दिशा ज्ञानेंद्रियांच्या युक्त्या
दिशा ज्ञानाचे ट्रिक्स – 2-मिनिटांचे पुनरावलोकन
1. मुख्य तथ्ये
- मानक नकाशा: उत्तर ↑, दक्षिण ↓, पूर्व →, पश्चिम ←
- सूर्य नियम: सकाळी सावली → पश्चिम; संध्याकाळी सावली → पूर्व
- घड्याळ नियम: १२ वाजता सावली → उत्तर (भारत, कर्करेषा उत्तरेकडे)
- पायथागोरस: कमीतकमी अंतर = √(x² + y²) जेव्हा x मी पूर्व/पश्चिम आणि y मी उत्तर/दक्षिण
- विरुद्ध जोड्या: उ-द, पू-प, उ-पू-द-प, उ-प-द-पू
- घड्याळाच्या दिशेने क्रम: उ → उ-पू → पू → पू-द → द → द-प → प → प-उ → उ (लक्षात ठेवा U कधीच P ओले D वडे P खाऊ नका)
2. स्मरण ट्रिक्स
| स्मरणमंत्र |
वापर |
| NEWS |
क्रम: North-East-West-South (उलट दिशेने) |
| Right = East |
उत्तरकडे तोंड करा; तुमचा उजवा हात पूर्व दाखवतो |
| Left Hand Rule |
उत्तरकडे तोंड केल्यास डावा हात नेहमी पश्चिम दाखवतो |
| 3-4-5 Triangle |
३ पूर्व, ४ उत्तर → ५ मी कमीतकमी (पायथागोरस त्रिकोण आपोआप लक्षात ठेवा) |
3. फिरवण्याची सारणी (तोंड → वळण)
| तोंड |
उजवे |
डावे |
U-टर्न |
| उ |
पू |
प |
द |
| पू |
द |
उ |
प |
| द |
प |
पू |
उ |
| प |
उ |
द |
पू |
4. अंतर शॉर्टकट
- समान दिशा: जोडा
- विरुद्ध दिशा: वजा करा
- लंबकोन: पायथागोरस वापरा
5. १० रॅपिड-फायर MCQs
Q1. एक माणूस ५ किमी पूर्व जातो नंतर १२ किमी उत्तर. सुरुवातीपर्यंतचे कमीतकमी अंतर?
**Ans**: १३ किमी (√5²+12²)
Q2. दक्षिणेकडे तोंड करून 135° क्लॉकवाइज वळले. नवीन दिशा?
**उत्तर**: पश्चिम-दक्षिण-पश्चिम (किंवा पर्यायांमध्ये फक्त पश्चिम)
Q3. सूर्योदयाची सावली कोणत्या दिशेला दाखवते?
**उत्तर**: पश्चिम
Q4. पूर्व दिशेने U-turn घेतल्यावर तुम्ही कोणत्या दिशेला तोंड करता?
**उत्तर**: पश्चिम
Q5. 10 मी दक्षिण → 6 मी पूर्व → 8 मी उत्तर. निव्वळ विस्थापन?
**उत्तर**: 6 मी पूर्व आणि 2 मी दक्षिण → √(6²+2²)=√40≈6.32 मी
Q6. क्लॉकवाइज: उ→पू→द→प हे किती 90° वळणे?
**उत्तर**: 3 वळणे
Q7. राज 1 किमी पश्चिम चालतो, उजवीकडे वळतो आणि 1 किमी चालतो. सुरुवातीपासूनची दिशा?
**उत्तर**: उत्तर-पश्चिम
Q8. संध्याकाळचा सूर्य तुमच्या मागे असेल तर तुमची सावली कोणत्या दिशेला दाखवते?
**उत्तर**: पूर्व
Q9. उत्तर-पश्चिमेकडे तोंड करून 180° वळले. नवीन दिशा?
**उत्तर**: दक्षिण-पूर्व
Q10. 9 मी पूर्व + 9 मी उत्तर + 9 मी पश्चिम. विस्थापन?
**उत्तर**: 9 मी उत्तर
BETA
