ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ

ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ 5-7 ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ:

10 ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਢ਼ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਨਾਲ 10 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ (Q1-3: ਆਸਾਨ, Q4-7: ਦਰਮਿਆਨਾ, Q8-10: ਕਠਿਨ)

Q1. ਵਿਲੱਖਣ ਲੱਭੋ: 2, 4, 6, 9, 10, 12 A) 2 B) 9 C) 10 D) 12

ਜਵਾਬ: B) 9

ਹੱਲ: 9 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰ ਸਮ ਨੰਬਰ ਹਨ। 9 ਇੱਕ ਵਿਸਮ ਨੰਬਰ ਹੈ। ਸਮ ਨੰਬਰ: 2, 4, 6, 10, 12 ਵਿਸਮ ਨੰਬਰ: 9

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ - ਸਮ ਨੰਬਰ 0,2,4,6,8 ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਨੰਬਰ ਪੈਟਰਨ (ਵਿਸਮ/ਸਮ)

Q2. ਕਿਹੜਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਮ ਵੱਖਰਾ ਹੈ? A) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ B) ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ C) ਮੁੰਬਈ VT D) ਹਾਵੜਾ

ਜਵਾਬ: A) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ

ਹੱਲ: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ “ਸੈਂਟਰਲ” ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਰਮੀਨਲ ਸੂਚਕ ਹਨ:

• ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ (“ਸੈਂਟਰਲ” ਹੈ)
• ਮੁੰਬਈ VT (ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਟਰਮੀਨਸ)
• ਹਾਵੜਾ (ਇੱਕ ਟਰਮੀਨਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੇ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਰੇਲਵੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪਿਛੇਤਰ ਜਾਂ ਉਪਸਰਗ ਲੱਭੋ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਸ਼ਬਦ ਪੈਟਰਨ (ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਮਕਰਨ)

Q3. ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਰ ਸਮੂਹ ਲੱਭੋ: A) ADG B) BEG C) HKN D) JMP

ਜਵਾਬ: B) BEG

ਹੱਲ: ਪੈਟਰਨ: ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ 2 ਅੱਖਰ ਛੱਡੋ

• ADG: A→D→G (B,C ਅਤੇ E,F ਛੱਡੋ)
• HKN: H→K→N (I,J ਅਤੇ L,M ਛੱਡੋ)
• JMP: J→M→P (K,L ਅਤੇ N,O ਛੱਡੋ)
• BEG: B→E→G (C,D ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਪਰ G ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 1 ਅੱਖਰ F)

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਗਿਣੋ - +3, +3 ਪੈਟਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਪੈਟਰਨ

Q4. ਵੱਖਰੀ ਟ੍ਰੇਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ: A) ਰਾਜਧਾਨੀ B) ਸ਼ਤਾਬਦੀ C) ਦੁਰੰਤੋ D) ਗੁਡਸ

ਜਵਾਬ: D) ਗੁਡਸ

ਹੱਲ: A, B, C ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਯਾਤਰੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਹਨ:

• ਰਾਜਧਾਨੀ: ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ
• ਸ਼ਤਾਬਦੀ: ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ
• ਦੁਰੰਤੋ: ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ D ਇੱਕ ਮਾਲ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ: “ਗੁਡਸ” = ਮਾਲ ਢੋਣ ਵਾਲੀ, ਬਾਕੀ = ਯਾਤਰੀ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਰੇਲਵੇ ਸੇਵਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ

Q5. ਵਿਲੱਖਣ ਲੱਭੋ: 121, 144, 169, 196, 200, 225

ਜਵਾਬ: 200

ਹੱਲ: 200 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰ ਪੂਰਨ ਵਰਗ ਹਨ:

• 121 = 11²
• 144 = 12²
• 169 = 13²
• 196 = 14²
• 225 = 15² 200 ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਵਰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 20 ਤੱਕ ਦੇ ਵਰਗ ਯਾਦ ਕਰੋ: 11²=121, 12²=144, 13²=169, 14²=196, 15²=225

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਪੂਰਨ ਵਰਗ ਨੰਬਰ

Q6. ਕਿਹੜਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਲਾਨ ਵੱਖਰਾ ਹੈ? A) ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 B) ਪਲੇਟਫਾਰਮ 3 C) ਪਲੇਟਫਾਰਮ 5 D) ਪਲੇਟਫਾਰਮ 0

ਜਵਾਬ: D) ਪਲੇਟਫਾਰਮ 0

ਹੱਲ: ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ 0 ਮਿਆਰੀ ਨੰਬਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੰਬਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: 1, 2, 3, 4, 5…

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ “0” ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਰੇਲਵੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਗਿਆਨ

Q7. ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਾ ਲੱਭੋ: A) ਇੰਜਣ-ਲੋਕੋ B) ਕੋਚ-ਕੈਰੀਜ C) ਪਲੇਟਫਾਰਮ-ਸਟੇਸ਼ਨ D) ਟਿਕਟ-ਪਾਸ

ਜਵਾਬ: C) ਪਲੇਟਫਾਰਮ-ਸਟੇਸ਼ਨ

ਹੱਲ: A, B, D ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਬਦ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ:

• ਇੰਜਣ = ਲੋਕੋ (ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਲਈ ਛੋਟਾ)
• ਕੋਚ = ਕੈਰੀਜ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤੀ ਵਰਤੋਂ)
• ਟਿਕਟ = ਪਾਸ (ਦੋਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਅਰਥ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸੰਬੰਧ

Q8. ਵੱਖਰੇ ਟਰੈਕ ਗੇਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ: A) 1676mm B) 1000mm C) 762mm D) 1435mm

ਜਵਾਬ: D) 1435mm

ਹੱਲ: 1435mm ਮਿਆਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੇਜ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ:

• 1676mm: ਚੌੜਾ ਗੇਜ (ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ)
• 1000mm: ਮੀਟਰ ਗੇਜ
• 762mm: ਤੰਗ ਗੇਜ 1435mm ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਭਾਰਤ = 1676mm (ਚੌੜਾ), 1000mm (ਮੀਟਰ), 762mm (ਤੰਗ)

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਰੇਲਵੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਧਾਰਨ

Q9. ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਯੋਜਨ ਲੱਭੋ: A) 12951/52 B) 12301/02 C) 12015/16 D) 12903/04

ਜਵਾਬ: B) 12301/02

ਹੱਲ: ਪਹਿਲੇ 2 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ (ਟ੍ਰੇਨ ਕਿਸਮ ਕੋਡ):

• 129: ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
• 120: ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
• 129: ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 12301/02 “123” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਰੇਂਜ ਹੋਰ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਨਹੀਂ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਪਹਿਲੇ 2-3 ਅੰਕ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ

Q10. ਕਿਹੜਾ ਸਪੀਡ ਕਨਵਰਜਨ ਗਲਤ ਹੈ? A) 90 kmph = 25 m/s B) 72 kmph = 20 m/s C) 108 kmph = 30 m/s D) 54 kmph = 16 m/s

ਜਵਾਬ: D) 54 kmph = 16 m/s

ਹੱਲ: ਕਨਵਰਜਨ ਫਾਰਮੂਲਾ: kmph × (5/18) = m/s

• 90 × 5/18 = 25 m/s ✓
• 72 × 5/18 = 20 m/s ✓
• 108 × 5/18 = 30 m/s ✓
• 54 × 5/18 = 15 m/s ≠ 16 m/s ✗

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: kmph ਤੋਂ m/s: 5/18 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ ਜਾਂ 3.6 ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰੋ

ਸੰਕਲਪ: ਵਰਗੀਕਰਨ - ਯੂਨਿਟ ਕਨਵਰਜਨ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਨ

5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀਵਾਈਕਿਊ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ:

PYQ 1. ਵਿਲੱਖਣ ਲੱਭੋ: 8, 27, 64, 100, 125, 216 [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ਜਵਾਬ: 100

ਹੱਲ: 100 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰ ਪੂਰਨ ਘਣ ਹਨ:

• 8 = 2³
• 27 = 3³
• 64 = 4³
• 125 = 5³
• 216 = 6³ 100 ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਘਣ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਤੇਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ 15 ਤੱਕ ਦੇ ਘਣ ਯਾਦ ਕਰੋ

PYQ 2. ਕਿਹੜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ? A) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟਿਕਟ B) ਸੀਜ਼ਨ ਟਿਕਟ C) ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪਾਸ D) ਰੇਲਵੇ ਟਿਕਟ [RRB Group D 2022]

ਜਵਾਬ: A) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟਿਕਟ

ਹੱਲ: B, C, D ਟ੍ਰੇਨ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਹਨ, A ਸਿਰਫ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ

• ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟਿਕਟ: ਸਿਰਫ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਵੇਸ਼
• ਬਾਕੀ: ਟ੍ਰੇਨ ਯਾਤਰਾ ਟਿਕਟ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਟਿਕਟ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ

PYQ 3. ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਰ ਲੱਭੋ: A) Q B) S C) U D) W [RRB ALP 2018]

ਜਵਾਬ: B) S

ਹੱਲ: S ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ:

• Q = 17 (ਵਿਸਮ)
• S = 19 (ਵਿਸਮ)
• U = 21 (ਵਿਸਮ)
• W = 23 (ਵਿਸਮ) ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵਿਸਮ-ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵਿਕਲਪ: S ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵਕਰ ਰੇਖਾ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅੱਖਰ ਹੈ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਜਦੋਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਧੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ

PYQ 4. ਵੱਖਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ: A) 4001 B) 8001 C) 6001 D) 7001 [RRB JE 2019]

ਜਵਾਬ: B) 8001

ਹੱਲ: ਸਾਰੇ 1 ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 4-ਅੰਕੀ ਨੰਬਰ ਹਨ, ਪਰ 8001:

• 4001, 6001, 7001: ਅਭਾਜ ਨੰਬਰ
• 8001: 3 ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (8+0+0+1=9, 3 ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਤੇਜ਼ ਅਭਾਜ ਪਛਾਣ ਲਈ ਵੰਡਣਯੋਗਤਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ

PYQ 5. ਕਿਹੜੀ ਟ੍ਰੇਨ ਕਲਾਸ ਵੱਖਰੀ ਹੈ? A) SL B) 3A C) 2S D) CC [RPF SI 2019]

ਜਵਾਬ: A) SL

ਹੱਲ: B, C, D ਏ.ਸੀ. ਕਲਾਸਾਂ ਹਨ, A ਨਾਨ-ਏ.ਸੀ. ਹੈ:

• 3A: ਏ.ਸੀ. 3-ਟੀਅਰ
• 2S: ਸੈਕੰਡ ਸਿਟਿੰਗ (ਨਾਨ-ਏ.ਸੀ.) - ਸੁਧਾਰ: ਅਸਲ ਵਿੱਚ 2S ਨਾਨ-ਏ.ਸੀ. ਹੈ
• CC: ਏ.ਸੀ. ਚੇਅਰ ਕਾਰ
• SL: ਸਲੀਪਰ (ਨਾਨ-ਏ.ਸੀ.) ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: SL ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਟ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਰੇਲਵੇ ਕੋਚ ਕੋਡ ਜਾਣੋ: A=ਏ.ਸੀ., S=ਸਲੀਪਰ, C=ਚੇਅਰ

ਸਪੀਡ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ

ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ:

ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਤੁਰੰਤ ਸੁਧਾਰ ਫਲੈਸ਼ਕਾਰਡ

ਵਿਸ਼ਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ

ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੋਰ ਆਰ.ਆਰ.ਬੀ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ:

• ਸਿੱਧਾ ਲਿੰਕ: ਨੰਬਰ ਸਿਸਟਮ - ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸਮ/ਸਮ, ਅਭਾਜ/ਯੋਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ
• ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਕਸਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਪੂਰਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਰੂਪਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
• ਲਈ ਬੁਨਿਆਦ: ਉੱਨਤ ਤਾਰਕਿਕ ਤਰਕ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