ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰ – ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ GK ਕੈਪਸੂਲ
1. ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ)
- ਸਥਾਪਨਾ: 1901 (ਅਲਫਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੀ 1895 ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ)
- ਫੰਡ: ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਸਟਾਕਹੋਮ
- ਨਕਦ (2023): 11 ਮਿਲੀਅਨ SEK ≈ ₹8.3 ਕਰੋੜ
- ਮੈਡਲ: 18-ਕੈਰੇਟ ਹਰਾ ਸੋਨਾ, 175 ਗ੍ਰਾਮ
| ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ | ਸਾਲ | ਕਾਰਜ |
|---|---|---|---|
| ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ | ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ | 1930 | ਰਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ |
| ਦਵਾਈ | ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਨਾ* | 1968 | ਜੈਨੇਟਿਕ ਕੋਡ |
| ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ | ਵੈਂਕੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ** | 2009 | ਰਾਈਬੋਸੋਮ ਬਣਤਰ |
*ਕੁਦਰਤੀਕ੍ਰਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ
**ਸਾਂਝਾ ਯੂਕੇ-ਯੂਐਸ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਨਮ ਭਾਰਤ
2. ਭਾਰਤ ਰਤਨ (ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਜੇਤਾ)
- ਸਥਾਪਨਾ: 2 ਜਨਵਰੀ 1954
- ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਅਧਿਕਤਮ: 3
- ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨੀ: ਸੀ. ਐਨ. ਆਰ. ਰਾਓ (2014) – ਉਮਰ 79
- ਇਕਲੌਤਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰ: ਐਮ. ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਯਾ (1955)
3. ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ (ਐਸਐਸਬੀ) ਪੁਰਸਕਾਰ
- ਖੇਤਰ: ਸਟੈਮ ਖੋਜ (<45 ਸਾਲ)
- ਸਥਾਪਨਾ: 1958 (ਸੀਐਸਆਈਆਰ)
- ਨਕਦ: ₹5 ਲੱਖ + ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ
- 2023 ਵਿਜੇਤਾ: 12 ਵਿਗਿਆਨੀ (ਪ੍ਰਤੀ ਖੇਤਰ ਅਧਿਕਤਮ 2)
4. ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ
- ਖੇਤਰ: ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਨੁੱਖਤਾ
- ਨਕਦ: ₹65 ਲੱਖ + 22-ਕੈਰੇਟ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ
- ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: 2008
5. ਰਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਆਈਸੀਟੀਪੀ)
- ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤਜ਼ਾਂ ਲਈ <45 ਸਾਲ
- ਨਕਦ: US $15,000
- 2023 ਵਿਜੇਤਾ: ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ (ਭਾਰਤ)
6. ਬ੍ਰੇਕਥ੍ਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ
- ਉਪਨਾਮ: “ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਆਸਕਰ”
- ਨਕਦ: US $3 ਮਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ
- ਸੰਸਥਾਪਕ: ਮਿਲਨਰ, ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ, ਬ੍ਰਿਨ, ਐਨ ਵੋਜਸਿਕੀ
7. ਏਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਗਣਿਤ)
- ਸਥਾਪਨਾ: 2003 (ਨਾਰਵੇ)
- ਨਕਦ: 7.5 ਮਿਲੀਅਨ NOK
- ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ: ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਵਰਦਰਾਜਨ (2007)
8. ਟਿਊਰਿੰਗ ਪੁਰਸਕਾਰ
- ਖੇਤਰ: ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
- ਨਕਦ: US $1 ਮਿਲੀਅਨ (ਗੂਗਲ-ਸਪਾਂਸਰਡ)
- ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ: ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਐਲਨ (2006)
9. ਆਈਈਈਈ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਡਲ
- ਆਈਈਈਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਨਮਾਨ
- ਨਕਦ: US $1 ਮਿਲੀਅਨ
- 2023: ਅਸਦ ਮਦਨੀ (ਯੂਐਸਏ) ਸੈਂਸਰਾਂ ਲਈ
10. ਧਨਵੰਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
- ਮੈਡੀਕਲ ਉੱਤਮਤਾ (ਭਾਰਤ)
- 1971–ਹੁਣ ਤੱਕ
- 2023: ਡਾ. ਰਣਦੀਪ ਗੁਲੇਰੀਆ (ਏਆਈਆਈਐਮਐਸ)
11. ਜੇ. ਸੀ. ਬੋਸ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
- ਡੀਐਸਟੀ, ਭਾਰਤ
- ਉਮਰ ≥ 45 ਸਾਲ
- ਨਕਦ: ₹25,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ + ਐਚਆਰਏ
12. ਵਿਗਿਆਨ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ
- ਸਰਨ-ਭਾਰਤ ਸਹਿਯੋਗ
- ਸ਼ੁਰੂ: 2017
- 2023: 5 ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਤੇਜ਼-ਹਵਾਲਾ ਸਾਰਣੀ: ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰ
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਦੇਸ਼ | ਸਾਲ ਤੋਂ | ਨਕਦ (ਤਾਜ਼ਾ) | ਖਾਸ ਤੱਥ |
|---|---|---|---|---|
| ਨੋਬਲ | ਸਵੀਡਨ | 1901 | ₹8.3 ਕਰੋੜ | ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਨਹੀਂ |
| ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲ | ਕੈਨੇਡਾ | 1936 | ₹90 ਹਜ਼ਾਰ | <40 ਸਾਲ, ਹਰ 4 ਸਾਲ |
| ਏਬਲ | ਨਾਰਵੇ | 2003 | ₹55 ਲੱਖ | ਗਣਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ |
| ਬ੍ਰੇਕਥ੍ਰੂ | ਯੂਐਸਏ | 2012 | ₹24 ਕਰੋੜ | 3 ਮਿਲੀਅਨ USD |
| ਟਿਊਰਿੰਗ | ਯੂਐਸਏ | 1966 | ₹8 ਕਰੋੜ | ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ |
| ਡ੍ਰੈਪਰ | ਯੂਐਸਏ | 1988 | ₹7 ਲੱਖ | ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨਵੀਨਤਾ |
| ਵੁਲਫ | ਇਜ਼ਰਾਈਲ | 1978 | $100 ਹਜ਼ਾਰ | ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਰਸਾਇਣ, ਗਣਿਤ, ਦਵਾਈ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ |
| ਕਿਓਟੋ | ਜਾਪਾਨ | 1985 | $500 ਹਜ਼ਾਰ | ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ |
| ਬਾਲਜ਼ਨ | ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ | 1961 | 750 ਹਜ਼ਾਰ CHF | 50 % ਨੌਜਵਾਨ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ |
| ਇਨਫੋਸਿਸ | ਭਾਰਤ | 2008 | ₹65 ਲੱਖ | ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ |
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਰੀਖਾਂ
- 10 ਦਸੰਬਰ – ਨੋਬਲ ਸਮਾਰੋਹ
- 14 ਮਾਰਚ – ਪਾਈ ਡੇ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਜਨਮਦਿਨ (ਆਮ ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)
- 28 ਫਰਵਰੀ – ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿਵਸ (ਰਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਖੋਜ)
- 15 ਸਤੰਬਰ – ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦਿਵਸ (ਐਮ. ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਯਾ ਜਨਮ)
- 11 ਮਈ – ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿਵਸ (ਪੋਖਰਨ-II, 1998)
ਇਕ-ਲਾਈਨ ਰਿਵਿਜ਼ਨ ਤੱਥ
- ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਨੋਬਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।
- ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਨੇ ਕਦੇ ਨੋਬਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਪਰ ਐਡਮਜ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ (1942) ਮਿਲਿਆ।
- ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ: ਭਾਰਤ ਰਤਨ 1997; ਕਦੇ ਨੋਬਲ ਨਹੀਂ।
- ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (1998) ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਨੋਬਲ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।
- ਰਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2023: ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ (ਆਈਐਸਆਈ ਕੋਲਕਾਤਾ)।
- ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲ 2022: 4 ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 2 ਔਰਤਾਂ।
- ਬ੍ਰੇਕਥ੍ਰੂ ਜੂਨੀਅਰ: ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ US $250 ਹਜ਼ਾਰ।
- ਆਈਈਈਈ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਆਨਰ 2023: ਮਦਨੀ; 2020 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ (ਦੀਪਾਂਕਰ ਸੇਨਗੁਪਤਾ)।
- ਲ’ਓਰੀਅਲ-ਯੂਨੈਸਕੋ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਸਾਇੰਸ: 2023 ਭਾਰਤ ਫੈਲੋ – ਡਾ. ਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ।
- ਸੀਐਸਆਈਆਰ ਯੰਗ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਅਵਾਰਡ: ਉਮਰ ≤35, ₹1 ਲੱਖ।
ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (ਰੇਲਵੇ ਪੈਟਰਨ)
1. ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਕੌਣ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ
2. ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ
3. ਏਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸ ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: 2003
4. ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ______ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: ₹65 ਲੱਖ
5. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿਵਸ ______ ਨੂੰ ______ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: 28 ਫਰਵਰੀ, ਰਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਖੋਜ
6. 2023 ਵਿੱਚ ਰਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸਨੇ ਜਿੱਤਿਆ?
ਉੱਤਰ: ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ
7. ਆਈਈਈਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਨਮਾਨ ______ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: ਆਈਈਈਈ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਆਨਰ
8. ਬ੍ਰੇਕਥ੍ਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ______ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਆਸਕਰ
9. ਕਿਸ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ 1955 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਐਮ. ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਯਾ
10. ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲ ਹਰ ______ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ______ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਗਣਿਤਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: 4, 40
11. ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 2023 ਦਾ ਨਕਦ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ ______ SEK ਸੀ।
ਉੱਤਰ: 11 ਮਿਲੀਅਨ
12. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਧਨਵੰਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮੈਡੀਕਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ
13. ਕਿਓਟੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਾਪਾਨ
14. ਵਿਗਿਆਨ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ______ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: ਭਾਰਤ–ਸਰਨ
15. ਜੇ. ਸੀ. ਬੋਸ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ______ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: ਡੀਐਸਟੀ (ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ)
16. ਟਿਊਰਿੰਗ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ______ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
17. ਟਿਊਰਿੰਗ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ______ ਸੀ।
ਉੱਤਰ: ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਐਲਨ (2006)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਿਵਿਜ਼ਨ ਕਰੋ, ਰੇਲਵੇ GK ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਕੋਰ ਕਰੋ!
BETA
