భారతీయ చరిత్ర కాలక్రమం - త్వరిత పునర్విమర్శ
భారత చరిత్ర టైమ్లైన్ – 60 సెకన్ల చీట్ షీట్
ముఖ్యాంశాలు (ఒక్క వాక్యంలో)
- 2500-1900 BCE: పరిపక్వ హరప్పన్ దశ; మోహెంజో-దారోలో గోదాములు & లోథల్లో డాక్
- 1500 BCE: ఋగ్వేదం సంకలనం; ఆర్యులు ఖైబర్ & బోలాన్ దాటుల ద్వారా ప్రవేశించారు
- 6వ శతాబ్దం BCE: 2వ నగరీకరణ ప్రారంభం; జైనిజం (మహావీరుడు 599 BCE) & బౌద్ధం (గౌతముడు 563 BCE) జననం
- 516 BCE: పర్షియన్ చక్రవర్తి డారియస్ గాంధారాన్ని అనెక్స్ చేశాడు (పెర్సెపోలిస్లో మొదటి విదేశీ శాసనం)
- 326 BCE: అలెగ్జాండర్ ఇండస్ దాటాడు; పోరస్తో హైడాస్పిస్ యుద్ధం
- 261 BCE: అశోకుడు కలింగ యుద్ధంలో గెలిచాడు; ధర్మ విధానాన్ని స్వీకరించాడు & స్తంభాలు/అద్భుత సింహ శిఖరాలు ప్రారంభించాడు
- 78 CE: శక సంవత్సరం ప్రారంభం (కనిష్క) – భారత జాతీయ క్యాలెండర్ ఆధారం
- 320 CE: చంద్రగుప్తుడు-I గుప్త యుగాన్ని ప్రారంభించాడు – సంస్కృతం & దశాంశ సంఖ్యా వ్యవస్థకు “బంగారు యుగం”
- 606 CE: హర్షవర్ధనుడు రాజధానిని కన్నౌజ్కు మార్చాడు; చైనా యాత్రికుడు హ్యూన్-త్సాంగ్ సందర్శించాడు
- 711 CE: మహమ్మద్-బిన్-ఖాసిం సింధును ఆక్రమించాడు – మొదటి ఇస్లామిక్ పాదుక
- 1192: తరైన్ 2వ యుద్ధం – పృథ్వీరాజ్ III మహమ్మద్ గోరీకి ఓడిపోయాడు; ఢిల్లీ సుల్తానేట్ ప్రారంభం
- 1526: బాబర్ పానిపట్-Iలో ఇబ్రాహీం లోదిని ఓడించాడు; ముగల్ పాలన స్థాపన
- 1600: క్వీన్ ఎలిజబెత్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి రాయల్ చార్టర్ మంజూరు చేసింది
- 1757: ప్లాసీ విజయం EICకి బెంగాల్ దివానీ ఇచ్చింది; బ్రిటిష్ పాలన గడియారం ప్రారంభం
- 1857: సిపాయిల తిరుగుబాటు/స్వాతంత్ర్య 1వ యుద్ధం; క్వీన్ ప్రకటన (1858) కంపెనీ పాలన ముగింపు
- 1885: గోకుల్దాస్ తేజ్పాల్ (ముంబై)లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపన – A.O. హ్యూమ్
- 1905: లార్డ్ కర్జన్ బెంగాల్ను విభజించాడు – స్వదేశీ & బహిష్కార ఉద్యమాలు ప్రారంభం
- 1919: రౌలాట్ చట్టం & జలియన్వాలా బాగ్ హత్యాకాండం (13 ఏప్రిల్) – గాంధీ అసహకార ఉద్యమం ప్రారంభం
- 1930: దండీ మార్చ్ (12 మార్చి-6 ఏప్రిల్) – ఉప్పు చట్టం ఉల్లంఘన; సివిల్ డిసోబీడియన్స్ ప్రారంభం
- 1946: నౌకా తిరుగుబాటు & INA విచారణలు – చివరి తోపు; 15 ఆగస్ట్ 1947 స్వాతంత్ర్యం, 26 జనవరి 1950 గణతంత్రం
ముఖ్యమైన సూత్రాలు/నియమాలు
| సూత్రం/నియమం |
అన్వయం |
| నంద వంశం (345-321 BCE) + 21 సంవత్సరాలు = మౌర్యోదయం |
తక్షణ మౌర్య ప్రారంభ సంవత్సరం |
