ಗುಜರಾ-ಪ್ರತಿಹಾರರು
ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರು
1. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ
- ಸ್ಥಾಪಕರು:ನಾಗಭಟ I
- ಸುಮಾರು ಸ್ಥಾಪನೆ: 7ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ.
- ರಾಜಧಾನಿ:ಉಜ್ಜೈನಿ (ಆರಂಭದಲ್ಲಿ) → ನಂತರಕನ್ನೌಜ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ
- ಪ್ರದೇಶ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ,ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ,ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮತ್ತುಗುಜರಾತ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು
- ವಿಸ್ತರಣೆ:
- 8ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು
- ಸತ್ಲಜ್ ನಿಂದ ಕಾವೇರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು
- 9ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾದರು
- ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ:
- ಗಜ್ನವಿ ಮತ್ತುಚಾಲುಕ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ
- ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತುನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ
2. ರಾಜರು
| ರಾಜ | ಆಳ್ವಿಕೆ ಅವಧಿ | ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು |
|---|---|---|
| ನಾಗಭಟ I | 7ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ. | ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ |
| ಮಿಹಿರ ಭೋಜ | 836–885 ಕ್ರಿ.ಶ. | ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಳ್ವಿಕೆದಾರ; ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು,ಮಿಹಿರಕೋಟ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು |
| ರಾಜ ಭೋಜ | 9ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ. | ರಾಜಶೇಖರ ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು |
| ಮಂಧಾತ | 9ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ. | ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದರು |
| ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ್ | 9ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ. | ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು |
- ಮಿಹಿರ ಭೋಜ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಲ್ಪಡುವ ರಾಜ.
3. ಸಂಘರ್ಷಗಳು
- ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ:
- ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ
- ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳು: ಪ್ರತಾಪಗಢದ ಯುದ್ಧ (816 CE) ಮತ್ತುಕಜ್ರಹಾರದ ಯುದ್ಧ (817 CE)
- ಪಾಲರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ:
- ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ
- ಚಾಲುಕ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ:
- ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ವಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧ
- ಗುರ್ಜರರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ:
- ಗುರ್ಜರ ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗಿನ ಗಲಭೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಪೈಪೋಟಿ
- ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನತ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ:
- ರಾಜವಂಶದ ಪತನದಿಂದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಗಜ್ನವಿ (1001 CE) ಆಕ್ರಮಣ
4. ಪತನ
- ಪತನದ ಕಾರಣಗಳು:
- ಒಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ವಿವಾದಗಳು
- ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನತ್ನ ಆಕ್ರಮಣಗಳು (ಉದಾ:ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಗಜ್ನವಿ,ಗೋರಿನ ಮೊಹಮ್ಮದ್,ಇಲ್ತುತ್ಮಿಶ್, ಮತ್ತುಬಲ್ಬನ್)
- ಗುಜರಾತ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನುಸೋಲಂಕಿ ಆಳ್ವಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
- ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತುವಿದೇಶಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಪತನ
- ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆ:
- ಗಜ್ನವಿಯ ಆಕ್ರಮಣ (1001 CE) ರಾಜವಂಶದ ಅಂತ್ಯದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು
- ರಾಜವಂಶದ ಅಂತ್ಯ:
- ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರ ರಾಜವಂಶ11ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು
- ಅವರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಳ್ವಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತುಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರಾಜವಂಶಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು
ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ತಥ್ಯಗಳು
- ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರು 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
- ಮಿಹಿರ ಭೋಜ ಅವರಸೈನಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತುಪ್ರಶಾಸನಿಕ reformsಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
- ರಾಜಾ ಭೋಜ ಅವರುರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರು****ಗಜ್ನವಿದ್ ಮತ್ತುಚಾಲುಕ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
- ದಿಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನತ್****ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರ ಪತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು.
- ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರು ತಮ್ಮ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ**“ಪ್ರತಿಹಾರ”** ಎಂಬ ಪದವನ್ನುಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದವರು.
ಇತರ ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು
| ಅಂಶ | ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರು | ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು |
|---|---|---|
| ಪ್ರದೇಶ | ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಗುಜರಾತ್ | ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ |
| ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆ | ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರೊಂದಿಗೆ, ಪಾಲರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು | ಗುಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರರೊಂದಿಗೆ, ಚಾಲುಕ್ಯರು |
| ಪ್ರಮುಖ ಆಳುವವರು | ಮಿಹಿರ ಭೋಜ, ರಾಜಾ ಭೋಜ | ಅಮೋಘವರ್ಷ I, ಕೃಷ್ಣ III |
| ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೋಷಣೆ | ರಾಜಾ ಭೋಜರಾಜಶೇಖರ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು | ಅಮೋಘವರ್ಷ Iಕವಿ ಕುಲಶೇಖರ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು |
ಎಸ್ಎಸ್ಸಿ, ಆರ್ಆರ್ಬಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಘಟನಾವಳಿಗಳು
- ಗುಜರಾ-ಪ್ರತಿಹಾರರು 8ನೇ–11ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಆಗಿದ್ದರು.
- ಮಿಹಿರ ಭೋಜ ಈ ವಂಶದಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಳ್ವಿಕೆದಾರ.
- ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನತ್****ಗುಜರಾ-ಪ್ರತಿಹಾರರ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
- ರಾಜಾ ಭೋಜ****ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಮತ್ತುರಾಜಶೇಖರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
- ಗುಜರಾ-ಪ್ರತಿಹಾರರು****ಗಜ್ನವಿದ್ ಮತ್ತುಚಾಲುಕ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
BETA
