ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ - ଶୀଘ୍ର ସଂଶୋଧନ
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ - ଦ୍ରୁତ ପୁନର୍ବଳନ
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟସୂଚୀ (ଏକ ବାକ୍ୟରେ)
- ୩୯୫ ଅନୁଚ୍ଛେଦ, ୨୨ ଅଂଶ, ୧୨ ଅନୁସୂଚୀ – ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା ଲିଖିତ ସମ୍ବିଧାନ।
- ୨୬ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୯ ଅନୁମୋଦିତ; ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୦ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ → ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ।
- ୪୨ତମ ସଂଶୋଧନ (୧୯୭୬) “ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ”, “ସାମ୍ୱାଦିକ”, “ଅଖଣ୍ଡତା” ପ୍ରସ୍ତାବନାରେ ଯୋଗ କଲା।
- ମୌଳିକ ଅଧିକାର – ୬ ପ୍ରକାର (ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୨-୩୫); ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ୪୪ତମ ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ମୌଳିକ ଅଧିକାରରୁ ହଟାଯାଇଛି।
- DPSP – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୬-୫୧; FR ବନାମ DPSP – FR ନ୍ୟାୟିକ ରୂପେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ, DPSP ନୁହେଁ।
- ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେଉଛନ୍ତି ସମ୍ବିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ; ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବୟନ → କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ।
- ରାଜ୍ୟସଭା ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟା ୨୫୦; ଲୋକସଭା ୫୫୨ (୫୩୦ ରାଜ୍ୟ + ୨୦ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ + ୨ ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ-ଭାରତୀୟ)।
- ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ – ୩୪ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ (ସମେତ CJI); ଅବସର ଆୟୁ ୬୫ ବର୍ଷ।
- ଆପତ୍ତିକାଳ ୩ ପ୍ରକାର: ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୫୨ (ଜାତୀୟ), ୩୫୬ (ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ), ୩୬୦ (ଆର୍ଥିକ)।
- ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନ – ଅଂଶ IX ଓ IX-A ଯୋଗ କଲା → ପଞ୍ଚାୟତି ରାଜ୍ ଓ ପୌର ନିଗମ।
- ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୨୪; CAG – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୮; AGI – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୭୬।
- ସଂଶୋଧନ – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୬୮; ବିଶେଷ ବହୁମତ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଭୋଟିଂର ୨/୩ + ସମୁଦାୟ ସଂଖ୍ୟାର ୫୦% + ଫେଡେରାଲ୍ ବିଷୟପାଇଁ ୧/୨ ରାଜ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ।
- ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ – ୧୧ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ୪୨ତମ ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ (ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୫୧ଏ)।
- ଅର୍ଥ ବିଲ୍ – କେବଳ ଲୋକସଭା ଆରମ୍ଭ କରିପାରେ; ସ୍ପୀକର୍ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ।
- ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅଭିଶଂସନ – ଅଭିଯୋଗ ଉଭୟ ସଦନରେ ୨/୩ ବହୁମତରେ ପାରିତ।
- ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେଉଛନ୍ତି ପଦବୀ ଅନୁସାରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରାଜ୍ୟସଭାର; ସାଂସଦଙ୍କ ନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ।
- ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ୫ ରିଟ୍ ଜାରି କରେ: ହାବିଆସ କର୍ପସ, ମାଣ୍ଡାମସ୍, ପ୍ରତିବନ୍ଧ, ସର୍ଟିଓରାରି, କୋ-ୱାରେଣ୍ଟୋ।
- ଜାତୀୟ ଆୟୋଗ ପାଇଁ SC – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୩୮; ST ପାଇଁ – ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୩୮ଏ।
- ଅଂଶ XXI – ଜେ&କେ ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୭୦) – ୨୦୧୯ ରେ ବିଲୋପିତ।
- ୪୪ତମ ସଂଶୋଧନ – ଭୋଟିଂ ଆୟୁ ୨୧→୧୮ କମାଇଲା; ୬୧ତମ ସଂଶୋଧନ – ୧୯୮୯।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର/ନିୟମ
| ସୂତ୍ର/ନିୟମ |
ପ୍ରୟୋଗ |
| ସାଧାରଣ ବହୁମତ |
ସାଧାରଣ ବିଲ, ଅର୍ଥ ବିଲ, ସ୍ଥଗନ ପ୍ରସ୍ତାବ (> 50 % ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଭୋଟିଂ ସଦସ୍ୟ) |
| ବିଶେଷ ବହୁମତ |
ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ, ଅଭିଶଂସନ (2/3 ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଭୋଟିଂ ସଦସ୍ୟ + > 50 % ସମୁଦାୟ ସଂଖ୍ୟା) |
| କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବହୁମତ |
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ହଟାଇବା (> 50 % ସଦସ୍ୟଙ୍କ ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା) |
| 12 ମାସ ନିୟମ |
ଅଧ୍ୟାଦେଶ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ପୁଣିଥରେ ବସିବାର 6 ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ଓ ଅନୁମୋଦିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ; ସର୍ବାଧିକ ଜୀବନ 6 ମାସ + 6 ସପ୍ତାହ |
| 100 କି.ମି. ନିୟମ |
ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜ୍ୟ ଭିତରେ ଅଦାଲତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡକୁ କ୍ଷମା କରିପାରିବେ; ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସମଗ୍ର ଭାରତ ଓ ସେନା ପାଇଁ |
| 1/10ମ କୋରମ |
ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା – ବସିବା ପାଇଁ କମରେ 55 ଓ 25 ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ |
| 91ତମ ସଂଶୋଧନ |
କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଲୋକସଭା ସଂଖ୍ୟାର 15 % ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ କରେ; ଲାଭଦାୟକ ପଦବୀ ଉପରେ ଅଯୋଗ୍ୟ |
| 101ତମ ସଂଶୋଧନ |
ଜିଏସ୍ଟି ଆରମ୍ଭ; ଅନୁଚ୍ଛେଦ 246A ଯୋଗ ହେଲା; କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ଜିଏସ୍ଟି ଆଦାୟ କରିପାରିବେ |
| ମୂଳ ଗଠନ ତତ୍ତ୍ୱ |
କେସବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ ମାମଲା (1973)ରେ ଆରମ୍ଭ; ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ମୂଳ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଶୋଧନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ |
| ଆଇନର ଶାସନ |
ଅନୁଚ୍ଛେଦ 14 ସମାନତା ନିଶ୍ଚିତ କରେ; କେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଆଇନ ଉପରେ ନୁହେଁ |
ସ୍ମୃତି ଟ୍ରିକ୍
- FR 6-pack: HEPRO-C → Habeas, Equality, Prohibition, Religion, Opportunity, Cultural.