| గుప్త రాజు సంఖ్య × 40 + 320 ≈ అధిష్ఠాన సంవత్సరం (సుమారు) |
చంద్రగుప్తుడు-II 375 CE గుర్తు |
| 100 సంవత్సరాల అంతరాల నియమం: పానీపట్ యుద్ధాలు (1526, 1556, 1761) |
ఖాళీలు పూరించండి: 1వ-2వ మధ్య 30 సం., 2వ-3వ మధ్య 205 సం. |
| “యుద్ధ సంవత్సరం = పాలక వయస్సు” ట్రిక్: ప్లాసీ 1757 ≈ సిరాజ్-ఉద్-దౌలా వయస్సు 23 |
చిన్న నవాబును గుర్తు |
| 1905 బెంగాల్ విభజన + 6 సంవత్సరాలు = ఢిల్లీ దర్బార్ 1911 (రద్దు) |
జాతీయ సంఘటనల క్రమం |
| 1857 తిరుగుబాటు + 90 సంవత్సరాలు = INA విచారణలు 1946 (రెండూ సైనిక) |
రెండు సైనిక తిరుగుబాట్లను అనుసంధానించు |
| “50 జతచేయి” నియమం: క్విట్ ఇండియా 1942 + 5 = స్వాతంత్ర్యం 1947 |
5-సంవత్సర అంతరం గుర్తు |
| చార్టర్ నుండి క్రౌన్ వరకు: EIC 1600 + 258 = క్రౌన్ పాలన 1858 |
కంపెనీ–క్రౌన్ మార్పు |
| “1000 తీసివేయి” హరప్పా: 2500 BCE – 1000 = రిగ్వేదిక్ ప్రారంభం 1500 BCE |
వేదిక్ పతనం తర్వాత ప్రారంభం |
| “బేసి-11” శకం: 78 CE కనిష్క; 11×7=77≈78 |
కనిష్క సంవత్సరం |
జ్ఞాపకశక్తి ట్రిక్స్
- “హ-గ-మ-మ-బ” – హరప్పా ⇢ గుప్త ⇢ మౌర్య ⇢ ముగల్ ⇢ బ్రిటిష్ (కాలక్రమానుసార మెగా సామ్రాజ్యాలు)
- “రెండు-యుద్ధం-పి” – పానీపట్ (1526, 1556, 1761) & ప్లాసీ (1757) = “పిపి” బ్రిటిష్ వైపు అధికార మార్పుకు
- “జి-అండ్-హెచ్” – గాంధీ (1915 తిరిగి వచ్చిన) మరియు హ్యూమ్ (1885) కలిసి కాంగ్రెస్ = “గాంధ్”
- **“7-11” విదేశీ ప్రవేశం – 711 సింధ్ (ఖాసిం) & 1757 ప్లాసీ (క్లైవ్) రెండూ “11” తో ముగుస్తాయి – ఇస్లామిక్ & బ్రిటిష్ బీచ్-హెడ్లు
- “ఉప్పు-30” – ఉప్పు సత్యాగ్రహం 1930; పౌర అవిధేయత 1930-34లో శిఖరాస్థితికి; 30 = “థర్టీ-థర్టీ” గాంధీ
సాధారణ తప్పులు
| తప్పు |
సరైన విధానం |
| బుద్ధుడు & మహావీరుడు జన్మ సంవత్సరాలను కలిపేయడం |
బుద్ధుడు 563 BCE, మహావీరుడు 599 BCE (36 సంవత్సరాల తేడా) |
| అక్బర్ 1580లో దిన్-ఇ-ఇలాహీని ప్రారంభించాడని చెప్పడం |
నిజానికి 1582; “2” అనే అంకెను “ఇలాహీ”కి గుర్తుగా ఉంచండి |
| 1857ను వెంటనే మొదటి జాతీయ యుద్ధంగా పరిగణించడం |
ఇది మొదటి పెద్ద తిరుగుబాటు; జాతీయ చైతన్యం తరువాత పెరుగుతుంది |
| ప్లాసీ vs. బక్సార్ గందరగోళం |
ప్లాసీ 1757 (బెంగాల్), బక్సార్ 1764 (అఖండ భారత దివానీ) |
| 26 జన 1950ను స్వాతంత్య్ర దినంగా లెక్కించడం |
15 ఆగస్ట్ 1947 = స్వాతంత్య్రం; 26 జన 1950 = గణతంత్రం |
చివరి నిమిషం చిట్కాలు
- టైమ్లైన్ ప్రశ్నలు సాధారణంగా సంఘటన-సంవత్సరాన్ని జతగా అడుగుతాయి; మొదట ±50 సంవత్సరాల ఎంపికలను వేగంగా తొలగించండి.
