బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్స్

1. గవర్నర్ జనరల్స్ మరియు వారి పని

1.1 పాత్ర యొక్క అవలోకనం

• బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్ బ్రిటిష్ భారతదేశంలో ప్రారంభ కాలనియాల కాలంలో అత్యున్నత కార్యనిర్వాహక అధికారి.
• ఈ పదవి 1773లో రెగ్యులేటింగ్ చట్టం 1773 కింద స్థాపించబడింది.
• గవర్నర్ జనరల్ బాధ్యతలు:
  • బెంగాల్‌లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ భూభాగాల పరిపాలన.
  • ఆదాయం, సైనిక, మరియు రాజకీయ వ్యవహారాల నిర్వహణ.
  • ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీని ప్రతినిధించడం మరియు భారతదేశంలో దాని విధానాలను అమలు చేయడం.
• ఈ కార్యాలయం తరువాత మొత్తం బ్రిటిష్ భారత ఉపఖండాన్ని కవర్ చేసింది.
• గమనిక: 1858లో ప్రత్యక్ష క్రౌన్ పాలన స్థాపించబడే వరకు గవర్నర్ జనరల్ కంపెనీని ప్రతినిధించేవారు, బ్రిటిష్ క్రౌన్‌ను కాదు.

1.2 ముఖ్యమైన గవర్నర్ జనరల్స్ మరియు వారి సహకారాలు

1.3 ముఖ్య విధానాలు మరియు సంస్కరణలు

• స్థిరమైన స్థాపన (1793): కార్న్‌వాలిస్ ప్రవేశపెట్టిన ఈ విధానం భూమి ఆదాయాన్ని శాశ్వతంగా స్థిరపరిచింది, దీని వల్లజమీందారులు ఎదిగారు.
• కార్న్‌వాలిస్ కోడ్ (1793): ఆదాయ వ్యవస్థను సంస్కరించింది,వృత్తాకార మరియు ఆదాయ స్థాపనలు ప్రవేశపెట్టింది,దివానీ మరియునిజామత్ వ్యవస్థలను స్థాపించింది.
• అనుబంధ మిత్రచిత్త వ్యవస్థ (1801): వెల్లెస్లీ ప్రవేశపెట్టిన ఈ విధానం బ్రిటిష్‌లు నేరుగా ఆక్రమించకుండా భారతీయ రాష్ట్రాలను నియంత్రించేందుకు అనుమతించింది.
• లాప్స్ సిద్ధాంతం (1848): డల్హౌసీ అమలు చేసిన ఈ విధానం పురుష వారసుడు లేని రాష్ట్రాలను బ్రిటిష్‌లు ఆక్రమించేందుకు అనుమతించింది.
• రైల్వే విధానం (1853): వాణిజ్యం మరియు సైనిక కదలికలను సులభతరం చేయడానికి రైల్వే నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించింది.
• విద్యా విధానం (1854): ఆంగ్ల విద్యను మరియుప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలు స్థాపనను ప్రోత్సహించింది.

1.4 ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు పదాలు

• 1773 నియంత్రణ చట్టం: బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్ పదవిని స్థాపించింది.
• దివానీ: ఆదాయ పరిపాలన వ్యవస్థ.
• నిజామత్: న్యాయ మరియు సైనిక పరిపాలన వ్యవస్థ.
• అనుబంధ మిత్రచిత్తం: బ్రిటిష్‌లు మరియు భారతీయ రాష్ట్రాల మధ్య రాజకీయ ఒప్పందం.
• లాప్స్ సిద్ధాంతం: పురుష వారసుడు లేని రాష్ట్రాలను ఆక్రమించే విధానం.
• సిపాయిల తిరుగుబాటు (1857): ఈస్టిండియా కంపెనీ పాలనకు ముగింపు పలికి, అధికారాన్ని బ్రిటిష్ క్రౌన్‌కు బదిలీ చేసింది.

1.5 తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (SSC, RRB)

• బెంగాల్ మొదటి గవర్నర్ జనరల్ ఎవరు?
  → వారెన్ హాస్టింగ్స్ (1773–1785)

• ఏ గవర్నర్ జనరల్ స్థాయి స్థిర పరిష్కారాన్ని ప్రవేశపెట్టారు?
  → లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ (1793)

• లాప్స్ సిద్ధాంతాన్ని ఎవరు ప్రవేశపెట్టారు?
  → లార్డ్ డల్‌హౌసీ (1848)

• సిపాయిల తిరుగుబాటు తర్వాత ఏ గవర్నర్ జనరల్ రాజీనామా చేశారు?
  → లార్డ్ కానింగ్ (1856–1862)

• సబ్సిడియరీ అలయన్స్ వ్యవస్థ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
  → భారత రాష్ట్రాలపై పరోక్ష నియంత్రణ ద్వారా బ్రిటిష్ ప్రభావాన్ని విస్తరించడం.

• రైల్వే విధానానికి ప్రసిద్ధి చెందిన గవర్నర్ జనరల్ ఎవరు?
  → లార్డ్ డల్‌హౌసీ (1853)

• గవర్నమెంట్ ఆఫ్ ఇండియా యాక్ట్ 1858 ఎప్పుడు ఆమోదించబడింది?
  → 1858 (సిపాయిల తిరుగుబాటు తర్వాత)

• బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్ పాత్ర ఏమిటి?
  → బెంగాల్‌ను పరిపాలించడం, ఆదాయాన్ని నిర్వహించడం మరియు భారతదేశంలో బ్రిటిష్ క్రౌన్‌ను ప్రతినిధించడం.

1.6 గవర్నర్ జనరల్స్ మధ్య తేడాలు

1.7 ముఖ్యాంశాల సారాంశం

• బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్ బ్రిటిష్ భారతదేశంలో అత్యున్నత అధికారిగా ఉండేవారు.
• ఈ పదవి 1773లోరెగ్యులేటింగ్ చట్టం కింద స్థాపించబడింది.
• ముఖ్యమైన సంస్కరణలలో పర్మనెంట్ సెటిల్మెంట్,కార్న్‌వాలిస్ కోడ్,సబ్సిడియరీ అలయన్స్, మరియుడాక్ట్రిన్ ఆఫ్ లాప్స్ ఉన్నాయి.
• సిపాయి తిరుగుబాటు (1857) ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనకు ముగింపు పలికింది.
• భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1858 అధికారాన్ని బ్రిటిష్ క్రౌన్‌కు బదిలీ చేసింది.