- DPSP କ୍ରମ: WEPCOF → Welfare, Equal pay, Participation, Co-operation, Organisation, Free legal aid.
- ଆପତ୍ତି ଅନୁଚ୍ଛେଦ: 3-5-0 → 3 (ଜାତୀୟ), 5 (ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ), 0 (ଆର୍ଥିକ).
- ରାଇଟ୍: HMP-CQ → Habeas, Mandamus, Prohibition, Certiorari, Quo-Warranto.
- ଅନୁଲଗ୍ନିକା 1-12: 1-ଅଞ୍ଚଳ, 2-ଭତ୍ତା, 3-ଶପଥ, 4-RS ଆସନ… TM ORE FBJ UP C (ଗୋଟିଏ କାହାଣୀ ବନାଅ).
ସାଧାରଣ ଭୁଲ
| ଭୁଲ |
ଠିକ୍ ଉପାୟ |
| 42ତମ ଓ 44ତମ ସଂଶୋଧନକୁ ଗୋଳମାଳିଆ କରିବା |
42ତମ = ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ, ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; 44ତମ = ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ହଟାଯାଇଛି |
| ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଭଳି ଇମ୍ପିଚ୍ କରାଯାଇପାରେ ବୋଲି କହିବା |
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ କେବଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ (କେବଳ RS) ଦ୍ୱାରା ହଟାଯାଇପାରିବ |
| ମନି ବିଲ୍କୁ ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ୍ ବିଲ୍ ବୋଲିବା |
ସମସ୍ତ ମନି ବିଲ୍ ହେଉଛି ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ୍ ବିଲ୍, କିନ୍ତୁ ଉଲ୍ଟାଟି ନୁହେଁ |
| କିଛି ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ ଭୁଲିବା |
ଫେଡେରାଲ୍ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ (ଅନୁଚ୍ଛେଦ 368) ପାଇଁ ଅଧାରୁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ |
| ରାଜ୍ୟପାଳ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ କ୍ଷମା କରିପାରିବେ ବୋଲି ଧାରଣା |
କେବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହିଁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଓ ସୈନ୍ୟ ଦଣ୍ଡ କ୍ଷମା କରିପାରିବେ |
ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଟିପ୍ସ
- ପ୍ରାସ୍ତାବନା ଏକ ନଜର – ଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ଓ ମୂଲ୍ୟ; 1 ନମ୍ବର ନିଶ୍ଚିତ ପ୍ରଶ୍ନ।
- ସଂଶୋଧନ ସଂଖ୍ୟା ମନେ ରଖନ୍ତୁ – 42, 44, 61, 73, 74, 91, 101 – RRB ର ପ୍ରିୟ।
- ଅଧିକାର ବନାମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ – FR ତାଲିକା ଓ FD ତାଲିକା ପାଖପାଖରେ ରଖନ୍ତୁ ଯେପରି ଗୁଳାନ୍ତର ନ ହୁଏ।
- ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅନୁଚ୍ଛେଦ – ପ୍ରଥମେ ଖସଡ଼ା ପତ୍ରରେ 352-356-360 ଲେଖନ୍ତୁ।
- ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ – ଏଗୁଡ଼ିକ ତଥ୍ୟାଧାରିତ ଓ 100 % ସଠିକତା ଦିଏ।
ଦ୍ରୁତ ଅଭ୍ୟାସ (5 MCQs)
1. କେଉଁ ସଂଶୋଧନ ଭୋଟିଂ ବୟସକୁ 21ରୁ 18 କଲା?
61ତମ ସଂଶୋଧନ
2. ସଂସଦର ଦୁଇ ଅଧିବେଶନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଅନ୍ତରାଳ ହେବ ନାହିଁ?
6 ମାସ
3. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ନୁହେଁ?
ରାଜ୍ୟ ବିଧାନ ପରିଷଦ୍ ସଦସ୍ୟ
4. ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ “ସମବର୍ତ୍ତୀ ତାଲିକା” ବିଚାର କେଉଁ ଦେଶରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି?
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ
5. କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଅଧୀନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ବାଧ୍ୟବଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ରିଟ୍ ଜାରି କରିପାରେ?
ଅନୁଚ୍ଛେଦ 32
BETA