- 6వ BCE–6వ CE మ్యాప్: వేదిక → మహాజనపదాలు → మౌర్యులు → శుంగ-కనిష్క → గుప్తులు అనే క్రమాన్ని ఫ్రేమ్ చేయండి.
- తిరుగుబాటు యుగం: 1857-58-60 (తిరుగుబాటు-ప్రకటన-ఇండిగో) – మూడు “0/7/8” సంవత్సరాలు గుర్తుంచుకోండి.
- జాతీయ ఉద్యమం: 1885 (INC) → 1905 (విభజన) → 1919 (రౌలాట్/జల్లియన్) → 1942 (క్విట్) → 1947 (స్వేచ్ఛ) – 5/5/14/23/5 సంవత్సరాల గ్యాప్లు.
- రెండు సంవత్సరాలు దగ్గరగా కనిపిస్తే, శతాబ్ది ముగింపుతో సరిపోయేదాన్ని ఎంచుకోండి (ఉదా., 1600 చార్టర్, 1700కి పెద్ద సంఘటన లేదు).
త్వరిత ప్రాక్టీస్ (5 MCQs)
1. హరప్పా నాగరికత పతనం తరువాత వెంటనే వచ్చినది ఏది?
A. మౌర్య సామ్రాజ్యం B. ఋగ్వేద కాలం C. బౌద్ధ సభలు D. నంద వంశం
**సమాధానం: B. ఋగ్వేద కాలం**
2. 78 CEలో ప్రారంభమైన శక సంవత్సరాన్ని ఏ పాలకుడు ప్రారంభించాడు?
A. కనిష్క B. రుద్రదామన్ C. అశోకుడు D. చంద్రగుప్తుడు-II
**జవాబు: A. కనిష్క**
3. యుద్ధాలను సంవత్సరాలతో జతచేయండి: (1) పానిపట్-I, (2) ప్లాసీ, (3) బక్సార్
A. 1526, 1757, 1764 B. 1556, 1757, 1761 C. 1526, 1764, 1757 D. 1761, 1757, 1565
**జవాబు: A. 1526, 1757, 1764**
4. బెంగాల్ విభజన (1905) సమయంలో వైస్రాయ్ ఎవరు?
A. లార్డ్ కర్జన్ B. లార్డ్ మింటో C. లార్డ్ రిపన్ D. లార్డ్ లాన్స్డౌన్
**జవాబు: A. లార్డ్ కర్జన్**
5. ఇంగ్లిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి రాయల్ చార్టర్ ఏ ఇంగ్లిష్ రాజవంశ సమయంలో ఇచ్చబడింది?
A. జేమ్స్-I B. ఎలిజబెత్-I C. చార్లెస్-II D. జార్జ్-III
**జవాబు: B. ఎలిజబెత్-I**
BETA
