ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା - ଶୀଘ୍ର ସଂଶୋଧନ
ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା - ଦ୍ରୁତ ପୁନର୍ବଳନ
ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (ଏକ ବାକ୍ୟରେ)
- ପ୍ରଥମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1951-56): ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରୁ ପ୍ରେରିତ; କୃଷି ଓ ସିଞ୍ଚାଇ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ; ହାରୋଡ୍-ଡୋମାର୍ ମଡେଲ୍।
- ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1956-61): “ମହାଲାନୋବିସ୍ ମଡେଲ୍” – ଭାରୀ ଶିଳ୍ପ ଓ ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପକରଣ।
- ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1961-66): “ଗଡ଼ଗିଲ୍ ଯୋଜନା”; ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଖରାପ ପାଇଁ ଯୋଜନା ଛୁଟି (1966-69)।
- ଯୋଜନା ଛୁଟି: ବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1966-69); ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟହ୍ରାସ (1966)।
- ଚତୁର୍ଥ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1969-74): “ଗରିବୀ ହଟାଓ”; ପ୍ରବୃଦ୍ଧି ହାର 3.3% → “ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରବୃଦ୍ଧି ହାର” ନାମରେ ପରିଚିତ।
- ପଞ୍ଚମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1974-79): ସି. ରଙ୍ଗରାଜନ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ; ରୋଲିଙ୍ଗ୍ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ (1978 ରେ ମୋରାରଜି ସରକାର)।
- ମିନି ଷଷ୍ଠ ଯୋଜନା (1978-80): 5-ବର୍ଷୀୟ ରୋଲିଙ୍ଗ୍ ଯୋଜନା ଧାରଣା; ପରେ ବାତିଲ୍।
- ଷଷ୍ଠ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1980-85): ପ୍ରକୃତ ଷଷ୍ଠ ଯୋଜନା; ଆଧାରଭୂତ ସୁବିଧା ଓ ଗରିବୀ ଦୂରୀକରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ; ପ୍ରଥମ ଯୋଜନା ସହ 20-ବିନ୍ଦୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
- ସପ୍ତମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1985-90): “ସୂଚକ ଯୋଜନା”; ପ୍ରବୃଦ୍ଧି 5.8%; LPG ସୁଧାରର ବୀଜ।
- ଅଷ୍ଟମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1992-97): ଉଦାରୀକରଣ ପରେ ଯୋଜନା; WTO ଅନୁକୂଳନ; ମାନବ ସମ୍ବଳକୁ ପ୍ରାଥମିକତା।
- ନବମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (1997-2002): “ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ସହ ପ୍ରବୃଦ୍ଧି”; ଲକ୍ଷ୍ୟ 6.5%, ହାସଲ 5.4%।
- ଦଶମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (2002-07): 10 ବର୍ଷରେ ବ୍ୟକ୍ତିପିଛା ଆୟ ଦୁଇଗୁଣି; ଲକ୍ଷ୍ୟ 8% ପ୍ରବୃଦ୍ଧି; NHRM, JNNURM ଆରମ୍ଭ।
- ଏକାଦଶ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (2007-12): “ସମାବେଶୀ ପ୍ରବୃଦ୍ଧି”; ଲକ୍ଷ୍ୟ 9% ପ୍ରବୃଦ୍ଧି; MNREGA, RTI, ଆଧାର୍ ସିଡିଙ୍ଗ୍।
- ଦ୍ୱାଦଶ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (2012-17): “ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ, ଟିକାଉ ଓ ଅଧିକ ସମାବେଶୀ ପ୍ରବୃଦ୍ଧି”; ଲକ୍ଷ୍ୟ 8%, ହାସଲ 7%।
