ਤੇਜ਼ ਰਿਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੀਟ: ਆਰ.ਆਰ.ਬੀ. ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਰੇਲਵੇ ਇਤਿਹਾਸ
🚂 ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ – ਬੁਲੇਟ ਕ੍ਰੈਮ
- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ: 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1853, ਮੁੰਬਈ (ਬੋਰੀ ਬੰਦਰ) → ਠਾਣੇ, 34 ਕਿਮੀ, 14 ਡੱਬੇ, 400 ਮਹਿਮਾਨ
- ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ: 1825, ਸਟੌਕਟਨ–ਡਾਰਲਿੰਗਟਨ (ਯੂ.ਕੇ.), ਭਾਪ ਇੰਜਣ “ਲੋਕੋਮੋਸ਼ਨ ਨੰ. 1”
- ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਜ਼ੋਨ: ਸਾਊਦਰਨ ਰੇਲਵੇ (14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1951) – ਯਾਦ ਰੱਖੋ “S-O-S” (South = Oldest Zone)
- ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲ: ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲਯਨ (1881) – ਯੂਨੇਸਕੋ 1999
- ਪਹਿਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰੇਲ: 3 ਫਰਵਰੀ 1925, ਬੰਬੇ VT → ਕੁਰਲਾ, 1500 V DC
- ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ: 1 ਮਾਰਚ 1969, ਹਾਵੜਾ → ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਏ.ਸੀ., 17 ਘੰਟੇ)
- ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ: 1988, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ → ਝਾਂਸੀ (ਹੁਣ ਭੋਪਾਲ ਤੱਕ)
- ਪਹਿਲੀ ਮੈਟਰੋ: 24 ਅਕਤੂਬਰ 1984, ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ (ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰਾਊਂਡ ਰੇਲ)
📏 ਗੋਲਡਨ ਫਾਰਮੂਲੇ / ਨਿਯਮ
| ਫਾਰਮੂਲਾ / ਨਿਯਮ |
ਤੇਜ਼ ਨੋਟ |
| ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
19 (2024 ਤੱਕ) = 18 ਰਵਾਇਤੀ + 1 ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ |
| ਯੂਨੇਸਕੋ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਵੇ (3) |
DHR (’99), ਨੀਲਗਿਰੀ (’05), ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ (’08) – “DNK” |
| ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ |
1905 (ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਹੇਠ) |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਦਾ ਸਾਲ |
1951 (ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ) |
| ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਯੂਨੀਅਨ ਬਜਟ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ |
2017-18 (ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼) |
🧠 ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ (ਮਨੋਟੈਕਨਿਕ)
- ਤਿੰਨ UNESCO ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੂਟ: Darjeeling, Nilgiri, Kalka-Shimla → “DoN’t Knock” ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ।
- ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ
“1853-PT-1925-ET-1951-SR”
P = Passenger (’53), T = Timetable (’53), ET = Electric Train (’25), SR = Southern Zone (’51).
- ਰੇਲਵੇ ਜੋਨ ਕ੍ਰੋਨੋਲੋਜੀ (ਪਹਿਲੇ 5)
“S-E-N-N-C”
S-Southern (’51), E-Eastern (’52), N-North-East (’52), N-Northern (’52), C-Central (’51) – ਸਭ 1951-52 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ।
⚡ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ / ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਫੰਦੇ
- ਗੇਜ ਚੌੜਾਈਆਂ (mm) – “BG-MG-NG = 1676-1000-762” → ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਘਟਦੇ 6-5-4 (ਸੈਂਕੜੇ): 1676 ≈ 1600, 600 ਘਟਾਓ → 1000, 238 ਘਟਾਓ → 762।
- ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰਿੰਗ – 2010 ਤੋਂ 5-ਅੰਕ; ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ 0 → ਗਰਮੀ ਸਪੈਸ਼ਲ, 1/2 → CR/WR ਸੁਪਰਫਾਸਟ, 9 → ਮੁੰਬਈ ਸਬਅਰਬਨ।
- ਰੇਲਵੇ ਦਿਵਸ → 16 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਵਾਲਾ ਦਿਨ) – ਆਸਾਨ 16-04-1853।
🗂️ ਤੇਜ਼-ਅੱਗ ਤੱਥ ਟੇਬਲ
| ਘਟਨਾ |
ਸਾਲ / ਵਿਸਥਾਰ |
| ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲ |
1825 |
| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲ |
1853 |
| ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਖੇਤਰ |
1925 |
| ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ |
1969 |
| ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ |
1988 |
| ਪਹਿਲਾ ਮੈਟਰੋ |
1984 |
| ਕੁੱਲ ਜੋਨ (2024) |
19 |
| UNESCO ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਾਂ |
3 (DNK) |
| ਰੇਲ ਬਜਟ ਮਿਲਿਆ |
2017-18 |
❓ ਆਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆ Q&A (ਇਕ ਲਾਈਨ)
1. ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੈਸਿੰਜਰ ਟ੍ਰੇਨ ਕਿਸ ਨੇ ਚਲਾਈ?
ਲਾਰਡ ਜੌਨ ਐਲਫਿਨਸਟੋਨ (ਬੰਬਏ ਦਾ ਗਵਰਨਰ)
2. ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲਵੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ?
Great Indian Peninsula Railway (GIPR)
3. ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੇਲ ਪੁਲ?
ਥਾਣੇ ਵਾਇਡਕਟ (ਥਾਣੇ ਕ੍ਰੀਕ ਉੱਤੇ), 1853
4. ਕਿਹੜਾ ਜ਼ੋਨ “ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸਦਰਨ ਰੇਲਵੇ
5. ਕਿਸਨੂੰ “ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਪਿਤਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ (1853 ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ)
6. ਪਹਿਲੀ ਡਬਲ-ਡੈਕਰ ਟ੍ਰੇਨ ਕਿੱਥੇ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੀ?
ਹਾਵੜਾ → ਬਰਦਵਾਨ (1969)
7. ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ਡ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ?
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (1986)
8. ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ (2024 ਤੱਕ)?
ਹੁਬਲੀ (ਕਰਨਾਟਕ), 1507 ਮੀਟਰ (ਸਾਊਥ-ਵੈਸਟਰਨ ਰੇਲਵੇ)
🏁 ਲਾਸਟ-ਡੇ ਡ੍ਰਿਲ (60-ਸਕਿੰਟ ਸਵਾਈਪ)
- 1853-16-04 → ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰੇਨ
- DNK → ਯੂਨੇਸਕੋ ਪਹਾੜ
- 19 ਜ਼ੋਨ → 18 + ਮੈਟਰੋ
- 1905 → ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ
- 2017 → ਬਜਟ ਮਰਜ਼
- ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ → ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ
- ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ → ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਪਿਤਾ
ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੋ → ਯਾਦ ਕਰੋ → ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕੋ! ਸਭ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ।