ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਠੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਸਾਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੌਸਮ ਲਈ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਢੁਕਵੇਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਠੰਡ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਗਰਮ ਹੈ ਜਾਂ ਠੰਡੀ? ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਕਿੰਨੀ ਗਰਮ ਜਾਂ ਠੰਡੀ ਹੈ? ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ।

3.1 ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡਾ

ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗਰਮ

ਤਾਲਿਕਾ 3.1: ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ

ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਹ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਲਿਕਾ 3.1 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਜਾਂ ਠੰਡਾ ਦਰਸਾਓ।

ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੋ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੋਣ। ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਲਾਟ ਜਾਂ ਸਟੋਵ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।

ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਦੂਜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਵਸਤੂ ਦੂਜੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕੀ ਸਾਡੀ ਛੂਹ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ? ਆਓ ਪਤਾ ਕਰੀਏ।

ਕਿਰਿਆ 3.1
ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਟੱਬ/ਕੰਟੇਨਰ ਲਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ A, B ਅਤੇ C ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕਰੋ। ਕੰਟੇਨਰ A ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੰਟੇਨਰ B ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪਾਓ।

ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਇੰਨਾ ਗਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਜਲ ਜਾਵੇ।

ਚਿੱਤਰ 3.1 ਤਿੰਨ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ

B. ਕੰਟੇਨਰ C ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਓ। ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਕੰਟੇਨਰ A ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਕੰਟੇਨਰ B ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਓ। ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚ 2-3 ਮਿੰਟ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਇਕੱਠੇ ਕੰਟੇਨਰ C ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ (ਚਿੱਤਰ 3.1)। ਕੀ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਬੂਝੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਗ C ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹੀ ਪਾਣੀ ਠੰਡਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਾਂ?”

ਬੂਝੋ ਦਾ ਕੰਫਿਊਜ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਗਰਮ ਹੈ ਜਾਂ ਠੰਡੀ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਛੂਹ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫਿਰ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਗਰਮ ਹੈ? ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮਾਪ ਉਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3.2 ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣਾ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ? ਯਾਦ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ

ਚਿੱਤਰ 3.2 ਇੱਕ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ

ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੋ। ਇੱਕ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਚਿੱਤਰ 3.2 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ, ਤੰਗ, ਇਕਸਾਰ ਕੱਚ ਦੀ ਨਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਬਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਲਬ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਬ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਪਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਰੇ ਦੀ ਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਘੁੰਮਾਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਕੇਲ ਵੀ ਦੇਖੋਗੇ। ਜੋ ਸਕੇਲ ਅਸੀਂ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸੈਲਸੀਅਸ ਸਕੇਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ${ }^{\circ} \mathrm{C}$ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੂਝੋ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਚਿੱਤਰ 3.2 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਦੋ ਸਕੇਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਹਲੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੈਲਸੀਅਸ ਸਕੇਲ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹੀ ਸਕੇਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 94-108 ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਸਕੇਲ ਫਾਰਨਹੀਟ ਸਕੇਲ $\left({ }^{\circ} \mathrm{F}\right)$ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ 35°C ਤੋਂ 42°C ਤੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਪੜ੍ਹਨਾ

ਆਓ ਸਿੱਖੀਏ ਕਿ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰੋ

ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਵਰਤਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਚਣਯੋਗ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ

• ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧੋਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਕੂਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ ਸੋਲੂਸ਼ਨ ਨਾਲ।
• ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ $35^{\circ} \mathrm{C}$ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।
• ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਾਰੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹੋ। (ਚਿੱਤਰ 3.3 ਵੇਖੋ)।
• ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਹੈਂਡਲ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਖ਼ਤ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਲਬ ਤੋਂ ਨਾ ਫੜੋ।

(ਛੋਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਵੱਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ

$\frac{1}{5}=0.2^{\circ} \mathrm{C}$ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਧੋ ਲਓ, ਅਨੁਕੂਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ ਸੋਲੂਸ਼ਨ ਨਾਲ। ਇਸਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੁਝ ਝਟਕੇ ਦਿਓ। ਝਟਕੇ ਪਾਰੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ $35^{\circ} \mathrm{C}$ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਬਲਬ ਨੂੰ

ਚਿੱਤਰ 3.3 ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ

ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੋ। ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ, ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਰੀਡਿੰਗ ਨੋਟ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸਦੀ ਇਕਾਈ, ${ }^{\circ} \mathrm{C}$ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ?

