ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ
ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ – ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀ.ਕੇ. ਕੈਪਸੂਲ
1. ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 3ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ (2023, ਨੈਸਕਾਮ)।
2015 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ, ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 471 → 1,17,254 ਹੋ ਗਈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ—ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ, ਅਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ, iCET—ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
2. ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖਾਂ
| ਸਾਲ | ਘਟਨਾ |
|---|---|
| 2015 | ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (16 ਜਨਵਰੀ) |
| 2016 | ਅਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਐਮ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ) |
| 2017 | ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਆਫ ਫੰਡਸ (ਐੱਫ.ਐੱਫ.ਐੱਸ.) – ₹10,000 ਕਰੋੜ ਕੋਰਪਸ |
| 2018 | ਭਾਰਤ ਗਲੋਬਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ (ਜੀ.ਆਈ.ਆਈ.) ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ-50 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ (57→57) |
| 2019 | ਅਟਲ ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਲੈਬਾਂ 5,000 ਦੇ ਅੰਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ |
| 2020 | ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (ਐੱਨ.ਈ.ਪੀ.) – ਨਵੀਨਤਾ ਦਾ ਮੰਤਰ |
| 2021 | ਡਰੋਨ ਨਿਯਮ ਉਦਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ; ਯੂਨੀਕਾਰਨ ਗਿਣਤੀ = 44 (ਹਰ 9 ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1) |
| 2022 | iCET (ਭਾਰਤ–ਅਮਰੀਕਾ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਉਭਰਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਪਹਿਲ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ |
| 2023 | ਜੀ.ਆਈ.ਆਈ. ਰੈਂਕ 40ਵਾਂ (132 ਵਿੱਚੋਂ); 1,000+ ਅਟਲ ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਲੈਬਾਂ; 108 ਯੂਨੀਕਾਰਨ |
| 2024 | 3ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੂਨੀਕਾਰਨ ਹੱਬ (ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) |
3. ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
| ਯੋਜਨਾ | ਨੋਡਲ ਮੰਤਰਾਲਾ | ਬਜਟ/ਕੋਰਪਸ | ਉਦੇਸ਼ |
|---|---|---|---|
| ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ | ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ | – | 50+ ਨਿਯਮਕ ਸੁਧਾਰ, 3 ਸਾਲ ਟੈਕਸ ਛੁੱਟੀ, ਸਵੈ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤੀਕਰਨ |
| ਅਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ | ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ | ₹1,000 ਕਰੋੜ | ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਲੈਬਾਂ, ਏ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ., ਅਟਲ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਚੈਲੰਜਿਜ਼ |
| ਫੰਡ ਆਫ ਫੰਡਸ (ਐੱਫ.ਐੱਫ.ਐੱਸ.) | ਸਿਡਬੀ | ₹10,000 ਕਰੋੜ | ਸੇਬੀ-ਪੰਜੀਕ੍ਰਿਤ ਏ.ਆਈ.ਐੱਫ., 1.28 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਮੁੱਲ (ਮਾਰਚ-24) |
| ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ | ਡੀਐੱਫਐੱਸ (ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ) | ₹30,000 ਕਰੋੜ | ਐੱਸ.ਸੀ./ਐੱਸ.ਟੀ. ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਬੈਂਕ ਲੋਨ 10-100 ਲੱਖ |
| ਏ.ਐੱਸ.ਪੀ.ਆਈ.ਆਰ.ਈ. | ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਐੱਮ.ਈ. | ₹220 ਕਰੋੜ | ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵਲੀਹੁੱਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ |
| iDEX (ਇਨੋਵੇਸ਼ਨਸ ਫਾਰ ਡਿਫੈਂਸ ਐਕਸੀਲੈਂਸ) | ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ | ₹1,500 ਕਰੋੜ | ਡਰੋਨ, ਏ.ਆਈ., ਸਾਈਬਰ, ਸਪੇਸ ਟੈਕ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ |
| ਸਮ੍ਰਿਧ | ਮੇਇਟੀਵਾਈ | ₹40 ਕਰੋੜ | ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਲਈ ਐਕਸਲੇਰੇਟਰ |
| ਟੀ.ਡੀ.ਬੀ. (ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੋਰਡ) | ਡੀਐੱਸਟੀ | ₹650 ਕਰੋੜ ਕੋਰਪਸ | ਡੀਪ-ਟੈਕ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਲਈ ਇਕੁਇਟੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਂਟ |
4. ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕੜੇ
- ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪ (ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ): 1,17,254 (ਮਾਰਚ 2024)
- ਯੂਨੀਕਾਰਨ: 108 (ਦਸੰਬਰ 2023); ਸਿਰਫ਼ 2021 ਵਿੱਚ 44 ਜਨਮੇ
- ਅਟਲ ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਲੈਬਾਂ: 10,000+ ਸਕੂਲ; 75 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ
- ਅਟਲ ਇਨਕਿਊਬੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ (ਏ.ਆਈ.ਸੀ.): 68 (+18 ਏ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.)
- ਪੇਟੈਂਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ (2022-23): 34,611 (2014 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 5 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ)
- ਆਰ ਐਂਡ ਡੀ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚਾ (ਜੀ.ਈ.ਆਰ.ਡੀ.): ₹1,27,381 ਕਰੋੜ (2021-22) – ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦਾ 0.65 %
- ਚੋਟੀ ਦੇ 3 ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਰਾਜ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (20%), ਕਰਨਾਟਕ (19%), ਦਿੱਲੀ-ਐੱਨ.ਸੀ.ਆਰ. (17%)
- ਚੋਟੀ ਦੇ 3 ਸੈਕਟਰ: ਫਿਨਟੈਕ (18%), ਈ-ਕਾਮਰਸ (10%), ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਟੈਕ (9%)
5. ਇੱਕ-ਲਾਈਨ ਤੇਜ਼ ਤੱਥ (ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ)
- ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਜਨਮਦਿਨ – 16 ਜਨਵਰੀ 2015।
- ਏ.ਆਈ.ਐਮ. ਸ਼ੁਭੰਕਰ – ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ “ਅਟਲ ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਲੈਬਾਂ”।
- ₹10 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਐੱਫ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਸਿਡਬੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਊਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
- 3-ਸਾਲਾ ਟੈਕਸ ਛੁੱਟੀ = ਸੈਕਸ਼ਨ 80-IAC।
- iCET 2022 – ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪੁਲ।
- ਜੀ.ਆਈ.ਆਈ. 2023 – ਭਾਰਤ 40ਵਾਂ; ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਪਹਿਲਾ।
- ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਨੀਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਲ – 2021 (44)।
- ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ = ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਭਾਗ।
- $1 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਹਿੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟਾਰਅੱਪ – ਅਜੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! (ਰਿਲਾਇੰਸ ≠ ਸਟਾਰਟਅੱਪ)।
- “ਵੋਕਲ ਫਾਰ ਲੋਕਲ” ਅਟਮਨਿਰਭਰ ਪੈਕੇਜ 2020 ਵਿੱਚ ਗੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
6. ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਭਿਆਸ ਸੈੱਟ (15+)
Q1. ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ? (a) 15 ਅਗਸਤ 2014 (b) 26 ਜਨਵਰੀ 2015 (c) 16 ਜਨਵਰੀ 2015 (d) 1 ਮਈ 2016
ਉੱਤਰ: (c) 16 ਜਨਵਰੀ 2015Q2. ਅਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸੰਸਥਾ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ? (a) ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ (b) ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ (c) ਸਿਡਬੀ (d) ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ.
