झटपट पुनरावलोकन पत्रक: जीवशास्त्र RRB CBT साठी
⚡ शेवटच्या दिवसाचा क्रॅमर – झडपी नजर टाका, वाचू नका!
1. पेशी व पेशी अवयव – “PMR-CLGN-MVP”
| अवयव |
मुख्य काम |
स्मरण सूत्र |
| प्लाझ्मा-पडदा |
गेटकीपर |
“P” म्हणजे Police |
| मायटोकाँड्रिया |
ATP (ऊर्जा) |
“M” म्हणजे Money |
| रायबोसोम |
प्रथिन कारखाना |
“R” म्हणजे Readymade |
| क्लोरोप्लास्ट |
प्रकाशसंश्लेषण |
फक्त वनस्पतींमध्ये |
| लायसोसोम |
आत्महत्या पिशवी |
“L” म्हणजे Lethal |
| गॉल्जी |
पॅकिंग व पोस्ट |
“G” म्हणजे Gift-wrap |
| न्यूक्लियस |
मेंदू (DNA) |
“N” म्हणजे Netaji |
🔖 नियम: प्रोकॅरिओट्सकडे झिल्लीबद्ध अवयव नसतात; यूकॅरिओट्सकडे ते असतात.
2. प्रकाशसंश्लेषण – 1-ओळ सूत्र
6CO₂ + 6H₂O ―सूर्यप्रकाश+क्लोरोफिल→ C₆H₁₂O₆ + 6O₂
शॉर्टकट: “6-6-1-6” (CO₂-H₂O-ग्लुकोज-O₂)
3. मानवी शरीर प्रणाल्या – “CARES-DREN”
| प्रणाली |
मुख्य मुद्दा |
स्मरण सूत्र |
| रक्ताभिसरण |
हृदय 4-कोपऱ्यांचे |
“C” म्हणजे Cycle pump |
| श्वसन |
अल्व्हिओली = वायू बदल |
“R” म्हणजे Reverse osmosis |
| उत्सर्जन |
नेफ्रॉन युनिट |
“E” म्हणजे Exit gate |
| कंकाल |
206 हाडे |
प्रौढ = 206, नवजात = 270 |
| पचन |
सर्वात लांब = लहान आतडे (6 मी) |
“D” म्हणजे Dinner tube |
4. रक्त – “BBC-CLP”
| घटक |
सामान्य संख्या |
परीक्षा फसवणूक |
| RBC |
5 दशलक्ष/µL |
न्यूक्लियस नाही |
| WBC |
5 000–11 000/µL |
संसर्गाशी लढा |
| प्लेटलेट्स |
1.5–4 लाख/µL |
थक्कता |
| हिमोग्लोबिन |
पुरुष 14–16 g/dL, स्त्रिया 12–14 g/dL |
O₂ वाहक |
सार्वत्रिक दाता = O⁻ (O-निगेटिव्ह)
सार्वत्रिक स्वीकारणारा = AB⁺
5. रोग व वाहक – “2-TB, 2-V, 2-P”
| रोग |
कारण |
वाहक / वाहक प्रकार |
| TB |
जीवाणू (Myco.) |
हवेतील थेंब |
| टायफॉइड |
जीवाणू (Sal.) |
दूषित पाणी |
| मलेरिया |
प्रोटोझोआ (Plas.) |
मादी अॅनोफिलीस डास |
| कालाझार |
प्रोटोझोआ (Leish.) |
सँड-फ्लाय |
| AIDS |
विषाणू (HIV) |
रक्त / शरीर द्रव |
| Hep-B |
विषाणू |
रक्त / सिरिंज |
6. जनुकशास्त्र – मेंडलचे 3:1
- प्रभावी > अप्रभावी (उंच = प्रभावी)
- जिनोटाइप = अक्षर कोड (TT, Tt, tt)
- फिनोटाइप = दिसणे (उंच, बुटका)
7. वनस्पती राज्य – “BAG-F”
| गट |
वाहिनी प्रणाली? |
बिया? |
उदाहरण |
| Bryophyta |
❌ |
❌ |
मॉस |
| Angiosperm |
✅ |
✅ झाकलेल्या |
आंबा |
| Gymnosperm |
✅ |
✅ नागड्या |
पाईन |
| Fungi |
❌ (वेगळे) |
❌ |
मशरूम |
8. जीवनसत्त्वे व रात्रीची कमतरता – “ABCDE-K”
| जीवनसत्त्व |
कमतरता रोग |
झटपट टीप |
| A |
रात्रीचे अंधत्व |
गाजर (β-carotene) |
| B₁ |
बेरी-बेरी |
तांदूळ खवटप |
| C |
स्कर्व्ही |
सिट्रस |
| D |
रिकेट्स |
सूर्यप्रकाश |
| K |
थक्का अपयश |
हिरव्या पालेभाज्या |
9. सामान्य परीक्षा प्रश्नोत्तरे – सूक्ष्म-कॅप्सूल्स
1. मानवातील सर्वात मोठी पेशी कोणती?
अंडाणू (एग सेल)2. पेशीचा पॉवर-हाऊस कोणता?
मायटोकाँड्रिया3. सामान्य रक्तदाब किती?
१२०/८० mmHg4. CO₂ प्रामुख्याने कोणत्या स्वरूपात वाहून नेतात?
बायकार्बोनेट आयन (HCO₃⁻)5. जनुकशास्त्राचे जनक कोण?
ग्रेगोर मेंडल6. मेंदूतील एकूण क्रॅनियल नर्व्ह किती?
१२ जोड्या7. मानवी रक्ताचा pH किती?
७.४ (थोडे क्षारीय)8. येलो फिव्हरचा वाहक कोणता?
एडीस इजिप्टी डास
10. ६०-सेकंदांची टेबल – अत्यावश्यक संख्या
| माहिती |
संख्या |
| माणसातील गुणसूत्रे |
४६ (२३ जोड्या) |
| RBC चे आयुष्यकाल |
१२० दिवस |
| सामान्य हृदयगती |
७२/मिनिट |
| IQ सूत्र |
(मानसिक वय ÷ खरे वय) × १०० |
| TB लस |
BCG |
| पोलिओ लस |
OPV (तोंडी) |
| टिटॅनस लस |
TT |
| इन्सुलिनचा स्रोत |
पॅन्क्रियास (β-पेशी) |
🎯 शेवटच्या रात्रीचा जप: “PMR-CLGN-MVP, 6-6-1-6, O⁻ AB⁺, BBC-CLP, BAG-F, A-B-C-D-K”
शुभेच्छा—प्रयत्न करा, रिकामं सोडू नका!
BETA
