🔖 વન-લાઇનર કેપ્સ્યુલ
UN = 1945, મુખ્ય મથક ન્યૂ યોર્ક, 6 અંગો, 193 સભ્યો; IMF = 1945, મુખ્ય મથક વોશિંગ્ટન, SDR; વર્લ્ડ બેંક = 1945, 5 શાખાઓ; WTO = 1995, જિનેવા; WHO = 1948, જિનેવા; ILO = 1919, જિનેવા, 1969માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર.
🧠 જાણવા જેવી મહત્વની માહિતી (બુલેટ)
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)
- સ્થાપના: 24 ઓક્ટો 1945 (WW-II પછી, સાન ફ્રાન્સિસ્કો)
- મુખ્ય મથક: ન્યૂ યોર્ક (યુ.એસ.)
- સભ્યો: 193 (દક્ષિણ સુદાન 2011માં છેલ્લું); પર્યવેક્ષકો: હોલી સી અને પેલેસ્ટાઇન
- ભાષાઓ: 6 – અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ, સ્પેનિશ, રશિયન, ચાઇનીઝ, અરબી
- પ્રધાન અંગો: 6
- જનરલ એસેમ્બલી (GA) – બધા સભ્યો, દરેકને 1 મત
- સુરક્ષા પરિષદ (SC) – 15 (5 કાયમી + 10 અકાયમી)
- આર્થિક અને સામાજિક પરિષદ (ECOSOC) – 54
- ટ્રસ્ટીશિપ પરિષદ – 1994થી સ્થગિત
- આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલય (ICJ) – હેગ (નેધરલેન્ડ્સ)
- સચિવાલય – વડા = મહાસચિવ (એન્ટોનિઓ ગુટેરેસ, 9મા SG)
બ્રેટન વુડ્સ ત્રિપુટ (1944 સંમેલન → 1945)
| સંસ્થા |
મુખ્ય મથક |
વિશિષ્ટ બાબત |
વર્તમાન વડા |
| IMF |
વોશિંગ્ટન DC |
નિરીક્ષણ + SDR (મુદ્રા ટોળું) |
ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જીએવા |
| વર્લ્ડ બેંક |
વોશિંગ્ટન DC |
5 એજન્સીઓ: IBRD, IDA, IFC, MIGA, ICSID |
અજય બંગા |
| WTO |
જિનેવા |
GATTનો વારસદાર (1995), 164 સભ્યો |
એન્ગોઝી ઓકોન્જો-ઇવેલા |
મુખ્ય વિશિષ્ટ અને પ્રાદેશિક
- WHO – 1948, જનીવા, ટેડ્રોસ અધાનોમ
- ILO – 1919 (લીગ યુગ), નોબેલ 1969, ગિલ્બર્ટ હાઉનગ્બો
- UNESCO – 1946, પેરિસ, ઓડ્રે અઝૂલે
- UNICEF – 1946, નોબેલ 1965, કેથરિન રસેલ
- UNFPA – 1969, ન્યૂ યોર્ક
- SAARC – 1985, કાઠમંડુ, 8 સભ્યો, સચિવાલય કાઠમંડુ
- ASEAN – 1967, જકાર્તા, 10 સભ્યો, ચાર્ટર 2007
- BRICS – 2006, 5 → 10 (2024), NDB શાંઘાઈ
- G-20 – 1999, 19+EU+AU, અધ્યક્ષતા ફેરવાય છે, 2023 ભારત, 2024 બ્રાઝિલ
- APEC – 1989, 21 પેસિફિક અર્થતંત્રો, મુખ્યાલય સિંગાપુર
🧩 મેમરી ટ્રિક્સ
- UN 6 અંગો = PEG-TIS – મુખ્ય અંગો: GA, SC, ECOSOC, Trusteeship, ICJ, Secretariat.
- બ્રેટન વુડ્સ ટ્વિન્સ – IMF & WB બંને Washington માં → W ને Wallet & Watch તરીકે યાદ કરો (પૈસા અને વિકાસ).
- WTO વર્ષ 1995 – GATT 50 વર્ષે અવસાન પામ્યું (1948-1995) → WTO તરીકે પુનર્જન્મ.
- SAARC 8 રાષ્ટ્રો – BBINMMLS: બાંગ્લાદેશ, ભૂટાન, ભારત, નેપાળ, માલદીવ, મ્યાનમાર (પર્યવેક્ષક), લંકા, પાકિસ્તાન.
- નોબેલ શાંતિ સંસ્થાઓ – UN (2001), UNICEF (1965), ILO (1969), OPCW (2013).
📊 તુલનાત્મક કોષ્ટક: IMF વિ વર્લ્ડ બેંક
| વિશેષતા |
IMF |
વર્લ્ડ બેંક |
| હેતુ |
નાણાકીય સ્થિરતા |
વિકાસ નાણાકીયતા |
| ધિરાણ સમયગાળો |
ટૂંકા ગાળાનું ચુકવણી સંતુલન |
લાંબા ગાળાની પ્રોજેક્ટ ધિરાણ |
| ડેટા ફ્લેગશિપ |
વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક |
વર્લ્ડ ડેવલપમેન્ટ ઇન્ડિકેટર્સ |
| શેરહોલ્ડર શક્તિ |
ક્વોટા આધારિત મતાધિકાર |
IBRD શેર મૂડી |
⚡ રેપિડ-ફાયર MCQs
1. આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલયનું મુખ્ય મથક ક્યાં છે?
જવાબ: હેગ, નેધરલેન્ડ્સ
2. કયા યુએન અંગે 1994 પછી કાર્યવાહી સ્થગિત કરી દેવામાં આવી છે?
જવાબ: ટ્રસ્ટીશિપ કાઉન્સિલ
3. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના હાલના મહાસચિવ કોણ છે?
જવાબ: એન્ટોનિઓ ગુટેરેસ
4. આઈએમએફની ચલણ ટોળી શું તરીકે ઓળખાય છે?
જવાબ: સ્પેશિયલ ડ્રોઈંગ રાઈટ્સ (SDR)
5. WTOએ GATTને કયા વર્ષે બદલ્યું?
જવાબ: 1995
6. યુએન સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
જવાબ: 5
7. કયા યુએન એજન્સીએ 1965માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો?
જવાબ: યુનિસેફ
8. ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંક (NDB) કયા જૂથ દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી?
જવાબ: BRICS
9. સાર્ક સચિવાલય ક્યાં સ્થિત છે?
જવાબ: કાઠમંડુ, નેપાળ
10. વર્લ્ડ બેંક ગ્રુપના હાલના પ્રમુખ કોણ છે?
જવાબ: અજય બંગા
BETA
