গুজৰা-প্ৰতিহাৰ
গুজৰা-প্ৰতিহাৰ
1. প্ৰতিষ্ঠা আৰু বিস্তাৰ
- প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল: নাগভট্ট প্রথম
- প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়: খ্ৰীষ্টৰ ৭ম শতিকা
- ৰাজধানী: উজ্জয়িনী (প্ৰাৰম্ভিক) → পিছত স্থানান্তৰ কৰা হয় কান্নৌজলৈ
- অঞ্চল: উত্তৰ প্ৰদেশ, মধ্য প্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু গুজৰাটৰ অংশবোৰ আবৃত কৰিছিল
- বিস্তাৰ:
- খ্ৰীষ্টৰ ৮ম শতিকালৈ গুজৰাটত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল
- সতলজৰ পৰা কাৱেৰী অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল
- খ্ৰীষ্টৰ ৯ম শতিকালৈ উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰধান শক্তি হৈ পৰিছিল
- বিস্তাৰৰ মুখ্য কাৰণ:
- গজনভী আৰু চালুক্য অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ
- ব্যপাৰ পথ আৰু নদী প্ৰণালীৰ কৌশলগত নিয়ন্ত্ৰণ
2. ৰজা
| ৰজা | ৰাজত্বৰ সময় | মুখ্য অৱদান |
|---|---|---|
| নাগভট্ট প্রথম | খ্ৰীষ্টৰ ৭ম শতিকা | বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা |
| মিহিৰ ভোজ | ৮৩৬–৮৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ | সবাতোকৈ প্ৰখ্যাত শাসক; অঞ্চল বিস্তাৰ কৰিছিল, মিহিৰকোট নিৰ্মাণ কৰিছিল |
| ৰাজা ভোজ | খ্ৰীষ্টৰ ৯ম শতিকা | ৰাজশেখৰৰ বাবে জনাজাত |
| মন্ধাতা | খ্ৰীষ্টৰ ৯ম শতিকা | গুজৰাটত শক্তি সংহত কৰিছিল |
| কীৰ্ত্তিবৰ্ম্মন | খ্ৰীষ্টৰ ৯ম শতিকা | পশ্চিম ভাৰতত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল |
- মিহিৰ ভোজ হৈছে পৰীক্ষাত সবাতোকৈ বেছি পোৱা যোৱা ৰজা।
3. সংঘৰ্ষ
- ৰাষ্ট্ৰকূটসকাৰে সংঘৰ্ষ:
- ডেকান আৰু উত্তৰ ভাৰতত প্ৰাধান্যৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা
- উল্লেখযোগ্য যুদ্ধ: প্ৰতাপগড়ৰ যুদ্ধ (৮১৬ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু কজৰাহাৰৰ যুদ্ধ (৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)
- পালসকাৰে সংঘৰ্ষ:
- বঙ্গ আৰু বিহাৰত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা
- চালুক্যসকাৰে সংঘৰ্ষ:
- ডেকান আৰু মালৱৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে যুদ্ধ
- গুৰ্জৰসকাৰে সংঘৰ্ষ:
- গুৰ্জৰ সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত অন্তৰ্কলহ আৰু ক্ষমতাৰ সংগ্ৰাম
- দিল্লী সুলতানতৰ সৈতে সংঘৰ্ষ:
- বংশৰ পতনৰ ফলত মোহাম্মদ গজনবীৰ আক্ৰমণ (১০০১ খ্ৰীষ্টাব্দ)
৪. পতন
- পতনৰ কাৰণ:
- অন্তৰ্কলহ আৰু উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাদ
- দিল্লী সুলতানতৰ আক্ৰমণ (যেনে, মোহাম্মদ গজনবী, মুহাম্মদ গোৰী, ইল্টুতমিছ, আৰু বল্বন)
- গুজৰাটৰ নিয়ন্ত্ৰণ চোলংকী শাসকসকলৰ হাতত হেৰাই যোৱা
- বাণিজ্য ব্যাঘাত আৰু বিদেশী আক্ৰমণৰ ফলত অৰ্থনৈতিক পতন
- গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা:
- গজনবীৰ আক্ৰমণ (১০০১ খ্ৰীষ্টাব্দ) বংশৰ অন্তৰৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰিছিল
- বংশৰ অন্ত:
- গুজৰা-প্ৰতিহাৰ বংশ ১১ শ শতিকাৰ ভিতৰত অস্তমিত হৈ গ’ল
- তেওঁলোকৰ অঞ্চলবোৰ বিভিন্ন স্থানীয় শাসক আৰু আক্ৰমণকাৰী বংশৰ মাজত ভাগ হৈ গ’ল
পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য
- গুজৰা-প্ৰতিহাৰসকল আছিল ৯ম শতিকাত ৰাষ্ট্ৰকুটসকলৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী।
- মিহিৰ ভোজ তাৰ সামৰিক অভিযান আৰু প্ৰশাসনিক সংস্কাৰসমূহৰ বাবে জনাজাত।
- ৰাজা ভোজ ৰাজতৰংগিনী নামৰ এখন ঐতিহাসিক বৃত্তান্তৰ সৈতে জড়িত।
- গুজৰা-প্ৰতিহাৰসকলে গজনভী আৰু চালুক্য অঞ্চলসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।
- দিল্লী সালতানতে গুজৰা-প্ৰতিহাৰসকলৰ পতনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
- গুজৰা-প্ৰতিহাৰসকলেই তেওঁলোকৰ শিলালিপিত “প্ৰতিহাৰ” শব্দটো প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
অন্য ৰাজবংশসমূহৰ পৰা পাৰ্থক্য
| প্ৰকাৰ | গুজৰা-প্ৰতিহাৰসকল | ৰাষ্ট্ৰকুটসকল |
|---|---|---|
| অঞ্চল | উত্তৰ ভাৰত, গুজৰাট | দক্ষিণ ভাৰত, দক্ষিণ ভাৰত |
| প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা | ৰাষ্ট্ৰকুটসকল, পালসকল, চালুক্যসকলৰ সৈতে | গুজৰা-প্ৰতিহাৰসকল, চালুক্যসকলৰ সৈতে |
| প্ৰধান শাসক | মিহিৰ ভোজ, ৰাজা ভোজ | অমোঘবংশ I, কৃষ্ণ III |
| সাহিত্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা | ৰাজা ভোজে ৰাজশেখৰক সমৰ্থন কৰিছিল | অমোঘবংশ I-এ কবি কুলশেখৰক সমৰ্থন কৰিছিল |
SSC, RRB পৰীক্ষাত সাধাৰণতে পোৱা যোৱা তথ্য
- গুজৰা-প্ৰতিহাৰসমূহ আছিল ৮ম–১১ম শতিকাত উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰধান শক্তি।
- মিহিৰ ভোজ হৈছে বংশৰ সবাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ শাসক।
- দিল্লী সুলতানতই গুজৰা-প্ৰতিহাৰসমূহৰ পতন ঘটাইছিল।
- ৰাজা ভোজ ৰাজতৰংগিনী আৰু ৰাজশেখৰৰ বাবে জনাজাত।
- গুজৰা-প্ৰতিহাৰসমূহে গজনভী আৰু চালুক্য অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।
BETA
