: మొదట 36వ, తర్వాత 35వ – ట్రిక్!)
Q10. తాజా (105వ) సవరణ వ్యవహరించేది –
“సహకార సంఘాలను” రాష్ట్ర జాబితా నుంచి సమవర్తి జాబితాకు మార్చడం
✔️ 6. ఒక నిమిషపు చెక్లిస్ట్
- ప్రాంబుల్ కీవర్డ్లు – సోషలిస్ట్, సెక్యులర్, ఇంటిగ్రిటీ (42వ)
- 9వ షెడ్యూల్ ఉద్దేశ్యం – భూసంస్కరణ చట్టాలకు రక్షణ
- సవరణ మూడు మార్గాలు – సాధారణ, ప్రత్యేక, ప్రత్యేక+రాష్ట్రాలు
- 42వ = మినీ; 44వ = ఆస్తి హక్కు మౌలిక హక్కుల నుంచి బయట
- 73-74 = స్థానిక స్వపాలన జంట; 101 = జిఎస్టీ; 103 = 10% ఈడబ్ల్యూఎస్
పునశ్చరణ → జ్ఞాపకం → పరీక్షలో విజయం!
BETA
