কম্পিউটাৰৰ মূল কথা - দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ
কম্পিউটাৰৰ মৌলিক বিষয়বোৰ - দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ
মূল বিন্দুবোৰ (এক-বাক্যৰ সাৰাংশ)
- কম্পিউটাৰ: ইলেক্ট্ৰনিক যন্ত্ৰ যিয়ে তথ্য গ্ৰহণ কৰে → প্ৰক্ৰিয়াজন কৰে → আউটপুট দিয়ে → ফলাফল সংৰক্ষণ কৰে।
- CPU = ALU (গণনা) + CU (নিয়ন্ত্ৰণ সংকেত) + MU (মেমৰি)।
- 1 Byte = 8 bits; 1 KB = 1024 B; 1 MB = 1024 KB।
- প্ৰাইমেৰী মেমৰি: RAM (ভলাটাইল), ROM (নন-ভলাটাইল); সেকেণ্ডেৰী: HDD, SSD, DVD।
- Cache (L1/L2/L3) CPU আৰু RAM-ৰ মাজৰ গতিৰ ফাৰক কমায়।
- OS হৈছে চিষ্টেম ছফ্টৱেয়াৰ যিয়ে হাৰ্ডৱেয়াৰ ব্যৱস্থাপনা কৰে আৰু ইউজাৰ ইণ্টাৰফেচ প্ৰদান কৰে।
- GUI আইকন/উইণ্ডো ব্যৱহাৰ কৰে; CLI টাইপ কৰা কমাণ্ড ব্যৱহাৰ কৰে।
- মেচিন ভাষা: কেৱল 0-1; এছেম্ব্লী: মনিমনিক কোড; হাই-লেভেল: Python, Java।
- কম্পাইলাৰ: সম্পূৰ্ণ প্ৰোগ্ৰাম → অবজেক্ট কোড; ইণ্টাৰপ্ৰেটাৰ: লাইন-বাই-লাইন এক্সিকিউশ্বন।
- USB 3.0 গতি ≈ 5 Gbps; USB-C হৈছে উভয়ফালে লগাব পৰা সংযোগকাৰী।
- ASCII 7-bit (128 আখৰ); UTF-8 পৰিবৰ্তনশীল দৈৰ্ঘ্য, সকলো ভাষা সহায় কৰে।
- IP ঠিকনা: 32-bit (IPv4), 128-bit (IPv6); MAC ঠিকনা 48-bit শাৰীৰিক ঠিকনা।
- HTTP পোৰ্ট 80; HTTPS পোৰ্ট 443; SMTP পোৰ্ট 25।
- ভাইৰাছ হোষ্ট ফাইলৰ প্ৰয়োজন; ৱৰ্ম নিজে পুনৰ উৎপন্ন কৰে; ট্ৰোজান উপযোগী ছফ্টৱেয়াৰৰ ভিতৰত লুকাই থাকে।
- ক্লাউড = অন-ডিমান্ড নেটৱৰ্ক এক্সেছ যাৰে শ্বেয়াৰ্ড কম্পিউটিং সংস্থান থাকে।
- শৰ্টকাট কীবোৰ: Ctrl+S (সংৰক্ষণ), Ctrl+C (কপি), Ctrl+Z (পূৰ্ববত কৰা), Ctrl+Shift+Esc (টাস্ক মেনেজাৰ)।
গুৰুত্বপূৰ্ণ সূত্ৰ/নিয়ম
| সূত্ৰ/নিয়ম |
প্ৰয়োগ |
| সংৰক্ষণ ক্ষমতা = ট্ৰেক × সেক্টৰ × 512 বাইট |
ডিস্কৰ আকাৰ বিচাৰি উলিওৱা |
| ডাটা ট্ৰান্সফাৰ সময় = ফাইলৰ আকাৰ ÷ ট্ৰান্সফাৰ গতি |
ডাউনলোড/আপলোড সময় |
| ঠিকনাৰ সংখ্যা = 2ⁿ (n = ঠিকনা লাইন) |
মেমৰি ঠিকনাৰ সীমা |
| বড হাৰ = বিট প্ৰতি সেকেণ্ড ÷ প্ৰতি চিহ্নত বিট |
ছিৰিয়েল যোগাযোগৰ গতি |
| থ্ৰুপুট = (কাৰ্যকৰী ডাটা) ÷ (মুঠ সময়) |
চিস্টেমৰ দক্ষতা |
| ৰেজলিউশ্যন = অনুভূমিক × উলম্ব পিক্সেল |
পৰ্দা/ছবিৰ স্পষ্টতা |
| ৰংৰ গভীৰতা বিট = log₂(ৰংৰ সংখ্যা) |
প্ৰতি পিক্সেলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিট |
| চেম্পলিং হাৰ ≥ 2 × সৰ্বোচ্চ ফ্ৰিকোৱেন্সি (নাইকুইষ্ট) |
অডিও/ভিডিও ডিজিটাইজেশ্যন |
