ସାଧାରଣ ସଚେତନତା ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ସମୟସୀମା
📌 ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ଦ୍ରୁତ-ସଂଶୋଧନ ପତ୍ର RRB ପାଇଁ
⚡ ଶେଷ ଦିନର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପତ୍ର – ପକେଟ୍ରେ ଭରିଯାଉଥିବା କେବଳ ତଥ୍ୟ!
1. ପଥର-ତମ୍ବା-ଲୌହ @ ଏକ ନଜରରେ
| ପର୍ଯ୍ୟାୟ | ସମୟସୀମା | ସୁପର-ତଥ୍ୟ |
|---|---|---|
| ପ୍ରାଚୀନ ପଥର ଯୁଗ | 2 ମିଲିୟନ–10,000 BC | ଶିକାର, କୌଣସି ଧାତୁ ନାହିଁ |
| ମଧ୍ୟ ପଥର ଯୁଗ | 10,000–4,000 BC | ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥର ଉପକରଣ, ପ୍ରଥମ କୁକୁର |
| ନବ ପଥର ଯୁଗ | 4,000–1,800 BC | ଗହମ, ତନ୍ତୁ, ହଳ |
| ତାମ୍ର-ପଥର ଯୁଗ | 2,500–700 BC | ତାମ୍ର + ପଥର = “ତାମ୍ର-ପଥର” |
| ଲୌହ ଯୁଗ | 1,000 BC ଠାରୁ | ରଙ୍ଗୀନ ଧୂସର ପାତ୍ର (PGW) |
ସ୍ମାରକ ଶବ୍ଦ: PMNCI – “Prez. Nehru Made India” (ପ୍ରାଚୀନ → ମଧ୍ୟ → ନବ → ତାମ୍ର-ପଥର → ଲୌହ)
2. ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକା (ସିନ୍ଧୁ-ସରସ୍ୱତୀ)
- ତାରିଖ: 2,500–1,750 BC (ପ୍ରବଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟ)
- ବୃହତ୍ତମ ସ୍ଥଳ: ମୋହେଞ୍ଜୋ-ଦାରୋ (ପାକିସ୍ତାନ)
- ଭାରତର ବୃହତ୍ତମ ସ୍ଥଳ: ରାଖିଗଡ଼ି (ହରିୟାଣା)
- ବନ୍ଦର: ଲୋଥଲ (ଡକ୍)
- ଲିପି: ଚିତ୍ରାକାର, ବୌଷ୍ଟ୍ରୋଫେଡନ୍ (ଷଣ୍ଡ ହଳ ଶୈଳୀ)
- କୌଣସି ମୁଦ୍ରା, ଲୌହ, ଘୋଡ଼ା, ମନ୍ଦିର, ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାର ମୂର୍ତ୍ତି ନାହିଁ
ଟ୍ରିକ୍: ଲୋଥଲ = “Lo” “thal” = ଲୋ ଟାଇଡାଲ୍ ବନ୍ଦର = ଡକ୍ୟାର୍ଡ
3. ବେଦିକ ଓ ମହାଜନପଦ ଯୁଗ
| ବେଦ | ଅର୍ଥ | ଉପବେଦ | ଟ୍ରିକ୍ |
|---|---|---|---|
| ଋଗ୍ | ସ୍ତୁତି | ଆୟୁର୍ବେଦ | “Rig-aveda” = ଔଷଧ |
| ଯଜୁର | ପୂଜା | ଧନୁର୍ବେଦ | ଧନୁଷ = ଅସ୍ତ୍ର |
| ସାମ | ଗୀତ | ଗାନ୍ଧର୍ବବେଦ | ସା-ରେ-ଗ-ମା = ସଙ୍ଗୀତ |
| ଅଥର୍ବ | ମନ୍ତ୍ର | ଶିଳ୍ପ + ଅର୍ଥ | “Atharva-craft” |
- 16 ମହାଜନପଦ (600 BC) – ମଗଧ, ବତ୍ସ, ଅବନ୍ତି ଟପ୍ ତ୍ରୟୀ
- ପ୍ରଥମ ଗଣତନ୍ତ୍ର: ବଜ୍ଜି/ବ୍ରିଜି (ରାଜଧାନୀ ବୈଶାଳୀ)
4. ବୌଦ୍ଧ ବିପକ୍ଷ ଜୈନ – 2-କଲମ ହତ୍ୟା
| ବିନ୍ଦୁ | ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ | ଜୈନ ଧର୍ମ |
|---|---|---|
| ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | ଗୌତମ (୫୬୩ ଈପୂ) | ଋଷଭ → ୨୪ମ ମହାବୀର (୫୪୦ ଈପୂ) |
| ଜନ୍ମସ୍ଥାନ | ଲୁମ୍ବିନୀ | କୁଣ୍ଡଗ୍ରାମ (ବୈଶାଲୀ) |
| ପ୍ରତୀକ | ଧର୍ମଚକ୍ର | ସିଂହ |
| ଗ୍ରନ୍ଥ | ତ୍ରିପିଟକ | ୧୨ ଅଙ୍ଗ |
| ଅହିଂସା | ମଧ୍ୟମ | ଚରମ (ମାସ୍କ, ଝାଡୁ) |
| ମୋକ୍ଷ | ନିର୍ବାଣ (ଦୁଃଖର ଅନ୍ତ) | ମୋକ୍ଷ (ସିଦ୍ଧଲୋକ) |
ସ୍ମାରକ ଶବ୍ଦ: “BL” – ବୁଦ୍ଧ ଲୁମ୍ବିନୀ; “JK” – ଜିନ କୁଣ୍ଡଗ୍ରାମ
5. ମୌର୍ଯ୍ୟରୁ ଗୁପ୍ତ – ସୁବର୍ଣ୍ଣ କାଠାମୋଡ଼
| ସାମ୍ରାଜ୍ୟ | ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | ରାଜଧାନୀ | GC (ଗ୍ରାଣ୍ଡ-ଚାର୍ଟ) |
|---|---|---|---|
| ମୌର୍ଯ୍ୟ | ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ | ପାଟଳିପୁତ୍ର | ମେଗାସ୍ଥେନିସ୍, କୌଟିଲ୍ୟ |
| ଶୁଙ୍ଗ | ପୁଷ୍ୟମିତ୍ର | ପାଟଳିପୁତ୍ର | ଅଗ୍ନିମିତ୍ର କାଳିଦାସ ନାଟକ |
| ଶାତବାହନ | ସିମୁକ | ପୈଠାନ | ଗୌତମୀପୁତ୍ର ଶାତକର୍ଣ୍ଣି |
| କୁଶାଣ | କୁଜୁଲା କଡଫ୍ | ପୁରୁଷପୁର | କାନିଷ୍କ, ମହାୟାନ, ୭୮ ଶକ ସମ୍ବତ |
| ଗୁପ୍ତ | ଶ୍ରୀ ଗୁପ୍ତ | ପାଟଳିପୁତ୍ର | ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ-I “ମହାରାଜାଧିରାଜ”, ୩୨୦ ଈସାରୁ ଆରମ୍ଭ |
ସୂତ୍ର:
ଭାରତର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ = ଗୁପ୍ତ ଯୁଗ (୩୨୦-୫୫୦ ଈସା)
କାରଣ: ନାଗରା, ଦଶମିକ, ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ, କାଳିଦାସ, ମେହରୌଲି ଥାମ୍ (ଲୌହ)
6. ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ – ସଙ୍ଗମ ଓ ତ୍ରୟୀ
- ସଙ୍ଗମ = ୩ ସଭା (ମଧୁରାଇ) – ୧ମ କାଳ୍ପନିକ; ୩ୟ (ଐତିହାସିକ) ୧ମ-୩ୟ ଈସା
- ଚେର → ବଞ୍ଜି (କେରଳ), ପ୍ରତୀକ ଧନୁ
- ଚୋଳ → ଉରୈୟୂର (ପରେ ତଞ୍ଜାଭୂର), ପ୍ରତୀକ ବାଘ
- ପାଣ୍ଡ୍ୟ → ମଧୁରାଇ, ପ୍ରତୀକ ମାଛ
ଟ୍ରିକ୍: “BTC” – Bank Tiger Cash: Bow-Tiger-Chera-Chola; ପାଣ୍ଡ୍ୟ=ମାଛ (ପାଣି)
7. ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲ୍ତାନତ – ୫+୧ ଶାସନ
| ରାଜବଂଶ | ବର୍ଷ | ପ୍ରଥମ ରାଜା | ବିଶେଷତା |
|---|---|---|---|
| ଗୋଲାମ | 1206-90 | କୁତବ-ଉଦ-ଦିନ | କୁତୁବ ମିନାର ନିର୍ମାଣ କଲେ |
| ଖିଲଜି | 1290-1320 | ଜଲାଲୁଦ୍ଦିନ | ବଜାର + ମୂଲ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ |
| ତୁଗଲକ | 1320-1414 | ଗିୟାସୁଦ୍ଦିନ | ଟୋକେନ ମୁଦ୍ରା, ଦୌଲତାବାଦ ସ୍ଥାନାନ୍ତର |
| ସୟ୍ୟଦ | 1414-51 | ଖିଜ୍ର ଖାନ | ମଙ୍ଗୋଲଙ୍କର କାଠପୁତୁଳି |
| ଲୋଡି | 1451-1526 | ବହଲୋଲ | ଇବ୍ରାହିମ ପାନିପତ୍-1 ରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା |
ସ୍ମୃତି: SLK-T-S-L → “Sultan Likes Tea Sweet Long” (Slave-Khilji-Tughlaq-Sayyid-Lodi)
8. ମୁଘଲ ମନ୍ସବଦାରୀ – 1-ଲାଇନର
ବାବର (1526) → ଅକବର (1556-1605) → ଶାହଜାହାନ (ତାଜ) → ଔରଙ୍ଗଜେବ (ଶିଖର 1680) → ଫରୁଖ → ପତନ 1857
ସୂତ୍ର: 6+1 = 6 ମହାନ + 1 ବାହାଦୁର (ଶେଷ)
9. 1857 ପୂର୍ବରୁ ଇଉରୋପୀୟ – ‘C-F-P-D-B’
| କମ୍ପାନୀ | ବର୍ଷ | ସ୍ଥାନ | ତଥ୍ୟ |
|---|---|---|---|
| ପର୍ତ୍ତୁଗିଜ | 1498 | କାଲିକଟ୍ | ପ୍ରଥମ ଫ୍ୟାକ୍ଟରୀ |
| ଡଚ୍ | 1602 | ମାସୁଲିପଟନମ୍ | ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରଣ |
| ଇଂରେଜ | 1600 | E.I.Co. | ପ୍ଲାସି ଯୁଦ୍ଧ 1757 |
| ଡାନିଶ | 1616 | ଟ୍ରାଙ୍କେବାର | ସେରାମପୋର କଲେଜ |
| ଫ୍ରେଞ୍ଚ | 1664 | ପଣ୍ଡିଚେରୀ | ୱାଣ୍ଡିୱାଶ ଯୁଦ୍ଧ 1760 |
ଟ୍ରିକ୍: “Come First Please Do Best” – ଆଗମନ କ୍ରମ
10. ବିଦ୍ରୋହ-1857 – 5M-5L
- ଆରମ୍ଭ 10 ମେ ମୀରୁଟ – ମଙ୍ଗଲ ପାଣ୍ଡେ 29 ମାର୍ଚ୍ଚ ବାରକପୁର
- 5 ମୁଖ୍ୟ ନେତା: ନାନା ସାହେବ, ତାନ୍ତିଆ ଟୋପେ, ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ, ବେଗମ ହଜ୍ରତ ମହଲ, କୁନ୍ବର ସିଂ
- ଅନ୍ତ: 1858 – GoI ଆଇନ – Secretary of State (ଦ୍ୱୈଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସରିଲା)
11. Governors-General ଫର୍ମୁଲା ଟେବୁଲ
| ନାମ | ବର୍ଷ | ପଞ୍ଚ-ଶବ୍ଦ |
|---|---|---|
| ୱାରେନ୍ ହେଷ୍ଟିଂସ୍ | ୧୭୭୩ | ପ୍ରଥମ |
| କର୍ଣ୍ଣୱାଲିସ୍ | ୧୭୮୬ | ପୋଲିସ୍+ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଟନ |
| ୱେଲେସ୍ଲି | ୧୭୯୮ | ସହଯୋଗୀ ମିଳନ |
| ଡାଲହୌସି | ୧୮୪୮ | ଲାପ୍ସ୍ ନୀତି |
| କ୍ୟାନିଂ | ୧୮୫୬ | ୧୮୫୭ + ରାଣୀ ଘୋଷଣା ୧୮୫୮ |
୧୨. କଂଗ୍ରେସ୍ ଓ ଗାନ୍ଧୀ ଯୁଗ
- ୧୮୮୫ ବମ୍ବେ, ଏ.ଓ.ହ୍ୟୁମ୍, ପ୍ରଥମ ସଭାପତି ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ସି.ବୋନର୍ଜି
- ୧୯୦୫ ବଙ୍ଗ ବିଭାଜନ → ସ୍ୱଦେଶୀ
- ୧୯୧୬ ଲକ୍ନୌ ଚୁକ୍ତି – କଂଗ୍ରେସ୍-ଲିଗ୍
- ୧୯୧୯ ରୋଲାଟ୍ + ଜଲିଆନ୍ୱାଲା
- ୧୯୨୦ ଏନ୍ସିଏମ୍ – ପ୍ରଥମ ବହୁ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନ
- ୧୯୩୦ ସିଡିଏମ୍ – ଦାଣ୍ଡି ୧୨ ମାର୍ଚ୍ଚ – ୨୪ ଦିନ, ୩୯୦ କି.ମି.
- ୧୯୪୨ ଭାରତ ଛାଡ଼ – ‘କରିବା କିମ୍ବା ମରିବା’
- ୧୯୪୬ ଆଇଏନ୍ଏ ବିଚାର – ରାସ୍ ବେହାରୀ ଓ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର
ସୂତ୍ର: “୧୯-୨୦-୩୦-୪୦” – ୧୯୧୯,୧୯୨୦,୧୯୩୦,୧୯୪୦ (ମୁଖ୍ୟ ଦଶକ)
୧୩. ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ଣ୍ଣଚକ୍ର
| ଚୁକ୍ତି/ଯୋଜନା | ବର୍ଷ | ପଞ୍ଚ-ବିନ୍ଦୁ |
|---|---|---|
| କ୍ରିପ୍ସ୍ | ୧୯୪୨ | ଡୋମିନିଅନ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ |
| ୱେଭେଲ୍ | ୧୯୪୫ | ସିମଳା ସମ୍ମିଳନୀ |
| କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମିଶନ୍ | ୧୯୪୬ | ଗ୍ରୁପିଂ; ଅନ୍ତରିମ ସରକାର |
| ମାଉଣ୍ଟବାଟେନ୍ | ୧୯୪୭ | ୩-ଜୁନ୍; ୧୫-ଅଗଷ୍ଟ |
୧୪. ତୁରନ୍ତ ତାରିଖ (RRB ଏହାକୁ ଭଲ ପାଏ)
| ଘଟଣା | ବର୍ଷ |
|---|---|
| ପ୍ଲାସି | ୧୭୫୭ |
| ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଆଇନ୍ | ୧୭୭୩ |
| ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଟନ | ୧୭୯୩ |
| ଚାର୍ଟର ଆଇନ୍ | ୧୮୫୩ (ପ୍ରଥମ ଖୋଲା ପ୍ରତିଯୋଗିତା) |
| ଭର୍ଣ୍ଣାକ୍ୟୁଲାର୍ ପ୍ରେସ୍ ଆଇନ୍ | ୧୮୭୮ |
| ଇଲବର୍ଟ ବିଲ୍ | ୧୮୮୩ |
| ମୋର୍ଲେ-ମିଣ୍ଟୋ | ୧୯୦୯ (ପୃଥକ ନିର୍ବାଚକ) |
| ମଣ୍ଟାଗୁ-ଚେଲମ୍ସଫୋର୍ଡ | ୧୯୧୯ (ଦ୍ୱୈଧ ଶାସନ) |
| ଗଓଆଇ ଆଇନ୍ | ୧୯୩୫ (ପ୍ରାଦେଶିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା) |
୧୫. ସୁବିଧା ମ୍ନେମୋନିକ୍ସ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ
- 6 ଧର୍ମ ସ୍ୱୀକୃତି: B-C-J-S-P-Z → “Brahma-Created Jazzy Songs, People Zig-zag”
(ବୌଦ୍ଧ, ଖ୍ରିଷ୍ଟିଆନ, ଜୈନ, ଶିଖ, ପାରସୀ, ଜୋରାଷ୍ଟ୍ରିଆନ) - ତିନିପକ୍ଷୀୟ ସଂଘର୍ଷ: P-G-B → “Please Give Book” (ପ୍ରତିହାର, ଗୁର୍ଜର, ବୁଦ୍ଧ-ଗୁପ୍ତ?) ପ୍ରକୃତରେ: ପ୍ରତିହାର (ଗୁର୍ଜର), ପାଲ, ରାଷ୍ଟ୍ରକୂଟ (କନ୍ନୌଜ ପାଇଁ)
- ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନ ପାଞ୍ଚଜଣ: SLK-T-S-L → “Sultan Likes Tea Sweet Long”
🧠 ସାଧାରଣ RRB MCQs – ର୍ୟାପିଡ୍-ଫାୟାର୍
ପ୍ରଶ୍ନ 1. ଶକ ସମ୍ବତ କିଏ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓ କେବେ?
କାନିଷ୍କ, ୭୮ ADପ୍ରଶ୍ନ 2. ମେହରୌଲିର ଲୋହ ସ୍ତମ୍ଭ କେଉଁ ରାଜାଙ୍କର?
ଚନ୍ଦ୍ର (ଗୁପ୍ତ-II)ପ୍ରଶ୍ନ 3. ‘ହିନ୍ଦୁ’ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଥମ କିଏ ବ୍ୟବହାର କଲେ?
ପାରସୀ / ଇରାନୀ (Avesta)ପ୍ରଶ୍ନ 4. ଭାଇସରଏଣ୍ଟ ଏକ୍ସେକ୍ୟୁଟିଭ୍ କାଉନ୍ସିଲ୍ ସଦସ୍ୟ ହେବାରେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ କିଏ?
S.P. Sinha, 1909ପ୍ରଶ୍ନ 5. 1857 ବିଦ୍ରୋହକୁ ‘ସ୍ୱାଧୀନତାର ପ୍ରଥମ ଯୁଦ୍ଧ’ କିଏ କହିଲେ?
V.D. Savarkar⚡ 30-ସେକେଣ୍ଡ ପରୀକ୍ଷା-ପୂର୍ବ ଚିପ୍
- ଅଶୋକର 3 C: ଚକ୍ର, ଗୁଫା (ବାରାବାର), ଚୌସା (ପ୍ରଥମ ଶିଳାଲେଖ)
- ଅକବରର 3 P: ପ୍ରାର୍ଥନା (ଇବାଦତ ଖାନା), ପଞ୍ଚ-ପଦଶାହୀ, ପୁରାଣ-ରଜ୍ମନମା
- ବ୍ରିଟିଶର 3 M: ମାକୋଲେ (ମିନିଟ୍), ମଣ୍ଟେଗ୍ୟୁ (ଘୋଷଣା), ମାଉଣ୍ଟବାଟେନ୍ (ଯୋଜନା)
ମନେ ରଖ:
“ଇତିହାସ ହେଉଛି ତାରିଖ + ନାଟକ; ନାଟକରେ 3 ଅଧ୍ୟାୟ: ଉତ୍ଥାନ-ଶିଖର-ପତନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଲାଗୁଅ – ତୁମେ ନମ୍ବର ପାଅ!”
📄 ଏହି ପତ୍ରଟିକୁ ପକେଟ୍ରେ ଭର୍ତ୍ତି କର, ଏକଥର ଉଚ୍ଛାରଣ କର, ଭଲ ଶୋଇପଡ଼ – ପରସୁ ସକାଳେ ପରୀକ୍ଷା!
BETA
