ભૂગોળ ભારત - ઝડપી પુનરાવર્તન
ભૂગોળ ભારત – ઝડપી પુનરાવર્તન
મુખ્ય મુદ્દાઓ (એક વાક્યમાં)
- સૌથી ઊંચી શિખર – કાંચનજંઘા (8,586 મી, સિક્કિમ).
- સૌથી લાંબી નદી – ગંગા (2,525 કિમી).
- સૌથી મોટું તળાવ – વુલર તળાવ (જમ્મુ અને કાશ્મીર, તાજા પાણી).
- સૌથી દક્ષિણ બિંદુ – ઇન્દિરા પોઈન્ટ (ગ્રેટ નિકોબાર).
- સૌથી પશ્ચિમ બિંદુ – ગુહર મોટી (ગુજરાત).
- કર્ક રેખા 8 રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે: GJ, RJ, MP, CG, JH, WB, TR, MZ.
- સૌથી વધુ દરિયાકાંઠો ધરાવતા રાજ્યો – ગુજરાત > આંધ્ર > તમિલનાડુ.
- સૌથી જૂની પર્વતમાળા – અરવલ્લી (દિલ્હી-માઉન્ટ આબુ).
- સૌથી વધુ વરસાદ ધરાવતું સ્થળ – માવસિનરામ (મેઘાલય).
- સૌથી મોટું ડેલ્ટા – સુંદરવન (ગંગા-બ્રહ્મપુત્ર).
- એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી – બેરન આઇલેન્ડ (અંડમાન સમુદ્ર).
- સૌથી મોટું રણ – થાર (રાજસ્થાન, 2,00,000 કિમી²).
- સૌથી ઊંચું પ્લેટો – દક્ષિણ પ્લેટો (દ્વીપકલ્પીય ભારત).
- ચીન સાથે સરહદ ધરાવતા રાજ્યો – JK, HP, UK, SK, AR.
- સૌથી લાંબી રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ – NH-44 (શ્રીનગર-કન્યાકુમારી, 4,112 કિમી).
- ઝીરો-માઇલ સ્ટોન (ભૂગોળીય કેન્દ્ર) – નાગપુર.
- સતપુડા પર્વતમાળા જે રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે – GJ, MH, MP, CH.
- સૌથી મોટું મેંગ્રોવ વન – સુંદરવન (યુનેસ્કો સ્થળ).
- ભારતનું એકમાત્ર તરતું રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન – કેઇબુલ લામજાઓ (મણિપુર).
- સૌથી વધુ વનવિસ્તાર ધરાવતું રાજ્ય (% વિસ્તારે) – મિઝોરમ (>75 %).
મહત્વપૂર્ણ સૂત્રો/નિયમો
| સૂત્ર/નિયમ | ઉપયોગ |
|---|---|
| ભારતનો પ્રમાણિક મેરિડિયન = 82°30′ E | IST આપે છે (UTC + 5:30 કલાક) |
| 1° long = 4 મિનિટ સમય તફાવત | સ્થાનિક સમય ગણવા માટે |
| 1° lat ≈ 111 કિમી | ઉત્તર-દક્ષિણ અંતર અંદાજવા માટે |
| ભારતનું ક્ષેત્રફળ = 32,87,263 કિમી² (વિશ્વના 2.4 %) | ક્રમાંક 7મો |
| કિનારાની લંબાઈ (મુખ્યભૂમિ) ≈ 6,100 કિમી | ટાપુઓ સાથે 7,516 કિમી ઉમેરો |
| સૌથી ઊંચી શિખર સૂત્ર: હિમાલય > કારાકોરમ > ઉત્તરપૂર્વ ટેકરીઓ | યાદ રાખો K2 ભારતની બહાર છે |
| પશ્ચિમ ઘાટ = સતત; પૂર્વ ઘાટ = અસતત | ઉપદ્વીપીય વહન પેટર્ન |
| ચોમાસાનો નિયમ: દક્ષિણપશ્ચિમ (ઉનાળો) ઓન-શોર; ઉત્તરપૂર્વ (શિયાળો) ઓફ-શોર | ઋતુઓ પ્રમાણે વરસાદ |
| કોરિઓલિસ બળ ઇક્વેટર પર શૂન્ય, ધ્રુવ તરફ વધે | વાવાઝોડાની ઘૂમણ N-હેમિ: વામાવર્ત |
મેમરી ટ્રિક્સ
- 8-TRICK: કેન્સર રેખા → 8 રાજ્યો (GJ-RJ-MP-CG-JH-WB-TR-MZ).
