ନିତି ଆୟୋଗ

• ସ୍ଥାପିତ: 1 ଜାନୁଆରୀ 2015 (ପ୍ଲାନିଂ କମିଶନକୁ ବଦଳାଇ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ସହଯୋଗୀ ଫେଡେରାଲିଜମ୍‌କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା, ସ୍ଥାୟୀ ଉନ୍ନତି ପ୍ରଚାର କରିବା ଏବଂ ଶାସନ ଉନ୍ନତ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
  • ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ: ମୁଖ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶଦାତା
  • ସଦସ୍ୟ: କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ଜାତୀୟ ଉନ୍ନତି କୌଶଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା
  • କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ
  • ନୀତି ସୁପାରିଶ ଦେବା
• ପ୍ରଧାନ ଉଦ୍ୟମ:
  • ସ୍ମାର୍ଟ ସିଟି ମିଶନ୍
  • ଡିଜିଟାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ
  • ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 1 ଜାନୁଆରୀ 2015

କେନ୍ଦ୍ର ତଦନ୍ତ ବ୍ୟୁରୋ (CBI)

• ସ୍ଥାପିତ: 1963 (ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ବିଭାଗ ତଳେ ଏବଂ ପରେ ଏହା କର୍ମଚାରୀ, ଲୋକ ଅଭିଯୋଗ ଓ ପେନ୍ସନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ତଳେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲା)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଦୁର୍ନୀତି, ଆର୍ଥିକ ଅପରାଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପରାଧ ମାମଲା ତଦନ୍ତ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ: ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ
  • ଅଧିକାରୀ: ତଦନ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ
• ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର:
  • କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବିଭାଗ
  • ସରକାରୀ ଖାତା ଉଦ୍ୟୋଗ
  • ରାଜ୍ୟ ସରକାର (ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ)
• ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାମଲା:
  • 2G ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଘୋଟାଳା
  • କୋଲଗେଟ୍ କାଣ୍ଡ
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 1963

କେନ୍ଦ୍ର ସତର୍କତା କମିଶନ (CVC)

• ସ୍ଥାପିତ: 1964 (ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଲୋକସେବାରେ ସତତା ଓ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଓ ଦୁର୍ନୀତି ରୋକିବା।
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ଏକ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି
  • ସଦସ୍ୟ: ଏକ ହାଇକୋର୍ଟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି ଓ ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ପ୍ରତିରୋଧକ ସତର୍କତା ଉପରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବା
  • ଦୁର୍ନୀତି ଅଭିଯୋଗ ତଦନ୍ତ କରିବା
  • ଅନୁଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିବା
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 1964

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସୂଚନା କମିଶନ (CIC)

• ସ୍ଥାପିତ: 12 ଅକ୍ଟୋବର 2005 (ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, 2005 ଅଧୀନରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଲୋକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନଙ୍କର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ମୁଖ୍ୟ ସୂଚନା କମିଶନର: କ୍ୟାବିନେଟ୍ ନିଯୁକ୍ତି କମିଟି ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ
  • ସୂଚନା କମିଶନର: ତିନି ଜଣ ସଦସ୍ୟ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ନିଯୁକ୍ତି କମିଟି ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ସୂଚନା ଅସ୍ୱୀକାର ବିରୋଧରେ ଅପିଲ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା
  • RTI ଅନୁପାଳନ ଉପରେ ନିଗ୍ରହ ରଖିବା
  • ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 12 ଅକ୍ଟୋବର 2005

ଜାତୀୟ ମାନବ ଅଧିକାର କମିଶନ (NHRC)

• ସ୍ଥାପିତ: 12 ଅକ୍ଟୋବର 1993 (ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ମାନବ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା, ଏବଂ ଏହାର ଉଲ୍ଲଂଘନ ବିଷୟରେ ତଦନ୍ତ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି
  • ସଦସ୍ୟ: ହାଇକୋର୍ଟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି, ପୂର୍ବତନ ଲୋକସଭା ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଓ ଜଣେ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ମାନବ ଅଧିକାର ଉଲ୍ଲଂଘନ ତଦନ୍ତ କରିବା
  • ନୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ ଦେବା
  • ମାନବ ଅଧିକାର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 12 ଅକ୍ଟୋବର 1993

ଲୋକପାଳ ଓ ଲୋକାୟୁକ୍ତ

• ଲୋକପାଳ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ (ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ)
• ଲୋକାୟୁକ୍ତ: ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ (ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ)
• ସ୍ଥାପିତ: 2013 (ଲୋକପାଳ ଓ ଲୋକାୟୁକ୍ତ ଆଇନ, 2013 ଦ୍ୱାରା)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଲୋକସେବକମାନେ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ନୀତି ଅଭିଯୋଗ ତଦନ୍ତ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି
  • ସଦସ୍ୟ: ହାଇକୋର୍ଟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି, ଜଣେ କାର୍ଯ୍ୟରତ କିମ୍ବା ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ IAS ଅଧିକାରୀ, ଓ ଜଣେ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ଦୁର୍ନୀତି ଅଭିଯୋଗ ତଦନ୍ତ କରିବା
  • ଅନୁଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ ଦେବା
  • ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 2013

ଜାତୀୟ ଉନ୍ନତି ପରିଷଦ (NDC)

• ସ୍ଥାପିତ: 1952 (ପ୍ଲାନିଂ କମିଶନ ଅଧୀନରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବୟନ ସମୀକ୍ଷା ଏବଂ ମନିଟରିଂ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
  • ସଦସ୍ୟ: କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ଜାତୀୟ ଉନ୍ନତି ସମସ୍ୟା ଆଲୋଚନା
  • ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଅଗ୍ରଗତି ସମୀକ୍ଷା
  • କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ସୁଗମ କରିବା
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 1952

ଜାତୀୟ ତଦନ୍ତ ଏଜେନ୍ସି (NIA)

• ସ୍ଥାପିତ: 2008 (ଜାତୀୟ ତଦନ୍ତ ଏଜେନ୍ସି ଆଇନ, 2008 ଅଧୀନରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଆତଙ୍କବାଦ, ବିଦ୍ରୋହ ଓ ସଂଘବଦ୍ଧ ଅପରାଧ ବିରୋଧରେ ଲଢିବା।
• ଗଠନ:
  • ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ
  • ଅଧିକାରୀ: ତଦନ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ଆତଙ୍କବାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲା ତଦନ୍ତ
  • ବିଦ୍ରୋହ ଓ ସଂଘବଦ୍ଧ ଅପରାଧ ମାମଲା ସମ୍ଭାଳିବା
  • ଅନ୍ୟ ଏଜେନ୍ସିଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟ
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 2008

ଅନ୍ତରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ

• ସ୍ଥାପିତ: 1990 (ସମ୍ବିଧାନ, ଅନୁଚ୍ଛେଦ 263 ଅଧୀନରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ସୁଗମ କରିବା।
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
  • ସଦସ୍ୟ: ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ସାଧାରଣ ରୁଚିର ବିଷୟ ଆଲୋଚନା
  • ସହଯୋଗୀ ଫେଡେରାଲିଜମ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେବା
  • ଅନ୍ତରାଜ୍ୟ ବିବାଦ ନିବାରଣ
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 1990

ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ

• ସ୍ଥାପିତ: 1956 (1956 ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ୍ ଅଧୀନରେ)
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ଓ ସମନ୍ୱୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା
• ଗଠନ:
  • ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରୀ
  • ସଦସ୍ୟ: ଅଞ୍ଚଳର ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷ
• କାର୍ଯ୍ୟ:
  • ଆଞ୍ଚଳିକ ଉନ୍ନତି ସମସ୍ୟାମାନେ ଆଲୋଚନା କରିବା
  • ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟର ସହଯୋଗ ସୁଗମ କରିବା
  • ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟାମାନେ ସମାଧାନ କରିବା
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ: 1956