- NITI ଆୟୋଗ୍ ଯୋଜନା କମିଶନକୁ ବଦଳାଇଲା (1 ଜାନୁଆରୀ 2015) → ତ୍ରୟୋଦଶ ଯୋଜନା ନାହିଁ; 3-ବର୍ଷୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ।
- କେବଳ ଦଶମ, ଏକାଦଶ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନା ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ୱିଅଙ୍କ ପ୍ରବୃଦ୍ଧି ଛୁଇଁଛି।
- ସର୍ବାଧିକ ଯୋଜନା ବ୍ୟୟ: ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନା (~`44 ଲକ୍ଷ କୋଟି)।
- କେବଳ ଏକ ଯୋଜନା ଯାହା ଏକାଧିକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ଓ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି: ଏକାଦଶ ଯୋଜନା (UPA-II)।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର/ନିୟମ
| ସୂତ୍ର/ନିୟମ |
ପ୍ରୟୋଗ |
| ବୃଦ୍ଧି ହାର = (GDPଶେଷ – GDPଆରମ୍ଭ)/GDPଆରମ୍ଭ × 100 |
ଯୋଜନା ସଫଳତାର ତୁରନ୍ତ ଯାଞ୍ଚ |
| ଯୋଜନା ବ୍ୟୟ = କେନ୍ଦ୍ର + ରାଜ୍ୟ + ବଜେଟ୍ ବାହାରେ |
ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳ ମନେରଖ |
| ICOR (ଅତିରିକ ପୁଞ୍ଜି-ଉତ୍ପାଦ ଅନୁପାତ) = ବିନିଯୋଗ ÷ GDP ବୃଦ୍ଧି |
କମ୍ ICOR ⇒ ଭଲ ଦକ୍ଷତା |
| ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହ୍ରାସ % = (ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ – ଶେଷ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ)/ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ × 100 |
୭ମ-୧୨ତମ ଯୋଜନାରେ ବ୍ୟବହୃତ |
| ଯୋଜନା ଛୁଟି ନିୟମ: ୩ ବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା = ୧ ଖାଲି ବର୍ଷ |
୧୯୬୬-୬୯ ଖାଲି ସମୟ ତୃତୀୟ ଯୋଜନା ପରେ |
| ରୋଲିଂ ଯୋଜନା = ବାର୍ଷିକ ସମୀକ୍ଷା ଓ ୧-ବର୍ଷ ଆଗକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ |
୧୯୭୮-୮୦ରେ ଆରମ୍ଭ |
| “ହିନ୍ଦୁ ବୃଦ୍ଧି ହାର” ≈ ୩.୫% |
୧୯୫୦-୮୦ ହାରାହାରି ପାଇଁ ରାଜ କ୍ରିଷ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି |
| ୨୦-ବିନ୍ଦୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଷଷ୍ଠ ଯୋଜନା ସହ ଆରମ୍ଭ |
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହଟାଇବା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ |
| ୧୨ତମ ଯୋଜନା ଆଧାର ବର୍ଷ ମୂଲ୍ୟ = ୨୦୧୧-୧୨ |
GDP ଶ୍ରେଣୀ ବଦଳିଲା |
| ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ NDC ଅନୁମୋଦନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ |
ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରଥା |
ମେମୋରି ଟ୍ରିକ୍ସ
- “USSR-1, Mahala-2, Gadgil-3, Garibi-4, Roll-5, 20-point-6, Indicative-7, Liberal-8, Justice-9, Double-10, Inclusive-11, Faster-12.”
- ଯୋଜନା ଛୁଟି = “ABC” – ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା।
- ରୋଲିଂ ଯୋଜନା: ଭାବନ୍ତୁ “RR” – ୧୯୮୦-୮୫ରେ ରାଜୀବ ଦ୍ୱାରା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରାଗଲା ମୋରାରଜିର ରୋଲର-କୋଷ୍ଟର ଠିକ କରାଗଲା।
- ବୃଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ୟ: ୮-୯-୮ (୧୦ମ-୧୧ତମ-୧୨ତମ) – ମୋବାଇଲ OTP ପରି!
- NITI ଜନ୍ମ: ୧-୧-୧୫ (୧ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫) – ନୂଆ ବର୍ଷ, ନୂଆ ସଂସ୍ଥା।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ
| ଭୁଲ |
ଠିକ ପଦ୍ଧତି |
| 1978-80 ଯୋଜନାକୁ “ଛଠିୟ ଯୋଜନା” କହିବା |
ଏହା ଏକ ମିନି/ରୋଲିଂ ଯୋଜନା ଥିଲା; ପ୍ରକୃତ ଛଠିୟ 1980 ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା |
| ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଯୋଜନା ମଡେଲକୁ ଗୁଳାଇବା |
ଦ୍ୱିତୀୟ = ମହାଲାନୋବିସ୍; ତୃତୀୟ = ଗଡଗିଲ୍ |
| “ତ୍ରୟୋଦଶ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା” ଥିଲା କହିବା |
ତ୍ରୟୋଦଶ ଯୋଜନା ନାହିଁ; 2015 ରେ NITI ପ୍ଲାନିଂ କମିଶନକୁ ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ କଲା |
| “ହିନ୍ଦୁ ହାର” ଚତୁର୍ଥ ଯୋଜନାକୁ ଦେଇଥିବା କହିବା |
ଏହି ଶବ୍ଦ 1950-80 ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟକୁ ସୂଚିତ କରେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଯୋଜନାକୁ ନୁହେଁ |
| ବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାକୁ ଯୋଜନା ଛୁଟି ସହ ମିଶାଇବା |
1966-69 = 3 ଅଲଗା ବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା, ଗୋଟିଏ 3-ବର୍ଷିଆ ଯୋଜନା ନୁହେଁ |
ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଟିପ୍ସ
- ଯୋଜନା ଅବଧି ଓ ଥିମ୍ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ନଜର ଦେଖନ୍ତୁ – ଉପର ଏକ ଲାଇନ୍ ଟେବୁଲ୍ ଯଥେଷ୍ଟ।
- କେବଳ ଦୁଇଟି ଯୋଜନା >8% ସେବା ବୃଦ୍ଧି ଦେଇଛି: 11ମ ଓ 12ମ।
- ବିକଳ୍ପରେ “13ମ FYP” ଦେଖିଲେ – ତୁରନ୍ତ “କିଛି ନୁହେଁ” ଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତୁ।
- ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିପରୀତ ପ୍ରାକ୍ତ: 9ମ, 10ମ, 12ମ ~1% କମିଲା – ସୁରକ୍ଷିତ ବାଦ୍ ଦେବା ସୂଚକ।
- ଏକ ଚିହ୍ନିତ ପ୍ରଶ୍ନ: NITI ଆୟୋଗ ତାରିଖ (1-1-2015) ଓ 20-ବିନ୍ଦୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (6ମ ଯୋଜନା) – 99% ପଚାରାଯାଏ।
ଦ୍ରୁତ ଅଭ୍ୟାସ (5 MCQ)
1. କେଉଁ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ମହାଲାନୋବିସ୍ ମଡେଲ୍ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା?
> 2ମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା
2. “ହିନ୍ଦୁ ହାର ବୃଦ୍ଧି” ଶବ୍ଦ କେଉଁ ଅବଧିର ହାରକୁ ସୂଚିତ କରେ?
> 1950-80
3. ଭାରତରେ ରୋଲିଂ ଯୋଜନା ଧାରଣା ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଯୋଜନା ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା?
> 1978-80 (ମିନି ଯୋଜନା, ମୋରାରଜି ସରକାର)
4. NITI ଆୟୋଗ ପ୍ଲାନିଂ କମିଶନକୁ ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ କଲା –
> 1 ଜାନୁଆରୀ 2015
5. “ଅଧିକ ତ୍ୱରିତ, ସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅଧିକ ସମାନ ବିକାଶ” ଏହି ସ୍ଲୋଗାନ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିଲା –
> 12ତମ ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ଯୋଜନା
BETA