ਉੱਤਰ: (b) ਨੀਤੀ ਆਯੋਗQ3. ਗਲੋਬਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕ ਸੀ (a) 46 (b) 40 (c) 36 (d) 50
ਉੱਤਰ: (b) 40Q4. ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਆਫ ਫੰਡਸ ਦਾ ਕੋਰਪਸ ਆਕਾਰ (a) ₹5,000 ਕਰੋੜ (b) ₹8,000 ਕਰੋੜ (c) ₹10,000 ਕਰੋੜ (d) ₹12,000 ਕਰੋੜ
ਉੱਤਰ: (c) ₹10,000 ਕਰੋੜQ5. ਕਿਹੜਾ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ-ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? (a) ਕਰਨਾਟਕ (b) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (c) ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ (d) ਗੁਜਰਾਤ
ਉੱਤਰ: (b) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰQ6. 2021 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਯੂਨੀਕਾਰਨ ਜੋੜੇ? (a) 22 (b) 33 (c) 44 (d) 55
ਉੱਤਰ: (c) 44Q7. ਅਟਲ ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਲੈਬਾਂ ਕਿੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? (a) ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (b) ਸਕੂਲ (VI-XII) (c) ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. (d) ਸਿਰਫ਼ ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ.
ਉੱਤਰ: (b) ਸਕੂਲ (VI-XII)Q8. iCET ਪਹਿਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ (a) ਯੂ.ਕੇ. (b) ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ. (c) ਯੂ.ਏ.ਈ. (d) ਜਪਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ
ਉੱਤਰ: (b) ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ.Q9. ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹੜਾ ਸੈਕਟਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? (a) ਹੈਲਥ-ਟੈਕ (b) ਫਿਨਟੈਕ (c) ਐਡੂ-ਟੈਕ (d) ਐਗਰੀ-ਟੈਕ
ਉੱਤਰ: (b) ਫਿਨਟੈਕQ10. ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਯੋਜਨਾ (a) 1–5 ਲੱਖ (b) 5–10 ਲੱਖ (c) 10–100 ਲੱਖ (d) 1–5 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਉੱਤਰ: (c) 10–100 ਲੱਖQ11. ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਕਿਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? (a) ਮੇਇਟੀਵਾਈ (b) ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ (c) ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ (d) ਡੀਐੱਸਟੀ
ਉੱਤਰ: (b) ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀQ12. ਮਾਰਚ 2024 ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (a) 50 ਹਜ਼ਾਰ (b) 80 ਹਜ਼ਾਰ (c) 1 ਲੱਖ (d) 1.17 ਲੱਖ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ
ਉੱਤਰ: (d) 1.17 ਲੱਖQ13. ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦੇ % ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜੀ.ਈ.ਆਰ.ਡੀ. (2021-22) (a) 0.65 (b) 1.0 (c) 2.0 (d) 2.8
ਉੱਤਰ: (a) 0.65Q14. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਏ.ਆਈ.ਐਮ. ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ? (a) ਏ.ਆਈ.ਸੀ. (b) ਏ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ. (c) ਏ.ਐੱਨ.ਆਈ.ਸੀ. (d) ਪੀ.ਐੱਮ.ਜੇ.ਡੀ.ਵਾਈ.
ਉੱਤਰ: (d) ਪੀ.ਐੱਮ.ਜੇ.ਡੀ.ਵਾਈ.Q15. ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਜੀ.ਆਈ.ਆਈ. ਚੋਟੀ-50 ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ (a) 2017 (b) 2018 (c) 2019 (d) 2020
ਉੱਤਰ: (c) 2019 (2019 ਵਿੱਚ ਰੈਂਕ 52, 2020 ਵਿੱਚ 52→48)Q16. iDEX ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ? (a) ਖੇਤੀਬਾੜੀ (b) ਰੱਖਿਆ (c) ਸਿੱਖਿਆ (d) ਸਿਹਤ
ਉੱਤਰ: (b) ਰੱਖਿਆQ17. ਫੰਡ ਆਫ ਫੰਡਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਿਹੜੀ ਸੰਸਥਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? (a) ਨਾਬਾਰਡ (b) ਸਿਡਬੀ (c) ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. (d) ਸੇਬੀ
ਉੱਤਰ: (b) ਸਿਡਬੀਦੁਹਰਾਓ → ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ → ਰੇਲਵੇ ਸੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕਰੈੱਕ ਕਰੋ!
BETA