- Guj-And-TN: કિનારાની લંબાઈ ક્રમ – Gujarat > Andhra > TN.
- BARREN = BLOWN UP: Barren Island – એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી (“blown” યાદ રાખો).
- S-W-E: સતપુડા-પશ્ચિમ ઘાટ સતત; પૂર્વ ઘાટ તૂટેલા.
- “Kang-chen-ju-na”: Kang = Kanchenjunga = K-રાજ્ય (સિક્કિમ).
સામાન્ય ભૂલો
| ભૂલ | યોગ્ય અભિગમ |
|---|---|
| K2ને ભારતનો સૌથી ઊંચો શિખર કહેવું | K2 POKમાં છે; કાંચનજંઘા ભારતનું સૌથી ઊંચું છે |
| ઓડિશાના ચિલિકાને સૌથી મોટું તાજા પાણીનું તળાવ ગણવું | વુલર (JK) સૌથી મોટું તાજું છે; ચિલિકા સૌથી મોટું દરિયાકાંઠાનું (ખારું) છે |
| ઇન્દિરા પોઈન્ટને અંડમાનમાં મૂકવું | તે નિકોબાર (ગ્રેટ નિકોબાર)માં છે |
| અરવલ્લી શ્રેણી ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાં દોડે છે એવું કહેવું | તે ઉત્તરપૂર્વ-દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં દોડે છે દિલ્હી-રાજસ્થાનમાં |
| કર્ક રેખા હેઠળ 7 રાજ્યો ગણવું | 8 યાદ કરો (ત્રિપુરા અને મિઝોરમ ઉમેરો) |
છેલ્લી ઘડીની ટિપ્સ
- દરરોજ સવારે ભારતના રૂપરેખા નકશા પર નજર ફેરવો – દૃશ્યાત્મક યાદશક્તિ = વધુ સમય સુધી યાદ રહે.
- પરીક્ષાના 24 કલાક પહેલાં માત્ર તમારી ભૂલ નોટબુક પુનરાવર્તન કરો – તાજી ભૂલો > તાજા વિષયો.
- ઘડિયાળ ટેક્નિક વાપરો: દરેક GK પ્રશ્ન માટે 45 સેકન્ડ; ચિહ્નિત કરો અને આગળ વધો, પછી પાછા ફરો.
- વિકલ્પોમાં, માત્ર 100 % ખાતરી હોય ત્યારે જ અતિશય મૂલ્ય પસંદ કરો; પરીક્ષકારો જાળમાં ફસાવવાનું પસંદ કરે છે.
- કેન્દ્ર પર 90 મિનિટ અગાઉ પહોંચો; મૂળ + ઝેરોક્સ ID લાવો – ઘણા ઝેરોક્સ શોધવામાં 15 મિનિટ ગુમાવે છે.
ઝડપી અભ્યાસ (5 MCQs)
પ્ર.1. J & Kમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કઈ શ્રેણી કુદરતી સરહદ રચે છે?
જવાબ: પીર પંજાલ શ્રેણી (વિકલ્પ: પીર પંજાલ)
પ્ર.2. કર્ક રેખા નીચેનામાંથી ક્યાંથી પસાર થતી નથી?
જવાબ: બિહાર (વિકલ્પ: બિહાર)
Q3. ભારતની એકમાત્ર “પુરુષ” નામ ધરાવતી નદી છે:
Ans: બ્રહ્મપુત્ર (બ્રહ્માનો પુત્ર) (Option: Brahmaputra)
Q4. ભારતનું સૌથી મોટું ખારાવાળું તળાવ છે:
Ans: ચિલિકા તળાવ (ઓડિશા) (Option: Chilika)
Q5. દક્ષિણ ભારતીય ઉચ્ચપ્રદેશ મુખ્યત્વે બનેલો છે:
Ans: અગ્નિમય બેસાલ્ટ ખડકોથી (Option: Igneous)
BETA
