ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ - ತ್ವರಿತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ - ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ)
- 395 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು, 22 ಭಾಗಗಳು, 12 ಪರಿಶಿಷ್ಟಗಳು – ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನ.
- 26 ನವೆಂಬರ್ 1949 ಅಂಗೀಕಾರ; 26 ಜನವರಿ 1950 ಜಾರಿಗೆ → ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ.
- 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) “ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ”, “ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ”, “ಅಖಂಡತೆ” ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು.
- ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು – 6 ರೀತಿಗಳು (ಅನುಚ್ಛೇದ 12-35); ಸ್ವತ್ತಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
- ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSP) – ಅನುಚ್ಛೇದ 36-51; ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು vs DPSP – ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ, DPSP ಅಲ್ಲ.
- ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ; ನೈಜ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ → ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ.
- ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸದಸ್ಯಬಲ 250; ಲೋಕಸಭೆ 552 (530 ರಾಜ್ಯಗಳು + 20 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ + 2 ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯ).
- ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ – 34 ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು (ಸಿಜೆಐ ಸೇರಿ); ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು 65 ವರ್ಷ.
- ಅವಸರ 3 ರೀತಿಗಳು: ಅನುಚ್ಛೇದ 352 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ), 356 (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ), 360 (ಆರ್ಥಿಕ).
- 73ನೇ ಮತ್ತು 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು – ಭಾಗ IX ಮತ್ತು IX-A ಸೇರಿಸಿದವು → ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳು.
- ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ – ಅನುಚ್ಛೇದ 324; CAG – ಅನುಚ್ಛೇದ 148; AGI – ಅನುಚ್ಛೇದ 76.
- ತಿದ್ದುಪಡಿ – ಅನುಚ್ಛೇದ 368; ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಉಪಸ್ಥಿತರ 2/3 + ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯಬಲದ 50% + ಫೆಡರಲ್ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅನುಮೋದನೆ.
- ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು – 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ 11 ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (ಅನುಚ್ಛೇದ 51A).
- ಹಣಕಾಸು ವಿಧೇಯಕ – ಲೋಕಸಭೆ ಮಾತ್ರ ಮಂಡಿಸಬಹುದು; ಸ್ಪೀಕರ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಂತಿಮ.
- ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವುದು – ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ 2/3 ಬಹುಮತದಿಂದ ಆರೋಪ ಅಂಗೀಕಾರ.
- ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಪದೇನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು; ಮತದಾರರ ಕಾಲೇಜು ಸಂಸದರಿಂದ ಆಯ್ಕೆ.
- ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ 5 ರೀತಿಯ ರಿಟ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್, ಮಂಡಮಸ್, ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್, ಸರ್ಟಿಯೋರಾರಿ, ಕ್ವೋ-ವಾರಂಟೋ.
- ಎಸ್ಸಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ – ಅನುಚ್ಛೇದ 338; ಎಸ್ಟಿಗಳಿಗೆ – ಅನುಚ್ಛೇದ 338A.
- ಭಾಗ XXI – ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳು (ಅನುಚ್ಛೇದ 370) – 2019 ರಲ್ಲಿ ರದ್ದು.
- 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ – ಮತದಾನ ವಯಸ್ಸು 21→18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು; 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ – 1989.
ಮಹತ್ವದ ಸೂತ್ರಗಳು/ನಿಯಮಗಳು
| ಸೂತ್ರ/ನಿಯಮ |
ಅನ್ವಯ |
| ಸರಳ ಬಹುಮತ |
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಸೂದೆಗಳು, ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಗಳು, ಮುಂದೂಡುವ ಚಲನೆಗಳು (ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಮತ ಹಾಕುವ ಸದಸ್ಯರ > 50 %) |
| ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ |
ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು, ಇಂಪೀಚ್ಮೆಂಟ್ (ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಮತ ಹಾಕುವ ಸದಸ್ಯರ 2/3 + ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯ ಬಲದ > 50 %) |
| ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಹುಮತ |
ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ, ಉಪ ಸ್ಪೀಕರ್ರ ತೆರವು (ಸದನದ ನಿಜವಾದ ಬಲದ > 50 %) |
| 12 ತಿಂಗಳ ನಿಯಮ |
ಅಧ್ಯಾದೇಶವನ್ನು ಪುನಃಸಭೆ ಆರಂಭದ 6 ವಾರಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕು; ಗರಿಷ್ಠ ಅವಧಿ 6 ತಿಂಗಳು + 6 ವಾರಗಳು |
| 100 ಕಿ.ಮೀ. ನಿಯಮ |
ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ನೀಡಬಹುದು; ರಾಷ್ಟ್ರಪತರು ಇಡೀ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ |
| 1/10ನೇ ಕೋರಂ |
ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ – ಕನಿಷ್ಠ 55 ಮತ್ತು 25 ಸದಸ್ಯರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಲು |
| 91ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ |
ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆ ಬಲದ 15 % ಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದೆ; ಲಾಭದ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ |
| 101ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ |
ಜಿಎಸ್ಟಿ ಜಾರಿ; ಕಲಮು 246A ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಜಿಎಸ್ಟಿ ವಿಧಿಸಬಹುದು |
| ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ |
ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (1973) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮೂಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ |
| ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ |
ಕಲಮು 14 ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಲ್ಲ |
ಮೆಮೊರಿ ಟ್ರಿಕ್ಸ್
- FR 6-pack: HEPRO-C → Habeas, Equality, Prohibition, Religion, Opportunity, Cultural.
- DPSP order: WEPCOF → Welfare, Equal pay, Participation, Co-operation, Organisation, Free legal aid.
- Emergency Articles: 3-5-0 → 3 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ), 5 (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ), 0 (ಆರ್ಥಿಕ).
- Writs: HMP-CQ → Habeas, Mandamus, Prohibition, Certiorari, Quo-Warranto.
- Schedules 1-12: 1-Territory, 2-Emoluments, 3-Oath, 4-RS seats… TM ORE FBJ UP C (ಒಂದು ಕಥೆ ರಚಿಸಿ).
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
| ತಪ್ಪು |
ಸರಿಯಾದ 접근 |
| 42ನೇ ಮತ್ತು 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಿಸುವುದು |
42ನೇ = ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್, ಸೆಕ್ಯುಲರ್, ಕರ್ತವ್ಯಗಳು; 44ನೇ = ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು |
| ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಂತೆ ಇಂಪೀಚ್್ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು |
ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು (ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯಸಭೆ) |
| ಮನಿ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಬಿಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು |
ಎಲ್ಲ ಮನಿ ಬಿಲ್ಗಳು ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಬಿಲ್ಗಳು, ಆದರೆ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ |
| ಕೆಲವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಮರೆಯುವುದು |
ಫೆಡರಲ್ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ (ಕಲಂ 368) ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಬೇಕು |
| ಗವರ್ನರ್ಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು |
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮಾತ್ರ ಮರಣದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬಹುದು |
ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದ ಸಲಹೆಗಳು
- ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ – ನಿಖರ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು; 1 ಅಂಕದ ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ.
- ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ – 42, 44, 61, 73, 74, 91, 101 – RRB-ಯ ಪ್ರಿಯ.
- ಹಕ್ಕುಗಳು vs ಕರ್ತವ್ಯಗಳು – FR ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು FD ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಡಿ, ಗೊಂದಲ ತಪ್ಪಿಸಲು.
- ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಕಲಮಗಳು – 352-356-360 ಅನ್ನು ಮೊದಲು ರಫ್ ಶೀಟ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ.
- ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ – ಅವು ವಾಸ್ತವಾಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು 100 % ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ತ್ವರಿತ ಅಭ್ಯಾಸ (5 MCQs)
1. ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು?
61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ
2. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ನ ಎರಡು ಅಧಿವೇಶನಗಳ ನಡುವಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂತರ 6 ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಾರದು?
6 ತಿಂಗಳು
3. ಈ ಕೆಳಗಿನವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಹಾಕಬಹುದು ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ?
ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ಗಳ ಸದಸ್ಯರು
4. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ “ಏಕಕಾಲದ ಪಟ್ಟಿ” (Concurrent List) ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಯಾವ ದೇಶದಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ?
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
5. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಯಾವ ಕಲಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ರಿಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು?
ಕಲಮ 32
BETA