| কম্প্ৰেশ্যন অনুপাত = আনকম্প্ৰেছড ÷ কম্প্ৰেছড আকাৰ |
সঞ্চয় কৰা স্থান |
মেমৰি ট্ৰিক
- “I Prefer My Apples Red” → ইনপুট, প্ৰসেস, মেমৰি, অৰিথমেটিক, আউটপুট, ৰেজিষ্টাৰ।
- “RAM Forgets, ROM Remembers” → RAM ভলাটাইল, ROM স্থায়ী।
- “GUI = Graphical User Interface” → “GOOEY” ছবি ভাবক।
- OSI লেয়াৰ: “Please Do Not Throw Sausage Pizza Away” → ফিজিকেল, ডাটা-লিংক, নেটৱৰ্ক, ট্ৰান্সপোৰ্ট, ছেশ্বন, প্ৰেজেন্টেশ্যন, এপ্লিকেশ্যন।
- পোৰ্ট নম্বৰ: “80 = HTTP ATE-ZERO নিৰাপত্তা; 443 = HTTPS FOUR-for-THREE এনক্ৰিপশ্যন”।
সাধাৰণ ভুলসমূহ
| ভুল |
সঠিক পদ্ধতি |
| MB (10⁶) আৰু MiB (2²⁰) গুলিয়াই দিয়া |
বাইনাৰি এককৰ বাবে 1024 ব্যৱহাৰ কৰক (KiB, MiB) |
| “ROM এটা দ্বিতীয়ক স্মৃতি” বোলা |
ROM প্ৰাথমিক আৰু নন-ভলাটাইল |
| কেচক দ্বিতীয়ক সঞ্চয়স্থল হিচাপে ধৰা |
কেচ CPU-স্তৰৰ, অতি দ্ৰুত, সৰু |
| প্ৰযুক্তিগত পৰীক্ষাত 1 KB = 1000 B লিখা |
সদায় 1024 B লিখক যদিহে SI প্ৰিফিক্স উল্লেখ নকৰা হয় |
| USB যে সিৰিয়েল আৰু হট-প্লাগেবল দুয়েই সেই কথা পাহৰা |
এই দুটা বৈশিষ্ট্য স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰক |
শেষ মিনিটৰ টিপ্স
- হললৈ ঢুকাৰ আগমুহূৰ্তত শৰ্টকাট কী আৰু পোৰ্ট নম্বৰ চকীয়াচকীয়াই চাওক—সহজ 1-মাৰ্কাৰ।
- বাইনাৰি/ডেচিমেল পৰিবৰ্তনৰ বাবে 2ⁿ টেবুলেৰে যাচাই কৰক; সৰু ভুলে নম্বৰ কাটে।
- যদি “কোনটো আটাইতকৈ দ্ৰুত স্মৃতি?” আহে, উত্তৰ Register (CPU-ৰ ভিতৰত), কেচ নহয়।
- OSৰ প্ৰশ্নত সদায় মাল্টিটাস্কিং আৰু GUI-ক আধুনিক OS-ৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হিচাপে বাছি লওক।
- গুলীয়ানীয়া বিকল্পত এলিমিনেশ্যন ব্যৱহাৰ কৰক—“1 KB = 1000 B” বোলা বিকল্পটো আঁতৰাই দিয়ক।
দ্ৰুত অনুশীলন (5 MCQ)
1. তলৰ কোনটো স্মৃতিৰ আটাইতকৈ সৰু একক?
A. Byte B. Bit C. Nibble D. Word
**উত্তৰ:** B. Bit
2. ALU-এ ——— কাৰ্য সম্পাদন কৰে।
A. Input B. Arithmetic & Logic C. Storage D. Control
**উত্তৰ:** B. Arithmetic & Logic
3. HTTPS-এ পূৰ্বনিৰ্ধাৰিতভাৱে কোনটো পোৰ্ট ব্যৱহাৰ কৰে?
A. 80 B. 21 C. 443 D. 25
**উত্তৰ:** C. 443
4. Cache মেমৰি প্ৰদৰ্শন উন্নত কৰে কাৰণ ———.
A. অধিক RPM B. CPU-লৈ দ্ৰুত ডাটা অ্যাক্সেছ C. অধিক ধাৰণক্ষমতা D. চৌম্বকীয় সংৰক্ষণ
**উত্তৰ:** B. CPU-লৈ দ্ৰুত ডাটা অ্যাক্সেছ
5. UTF-8 এটা ———.
A. অপাৰেটিং চিষ্টেম B. অক্ষৰ এনকোডিং C. নেটৱৰ্ক প্ৰটোকল D. কম্পাইলাৰ
**উত্তৰ:** B. অক্ষৰ এনকোডিং
BETA
