এম এছ এম ই খণ্ড আৰু চৰকাৰী নীতি
B.9] MSME খণ্ড আৰু চৰকাৰী নীতিসমূহ
1. MSME খণ্ড: সংজ্ঞা আৰু গুৰুত্ব
1.1 সংজ্ঞা
- MSME মানে হ’ল Micro, Small আৰু Medium Enterprises।
- Micro Enterprises: উৎপাদনৰ বাবে প্লাণ্ট আৰু মেছিনত বিনিয়োগ বা সেৱাৰ বাবে সঁজুলিত বিনিয়োগ ₹ 25 লাখতকৈ অধিক নহকৈ এন্টাৰপ্ৰাইজ।
- Small Enterprises: বিনিয়োগ ₹ 5 কোটিৰ ভিতৰত।
- Medium Enterprises: বিনিয়োগ ₹ 10 কোটিৰ ভিতৰত।
1.2 MSME খণ্ডৰ গুৰুত্ব
- চাকৰি সৃষ্টি: গ্ৰাম্য আৰু অৰ্ধ-নগৰ অঞ্চলত বিশেষকৈ চাকৰি সৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান।
- অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি: GDPৰ প্ৰায় 30% আৰু ভাৰতৰ উৎপাদন আউটপুটৰ 45% জুৰি ৰাখে।
- ৰপ্তানি অৱদান: ভাৰতৰ মুঠ ৰপ্তানিৰ প্ৰায় 25% MSMEৰ পৰা আহে।
- উদ্ভাৱন আৰু উদ্যোগসংস্কৃতি: উদ্ভাৱন উৎসাহিত কৰে আৰু উদ্যোগসংস্কৃতি গঢ়ি তোলে।
- অৰ্থনৈতিক শক্তিৰ বিকেন্দ্ৰীকৰণ: আঞ্চলিক আৰু খণ্ডগত অসমতোলা কমায়।
1.3 গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য (SSC, RRB)
- GDPত অৱদান: ~30%
- চাকৰিত অৱদান: ~45%
- ৰপ্তানিত অৱদান: ~25%
- MSMEসমূহ হৈছে ভাৰতৰ অৰ্থনীতিৰ মূলভিত্তি।
2. চৰকাৰী নীতিসমূহ আৰু আঁচনিসমূহ
2.1 নীতি কাঠামো
- MSME আইন, 2006: ভাৰতত MSMEৰ বাবে প্ৰথম ব্যাপক আইন।
- MSME উন্নয়ন আইন, 2020: 2006ৰ আইনৰ সলনি কৰি প্ৰক্ৰিয়া সৰল কৰি ব্যবসা কৰা সহজ কৰাৰ উদ্দেশ্যে।
2.2 গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনি আৰু পদক্ষেপসমূহ
| প্ৰকল্প | উদ্দেশ্য | মুখ্য বৈশিষ্ট্য |
|---|---|---|
| সূক্ষ্ম আৰু সৰু উদ্যোগৰ বাবে ক্ৰেডিট গেৰান্টি ফণ্ড ট্ৰাষ্ট (CGFTMSME) | বেংকক ক্ৰেডিট গেৰান্টি প্ৰদান কৰা | ঋণৰ ৮০% ডিফল্ট কভাৰ কৰে |
| ষ্টেণ্ড আপ ইণ্ডিয়া প্ৰকল্প | SC/ST/OBC আৰু মহিলাৰ মাজত উদ্যোক্তিত্ব প্ৰচাৰ কৰা | ₹ ১০ লাখলৈকে ঋণ প্ৰদান কৰে |
| এমএছএমই ক্ৰেডিট লাইন | ক্ৰেডিটৰ প্ৰাপ্যতা সহজ কৰা | ব্যাজৰ ছাবভেন্শন আৰু ক্ৰেডিট গেৰান্টি প্ৰদান কৰে |
| উদ্যম ৰেজিস্ট্ৰেচন | এমএছএমইৰ বাবে ডিজিটেল পঞ্জীয়ন | ২০২০ত আৰম্ভ কৰা হৈছিল, উদ্যোগ আধাৰৰ সলনি কৰিছে |
| আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰত | স্বয়ং পূৰ্ণ ভাৰত | এমএছএমইৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰকল্প অন্তৰ্ভুক্ত |
| মুদ্ৰা যোজনা | সূক্ষ্ম উদ্যোগৰ বাবে আৰ্থিক সহায় | তিনি শ্ৰেণী: শিশু, কিশোৰ, তৰুণ |
| ক্ৰেডিট লিংকড ছাবসিডি প্ৰকল্প (CLSS) | ব্যাজৰ হাৰত ছাবসিডি | নিৰ্দিষ্ট খণ্ডৰ এমএছএমইৰ বাবে |
| জাতীয় কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়ন বেংক (NABARD) | গ্ৰাম্য এমএছএমইৰ বাবে আৰ্থিক সহায় | পুনঃঅর্থায়ন আৰু ক্ৰেডিট সহায় প্ৰদান কৰে |
2.3 গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ
- উদ্যম ৰেজিস্ট্ৰেচন আৰম্ভ: ১ এপ্ৰিল, ২০২০
- এমএছএমই উন্নয়ন আইন প্ৰণয়ন: ১ এপ্ৰিল, ২০২০
- মুদ্ৰা যোজনা আৰম্ভ: ১ এপ্ৰিল, ২০১৮
- ষ্টেণ্ড আপ ইণ্ডিয়া প্ৰকল্প আৰম্ভ: আগষ্ট ২০১৬
2.4 গুৰুত্বপূৰ্ণ পদ আৰু সংজ্ঞা
- MSME: সূক্ষ্ম, সৰু আৰু মধ্যম উদ্যোগ
- উদ্যাম পঞ্জীয়ন: MSME-ৰ বাবে ডিজিটেল পঞ্জীয়ন পৰ্টাল
- মুদ্ৰা যোজনা: সূক্ষ্ম একক উন্নয়ন আৰু পুনঃঅর্থায়ন সংস্থা
- CLSS: ঋণ সংলগ্ন ভৰ্তুকি স্কীম
- CGFTMSME: সূক্ষ্ম আৰু সৰু উদ্যোগৰ বাবে ঋণ গাৰণ্টি ফাণ্ড ট্ৰাষ্ট
২.৫ সূক্ষ্ম, সৰু আৰু মধ্যম উদ্যোগৰ মাজৰ পাৰ্থক্য
| প্ৰাচল | সূক্ষ্ম | সৰু | মধ্যম |
|---|---|---|---|
| বিনিয়োগ | ₹ ২৫ লাখলৈকে | ₹ ৫ কোটি লৈকে | ₹ ১০ কোটি লৈকে |
| কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা | ১০ লৈকে | ২০০ লৈকে | ৫০০ লৈকে |
| টাৰ্ণঅভাৰ | ₹ ৫ কোটি লৈকে | ₹ ৫০ কোটি লৈকে | ₹ ১০০ কোটি লৈকে |
২.৬ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য (SSC, RRB)
- MSME-এ GDP-ৰ ৩০% আৰু নিযুক্তিৰ ৪৫% যোগান ধৰে।
- মুদ্ৰা যোজনাই সূক্ষ্ম উদ্যোগলৈ ঋণ প্ৰদান কৰে।
- উদ্যাম পঞ্জীয়ন হৈছে MSME-ৰ বাবে এটা ডিজিটেল পৰ্টাল।
- ষ্টেণ্ড আপ ইণ্ডিয়া স্কীমে SC/ST/OBC আৰু মহিলা উদ্যোগীক সহায় কৰে।
- MSME উন্নয়ন আইন, ২০২০-এ ২০০৬-ৰ আইন প্ৰতিস্থাপন কৰিছে।
- CGFTMSME-এ ঋণৰ ৮০% ডিফল্ট কভাৰ কৰে।
- CLSS-এ সুদৰ হাৰত ভৰ্তুকি প্ৰদান কৰে।