દિશા સંવેદના યુક્તિઓ

દિશા સમજવાની ટ્રિક્સ – 2-મિનિટનું રિવિઝન

1. મુખ્ય તથ્યો
  • પ્રમાણિત નકશો: ઉત્તર ↑, દક્ષિણ ↓, પૂર્વ →, પશ્ચિમ ←
  • સૂર્ય નિયમ: સવારની છાંયો → પશ્ચિમ; સાંજની છાંયો → પૂર્વ
  • ઘડિયાળ નિયમ: 12 વાગેની છાંયો → ઉત્તર (ભારત, ઉત્તર કેન્દ્ર)
  • પાયથાગોરસ: ટૂંકામાં અંતર = √(x² + y²) જ્યારે x મી પૂર્વ/પશ્ચિમ અને y મી ઉત્તર/દક્ષિણ
  • વિરુદ્ધ જોડીઓ: ઉ-દ, પૂ-પ, ઉપૂ-દપ, ઉપ-દપૂ
  • ઘડિયાળની દિશામાં ક્રમ: ઉ → ઉપૂ → પૂ → દપૂ → દ → દપ → પ → ઉપ → ઉ (યાદ રાખો U ક્યારેય ES ખાતો W અફલાતું)
2. યાદ રાખવાની ટ્રિક્સ
સ્મરણયંત્ર ઉપયોગ
NEWS ક્રમ: North-East-West-South (વિરુદ્ધ ઘડિયાળની દિશા)
Right = East ઉત્તર તરફ ચહેરો; તમારો જમણો હાથ પૂર્વ તરફ દર્શાવે છે
Left Hand Rule ઉત્તર તરફ ચહેરતી વખતે ડાબો હાથ હંમેશાં પશ્ચિમ તરફ દર્શાવે છે
3-4-5 Triangle 3 પૂર્વ, 4 ઉત્તર → 5 મી ટૂંકામાં (પાયથાગોરસ ટ્રિપલેટ આપમેળે યાદ થાય)
3. ઘુમાવવાની કોષ્ટક (ચહેરો → વળવું)
ચહેરો જમણે ડાબે U-ટર્ન
પૂ
પૂ
પૂ
પૂ
4. અંતરની ટૂંકી રીત
  • સમાન દિશા: બે માંથી ઉમેરો
  • વિરુદ્ધ દિશા: બાદ કરો
  • લંબકોણ: પાયથાગોરસ વાપરો
5. 10 ઝડપી MCQs
પ્ર.1. એક માણસ 5 કિમી પૂર્વ જાય છે પછી 12 કિમી ઉત્તર. શરૂઆત સુધીનું ટૂંકામાં અંતર? **જવાબ**: 13 કિમી (√5²+12²)
Q2. દક્ષિણ તરફ મોઢું કરી, ઘડિયાળની દિશામાં 135° ફરો. નવી દિશા? **જવાબ**: પશ્ચિમ-દક્ષિણ-પશ્ચિમ (અથવા વિકલ્પોમાં માત્ર પશ્ચિમ)
Q3. સૂર્યોદય સમયે પડછાયો કયા તરફ દર્શાવે છે? **જવાબ**: પશ્ચિમ
Q4. પૂર્વ તરફથી U-turn લીધા પછી તમે કયા તરફ મોઢું કરો છો? **જવાબ**: પશ્ચિમ
Q5. 10 મીટર દક્ષિણ → 6 મીટર પૂર્વ → 8 મીટર ઉત્તર. નેટ સ્થાનાંતર? **જવાબ**: 6 મીટર પૂર્વ અને 2 મીટર દક્ષિણ → √(6²+2²)=√40≈6.32 મીટર
Q6. ઘડિયાળની દિશામાં: ઉત્તર→પૂર્વ→દક્ષિણ→પશ્ચિમ કેટલા 90° વળાંક છે? **જવાબ**: 3 વળાંક
Q7. રાજ 1 કિમી પશ્ચિમ ચાલે છે, જમણું વળે છે અને 1 કિમી ચાલે છે. શરુઆતથી કઈ દિશામાં છે? **જવાબ**: ઉત્તર-પશ્ચિમ
Q8. સાંજનો સૂર્ય તમારી પાછળ છે, તમારો પડછાયો કયા તરફ દર્શાવે છે? **જવાબ**: પૂર્વ
Q9. ઉત્તર-પશ્ચિમ તરફ મોઢું કરો, 180° ફરો. નવી દિશા? **જવાબ**: દક્ષિણ-પૂર્વ
Q10. 9 મીટર પૂર્વ + 9 મીટર ઉત્તર + 9 મીટર પશ્ચિમ. સ્થાનાંતર? **જવાબ**: 9 મીટર ઉત્તર