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਾਧਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ $37^{\circ} \mathrm{C}$ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਇਸਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਾਹਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਿਆ। ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ $37^{\circ} \mathrm{C}$ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਆਓ ਪਾਹਲੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕਿਰਿਆ 3.3
ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ (ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10) ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਇੱਕ

ਤਾਲਿਕਾ 3.2: ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ

ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨਾਲ ਮਾਪੋ। ਤਾਲਿਕਾ 3.2 ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਨਿਰੀਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰੋ।

ਕੀ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ $37^{\circ} \mathrm{C}$ ਹੈ?

ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ $37^{\circ} \mathrm{C}$ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਾਧਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਔਸਤ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ।

ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ $35^{\circ} \mathrm{C}$ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ $42^{\circ} \mathrm{C}$ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਸੀਮਾ $35^{\circ} \mathrm{C}$ ਤੋਂ $42^{\circ} \mathrm{C}$ ਹੈ।

ਬੂਝੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਾਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਾਹਲੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਵਧਾਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਲਾਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ। ਇਹ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3.3 ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ

ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਮਾਪਦੇ ਹਾਂ? ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਹੋਰ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਇੱਕ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਤੁਹਾਨੂੰ

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅਧਿਕਤਮ ਅਤੇ ਨਿਊਨਤਮ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮੈਕਸੀਮਮ - ਮਿਨੀਮਮ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਿੱਤਰ 3.4 ਇੱਕ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ

ਇਹ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦਿਖਾਏਗਾ। ਇਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨਿਊਨਤਮ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ $-10^{\circ} \mathrm{C}$ ਤੋਂ $110^{\circ} \mathrm{C}$ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਚਿੱਤਰ 3.4)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿ ਇਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਕਿੰਨੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ।

ਆਓ ਹੁਣ ਸਿੱਖੀਏ ਕਿ ਇਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਰਿਆ 3.4

ਇੱਕ ਬੀਕਰ ਜਾਂ ਮੱਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਓ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁਬੋਓ ਕਿ ਬਲਬ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ ਪਰ ਕੰਟੇਨਰ ਦੇ ਤਲ ਜਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਲੰਬਕਾਰੀ ਫੜੋ (ਚਿੱਤਰ 3.5)। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਦੀ ਹਰਕਤ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੋ। ਪਾਰੇ ਦੀ ਧਾਰੀ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰੋ।

ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਚਣਯੋਗ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ

• ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਝੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ। (ਚਿੱਤਰ 3.5)
• ਬਲਬ ਨੂੰ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਬਲਬ ਨੂੰ ਕੰਟੇਨਰ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਚਿੱਤਰ 3.5 ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣਾ

ਰੀਡਿੰਗ ਨੋਟ ਕਰੋ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ।

ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ। ਕੀ ਰੀਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ? ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੋ।

ਆਓ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ।

ਕਿਰਿਆ 3.5

ਇੱਕ ਬੀਕਰ ਜਾਂ ਮੱਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਲਓ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਓ। ਪਾਰੇ ਦੀ ਧਾਰੀ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੋਟ ਕਰੋ। ਹੁਣ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ। ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੋ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋ, ਪਾਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਆਪਣਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲੈਣ ਸਮੇਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੀਡਿੰਗ ਨੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਬੂਝੋ ਹੁਣ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬੂਝੋ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦਾ ਬਲਬ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਦਲਣਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕਲੀਨੀਕਲ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਮੂੰ