C.3] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು

1. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (UN)

1.1 ಅವಲೋಕನ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, USA
• ಉದ್ದೇಶ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು.

1.2 ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು

1.3 UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (UNSC)

• ಸಂಯೋಜನೆ: 15 ಸದಸ್ಯರು (5 ಶಾಶ್ವತ: USA, ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ, UK, ಫ್ರಾನ್ಸ್; 10 ಅಶಾಶ್ವತ, 2 ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ)
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಸೈನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಣಯಗಳು:
  • ನಿರ್ಣಯ 2334 (2017): ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು.
  • ನಿರ್ಣಯ 1973 (2011): ಲಿಬಿಯಾ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಟ ನಿಷೇಧ ವಲಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿತು.

1.4 ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

2. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO)

2.1 ಅವಲೋಕನ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 1948
• ಕಛೇರಿ: ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು, ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು.

2.2 ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

• ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ (GHO): ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಕಗಳ ಮೇಲೆ ದತ್ತಾಂಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ: 7 ಏಪ್ರಿಲ್‌ಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• WHO ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: 2014ರ ಎಬೋಲಾ ಹೊರಬ್ರೇಕ್ ಮತ್ತು 2020ರ ಕೋವಿಡ್-19 ಮಹಾಮಾರಿಯಂತಹ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF)

3.1 ಅವಲೋಕನ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1945
• ಕಛೇರಿ: ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., ಯುಎಸ್ಎ
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು.

3.2 ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಕೋಟಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಮತದಾನದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶೇಷ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ರೈಟ್ಸ್ (SDRs): ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳ ಅಧಿಕೃತ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಬಳಸುವ ರಿಸರ್ವ್ ಕರೆನ್ಸಿ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲಗಳು:
  • ವಿಸ್ತೃತ ನಿಧಿ ಸೌಲಭ್ಯ (EFF): ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ.
  • ತ್ವರಿತ ಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯ (RFF): ತುರ್ತು ಹಣಕಾಸು ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ.

4. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್

4.1 ಒಟ್ಟಾರೆ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1945
• ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ: ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., ಯುಎಸ್ಎ
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯ, ಬಡತನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.

4.2 ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IBRD): ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ವರ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IDA): ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರೂಪ್ (WBG): IBRD, IDA, IFC, MIGA ಮತ್ತು ICSID ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

5. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

5.1 ಆಸಿಯಾನ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘಟನೆ)

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 1967 ಆಗಸ್ಟ್ 8
• ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ: ಜಕಾರ್ತಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ
• ಸದಸ್ಯರು: ಬ್ರೂನೈ, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಲಾವೋಸ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:
  • ಆಸಿಯಾನ್ ವೇ: ಸಮ್ಮತಿ, ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು.
  • ಆಸಿಯಾನ್ ಉಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶ (ಎಎಫ್ಟಿಎ): 1992 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ.
  • ಆಸಿಯಾನ್+3 (ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ): ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತ.

5.2 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (ಇಯು)

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 1957 (ರೋಮ್ ಒಪ್ಪಂದ)
• ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ: ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ
• ಸದಸ್ಯರು: 27 ದೇಶಗಳು (ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ನಂತರ ಯುಕೆ ಹೊರಗುಳಿದೆ)
• ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:
  • ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆಯೋಗ: ಇಯು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್: ಇಯು ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಚುನಾಯಿತವಾಗಿದೆ.
  • ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಂಡಳಿ: ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಯುರೋಪಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಇಯು ಕಾನೂನಿನ ಏಕರೂಪ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿಗಳು:
  • ಶೆಂಜೆನ್ ಪ್ರದೇಶ: 26 ಇಯು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಮುಕ್ತ ಗಡಿಗಳು.
  • ಯುರೋಜೋನ್: ಯುರೋ ಚಲಾವಣೆ ಬಳಸುವ 19 ದೇಶಗಳು.
  • ಏಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: ಸರಕುಗಳು, ಸೇವೆಗಳು, ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಜನರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನೆ.

5.3 ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (ಸಾರ್ಕ್)

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1985
• ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ: ಕಾಠ್ಮಾಂಡು, ನೇಪಾಳ
• ಸದಸ್ಯರು: ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ
• ಮುಖ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು:
  • SAARC ಸಚಿವಾಲಯ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
  • SAARC ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.
  • SAARC ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ: ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

5.4 ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (AU)

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 9 ಜುಲೈ 2002 (OAU ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು)
• ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ: ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ
• ಸದಸ್ಯರು: 55 ದೇಶಗಳು
• ಮುಖ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು:
  • ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಧಿ (AU-COMESA): ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಆಫ್ರಿಕನ್ ಖಂಡದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶ (AfCFTA): 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶ.
  • ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (PSC): ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.

6. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು

• UNSCಗೆ ನಿರಾಕರಣಾ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ 5 ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
• WHO ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• IMF ಮತ್ತುವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಎರಡೂ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿವೆ.
• ASEAN ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.
• EU ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• SAARC ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
• AU ವಿಶ್ವದ ಪ್ರದೇಶದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಂಡವಾಗಿದೆ.