ఆధునిక సంఘర్షణలు
ఆధునిక సంఘర్షణలు – రైల్వేల జనరల్ నాలెడ్జ్ క్యాప్సూల్
1. శీతల యుద్ధ యుగం నుండి 21వ శతాబ్దం వరకు – కాలక్రమం & వాస్తవాలు
| సంఘర్షణ | సంవత్సరాలు | యుద్ధరంగ ప్రవేశించిన దేశాలు/గుంపులు | ముఖ్య సంఘటన / ఫలితం | భారతీయ కోణం |
|---|---|---|---|---|
| కొరియా యుద్ధం | 1950-53 | ఉ. కొరియా + చైనా vs ద. కొరియా + UN (USA) | 38వ సమాంతర రేఖ వద్ద DMZ; ~2.5 మిలియన్ మరణాలు | భారత్ తటస్థ దేశాల రాజీకరణ కమిషన్కు అధ్యక్షత వహించింది (1953) |
| వియత్నాం యుద్ధం | 1955-75 | ఉ. వియత్నాం (వియట్-కాంగ్) vs USA + ద. వియత్నాం | 58 వేల US, 2 మిలియన్ VN పౌర మరణాలు; సైగాన్ పతనం 30 ఏప్రిల్ 1975 | భారత్ 1976లో ఏకీకృత వియత్నాం ను గుర్తించింది |
| సోవియట్-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం | 1979-89 | USSR vs ఆఫ్ఘన్ ముజాహిదీన్ | USSR 15 ఫిబ్రవరి 1989 న విరమించుకుంది; 15 వేల సోవియట్లు, 1 మిలియన్ ఆఫ్ఘన్లు మరణించారు | UN జెనీవా ఒప్పందాలు 1988 – భారతం సంతకం చేసింది |
| ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధం | 1980-88 | ఇరాన్ vs ఇరాక్ | ~1 మిలియన్ మరణాలు; 20 ఆగస్టు 1988 న ముగింపు (UNSCR 598) | భారత్ 80 % నూనె ఇరాన్ నుండి దిగుమతి చేసుకుంది; రెండింటితోనూ సంబంధాలు కొనసాగించింది |
| గల్ఫ్ వార్-I (ఆపరేషన్ డిజర్ట్ స్టార్మ్) | 1990-91 | 34-దేశాల కూటమి vs ఇరాక్ | 17 జనవరి 1991 వైమానిక యుద్ధం; 28 ఫిబ్రవరి యుద్ధవిరామం; 148 US యుద్ధ మరణాలు | భారత్ 488 ఎయిర్-ఇండియా విమానాల ద్వారా 1.7 లక్షల భారతీయులను ఖాళీ చేసింది (అతిపెద్ద పౌర ఎవాక్యుయేషన్) |
| కొసోవో యుద్ధం | 1998-99 | NATO vs యుగోస్లేవియా | 78-రోజుల బాంబు దాడి; UNMIK 10 జూన్ 1999 న ఏర్పాటు | భారత్ NATO ఫ్లై-ఓవర్ ను తిరస్కరించింది; UN మార్గాన్ని సమర్థించింది |
| భయోత్పాదనావాదంపై యుద్ధం (ఆఫ్ఘనిస్తాన్) | 2001-21 | USA + ISAF vs తాలిబాన్ / అల్-ఖాయిదా | 11 సెప్టెంబర్ 2001 దాడులు → 7 అక్టోబర్ ఆపరేషన్ ఎండ్యూరింగ్ ఫ్రీడమ్; కాబుల్ పతనం 15 ఆగస్టు 2021 | పార్లమెంట్ దాడి 2001 JeM కు లింక్; భారత్ ఆఫ్ఘన్ పార్లమెంట్ భవనాన్ని నిర్మించింది (2015) |
| ఇరాక్ యుద్ధం (ఆపరేషన్ ఇరాకీ ఫ్రీడమ్) | 2003-11 | USA + UK + మిత్రదేశాలు vs ఇరాక్ | 20 మార్చి 2003 ఆక్రమణ; సద్దాం 13 డిసెంబర్ 2003 న పట్టుబడ్డాడు; US 18 డిసెంబర్ 2011 న విరమించుకుంది | భారత్ యొక్క ONGC విదేశ్ 2001 లో బ్లాక్-8 ను సురక్షితం చేసుకుంది; సైనికుల పంపిణీని తిరస్కరించింది |
| రష్యా-జార్జియా యుద్ధం | ఆగస్టు 2008 | రష్యా vs జార్జియా | 5-12 ఆగస్టు; దక్షిణ ఒసేటియా & అబ్ఖాజియా గుర్తింపు | భారత్ “ఒక-జార్జియా” విధానాన్ని అనుసరించింది |
| సిరియా గృహయుద్ధం | 2011-ప్రస్తుతం | ప్రభుత్వం vs FSA, ISIS, కుర్దులు | ~5 లక్షల మరణాలు, 6 మిలియన్లు శరణార్థులు | భారత్ $25 మిలియన్ల సహాయం ఇస్తుంది; 1 నర్సు అపహరణ (2014) |
| క్రైమియా స్వాధీనం | ఫిబ్రవరి-మార్చి 2014 | రష్యా vs ఉక్రెయిన్ | 18 మార్చి 2014 క్రైమియా రష్యాకు చేరింది (జనాభా ఓటు) | భారత్ “శాంతియుత పరిష్కారం” కోసం వాదించింది |
| యెమెన్ గృహయుద్ధం | 2015-ప్రస్తుతం | సౌదీ-నేతృత్వంలోని కూటమి vs హౌతీలు | 1.5 లక్షల మరణాలు; 2022 UN యుద్ధవిరామం | భారత్ 4,800 మందిని ఖాళీ చేసింది (ఆపరేషన్ రహత్, ఏప్రిల్ 2015) |
| నగోర్నో-కరబాఖ్-I (ఏప్రిల్ యుద్ధం) | 2-16 ఏప్రిల్ 2016 | ఆర్మేనియా vs అజర్బైజాన్ | 200+ మరణాలు; 4-రోజుల సంఘర్షణ | భారత్ OSCE మిన్స్క్ ప్రక్రియకు మద్దతు ఇచ్చింది |
| డోక్లాం ఎదుర్కోలు | 16 జూన్-28 ఆగస్టు 2017 | భారత్ vs చైనా (భూటాన్ ట్రై-జంక్షన్) | 73-రోజుల ఎదుర్కోలు; రెండూ వెనక్కి తీసుకుంటాయి | భారతీయ సైన్యం యొక్క “ఆపరేషన్ ట్రైడెంట్” లాజిస్టిక్స్ సాధన |
| నగోర్నో-కరబాఖ్-II | 27 సెప్టెంబర్-10 నవంబర్ 2020 | ఆర్మేనియా vs అజర్బైజాన్ | డ్రోన్లు నిర్ణయాత్మకం; 5 వేల మరణాలు; రష్యా యుద్ధవిరామం ఏర్పాటు చేస్తుంది | భారత్ ఆర్మేనియాకు ఆయుధాలు సరఫరా చేసింది; టర్కీ AZ కు మద్దతు ఇచ్చింది |
| ఉక్రెయిన్ యుద్ధం (రష్యా ఆక్రమణ) | 24 ఫిబ్రవరి 2022-ప్రస్తుతం | రష్యా vs ఉక్రెయిన్ | రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత యూరప్లో అతిపెద్ద యుద్ధం; >10 మిలియన్లు స్థానభ్రంశం | ఆపరేషన్ గంగ – 22 వేల భారతీయులు ఖాళీ చేయబడ్డారు; భారత్ 11 UNSC ఓట్లను వర్జించింది |
| ఇజ్రాయెల్-హమాస్ యుద్ధం | 7 అక్టోబర్ 2023-ప్రస్తుతం | ఇజ్రాయెల్ vs హమాస్ | 1,200 ఇజ్రాయెలీ, 35 వేల+ పాలస్తీనియన్ మరణాలు (UN అంచనా) | ఆపరేషన్ అజయ్ – రోజుకు 2 విమానాలు; భారత్ “రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారం” కోసం వాదించింది |
2. త్వరిత-గురి ఒక-లైనర్లు (మెమరీ హుక్స్)
- 38వ సమాంతర రేఖ: 1953 యుద్ధవిరామం నుండి కొరియాలను విభజిస్తుంది.
- టెట్ దాడి (1968) – వియత్నాం యుద్ధం యొక్క మలుపు బిందువు.
- ఆపరేషన్ ఫ్రీక్వెంట్ విండ్ – సైగాన్ నుండి US హెలికాప్టర్ ఎవాక్యుయేషన్, 1975.
- ఓసామా బిన్ లాడెన్ 2 మే 2011 న అబ్బోటాబాద్ (పాకిస్తాన్) లో US-SEAL టీమ్-6 చేత చంపబడ్డాడు.
- UNSCR 678 (1990) – కువైట్ ను విముక్తి చేయడానికి “అన్ని మార్గాలను” అధికారం ఇచ్చింది.
- అన్ని యుద్ధాల తల్లి – గల్ఫ్ వార్-I కోసం సద్దాం యొక్క పదబంధం.
- నియంత్రణ రేఖ (LoC) అనే పదం మొదటిసారిగా 1972 సిమ్లా ఒప్పందంలో ఉపయోగించబడింది (భారత్-పాక్).
- బ్లాక్ సెప్టెంబర్ (1970) – జోర్డాన్ PLO ను బహిష్కరించింది; మ్యూనిక్-1972 ఒలింపిక్స్ దాడికి దారితీస్తుంది.
- ఆపరేషన్ రహత్ – IAF యొక్క యెమెన్ రెస్క్యూ C-17 గ్లోబ్మాస్టర్-III ఉపయోగించి (2015).
- ఆర్టికల్-5 NATO చరిత్రలో ఒక్కసారి మాత్రమే ప్రేరేపించబడింది – 9/11 తర్వాత (2001).
- బుడాపెస్ట్ మెమోరాండం (1994) – రష్యా, USA, UK ఉక్రెయిన్ యొక్క ప్రాదేశిక సమగ్రతకు ప్రతిజ్ఞ చేసారు.
- మిన్స్క్-II ఒప్పందం (ఫిబ్రవరి 2015) – ఉక్రెయిన్ శాంతి కోసం విఫలమైన రోడ్మ్యాప్.
- ఐరన్ డోమ్ – ఇజ్రాయెలీ వాయురక్షణ వ్యవస్థ; 90 % అడ్డగించడం దావా (2023).
- S-400 ట్రయంఫ్ – రష్యన్ క్షిపణి వ్యవస్థ; భారత్, చైనా, టర్కీ కొనుగోలుదారులు.
- అంతర్జాతీయ ఉత్తర-దక్షిణ రవాణా కారిడార్ (INSTC) – ఉక్రెయిన్ యుద్ధ వాణిజ్యానికి భారత్ యొక్క బైపాస్.
3. త్వరిత రివిజన్ కోసం పట్టికలు
పట్టిక-A: UN శాంతి సంరక్షణ – భారత్ యొక్క సహకారం
| మిషన్ | సంవత్సరం | భారతీయ సైనికులు | ప్రత్యేక వాస్తవం |
|---|---|---|---|
| UNEF-I (గాజా) | 1956 | 900 | మొదటి విదేశీ UN దళం |
| ONUC (కాంగో) | 1960 | 4,000 | క్యాప్టెన్ G.S. సలారియా – మరణోత్తర PVC (1961) |
| UNOSOM-II (సోమాలియా) | 1993 | 5,500 | IPKF సిద్ధాంతం యొక్క మొదటి ఉపయోగం |
| UNMISS (ద. సూడాన్) | 2011-ప్రస్తుతం | 2,400 | 2020 నుండి అతిపెద్ద సైనిక సహకారం |
పట్టిక-B: ఆధునిక సంఘర్షణలకు సంబంధించిన నోబెల్ శాంతి పురస్కారాలు
| సంవత్సరం | పురస్కార గ్రహీత | సంఘర్షణ సందర్భం |
|---|---|---|
| 1994 | యిట్జాక్ రాబిన్, షిమోన్ పెరెస్, యాస్సెర్ అరాఫాత్ | ఓస్లో ఒప్పందాలు (పాలస్తీనా-ఇజ్రాయెల్) |
| 2002 | జిమ్మీ కార్టర్ | క్యాంప్ డేవిడ్ (1978) & యుద్ధానంతర రాయబారం |
| 2009 | బరాక్ ఒబామా | అణ్వాయుధ రహిత ప్రపంచం కోసం ప్రాగ్ ప్రసంగం |
| 2021 | దిమిత్రీ మురాటోవ్ (రష్యా) | ఉక్రెయిన్ నిర్మాణ సమయంలో స్వేచ్ఛా పత్రికారంగ రక్షణ |
| 2022 | అలెస్ బియాలియాట్స్కీ (బెలారస్) | ఉక్రెయిన్ యుద్ధ సమయంలో మానవ హక్కులు |
4. రైల్వే పరీక్షల కోసం 15 తప్పనిసరి MCQs
MCQs & సమాధానాలను విస్తరించడానికి క్లిక్ చేయండి
Q1. ఉత్తర మరియు దక్షిణ కొరియాలను విభజించే యుద్ధవిరామ రేఖగా తెలిసినది
A. 17వ సమాంతర రేఖ
B. 38వ సమాంతర రేఖ
C. 49వ సమాంతర రేఖ
D. రాడ్క్లిఫ్ రేఖ
Ans: B
Q2. USA తన చివరి యుద్ధ సైనికులను ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి ఏ సంవత్సరంలో విరమించుకుంది?
A. 2014
B. 2016
C. 2020
D. 2021
Ans: D
Q3. భారతదేశ చరిత్రలో అతిపెద్ద పౌర ఎవాక్యుయేషన్ నిర్వహించబడింది
A. గల్ఫ్ వార్-I సమయంలో
B. యెమెన్ గృహయుద్ధం సమయంలో
C. సిరియా గృహయుద్ధం సమయంలో
D. ఉక్రెయిన్ యుద్ధం సమయంలో
Ans: A
Q4. “ఆపరేషన్ రహత్” భారతీయ సాయుధ దళాలు చేపట్టిన సంవత్సరం
A. 2014
B. 2015
C. 2016
D. 2017
Ans: B
Q5. 1990 లో కువైట్ ను విముక్తి చేయడానికి “అవసరమైన అన్ని మార్గాల” ఉపయోగానికి అధికారం ఇచ్చిన రిజల్యూషన్ ఏది?
A. UNSCR 242
B. UNSCR 338
C. UNSCR 678
D. UNSCR 1373
Ans: C
Q6. క్రైమియా ద్వీపకల్పం రష్యా చేత స్వాధీనం చేయబడింది
A. ఫిబ్రవరి 2013
B. మార్చి 2014
C. ఏప్రిల్ 2015
D. మే 2016
Ans: B
Q7. 1999 కార్గిల్ సంఘర్షణ సమయంలో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎవరు?
A. జస్వంత్ సింగ్
B. ప్రణబ్ ముఖర్జీ
C. సుష్మా స్వరాజ్
D. అటల్ బిహారీ వాజపేయి
Ans: A
Q8. 1994 యొక్క “బుడాపెస్ట్ మెమోరాండం” సంబంధించినది
A. ఇరాన్
B. ఉక్రెయిన్
C. జార్జియా
D. సిరియా
Ans: B
Q9. 11 సెప్టెంబర్ 2001 దాడులకు బాధ్యత వహించిన భయోత్పాదక సంస్థ
A. హెజ్బుల్లా
B. అల్-ఖాయిదా
C. ISIS
D. బోకో హరామ్
Ans: B
Q10. 2022 లో ఉక్రెయిన్ నుండి పౌరులను ఎవాక్యుయేట్ చేసిన భారతీయ ఆపరేషన్ ఏది?
A. ఆపరేషన్ సంకట్ మోచన్
B. ఆపరేషన్ మైత్రీ
C. ఆపరేషన్ గంగ
D. ఆపరేషన్ సద్భావ్
Ans: C
Q11. NATO ఆర్టికల్-5 ను ప్రేరేపించిన ఏకైక సమయం
A. క్రైమియా స్వాధీనం తర్వాత
B. 9/11 దాడుల తర్వాత
C. లండన్ బాంబు దాడులు 2005 తర్వాత
D. పారిస్ దాడులు 2015 తర్వాత
Ans: B
Q12. “లైన్ ఆఫ్ కంట్రోల్” అనే పదం మొదటిసారిగా అధికారికంగా ఉపయోగించబడింది
A. తాష్కెంట్ ఒప్పందంలో
B. సిమ్లా ఒప్పందం 1972 లో
C. లాహోర్ డిక్లరేషన్ 1999 లో
D. ఇండస్ వాటర్స్ ట్రీటీలో
Ans: B
Q13. 2020 నగోర్నో-కరబాఖ్ యుద్ధంలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడిన బయ్రక్టార్ TB-2 డ్రోన్లను సరఫరా చేసిన దేశం ఏది?
A. ఇజ్రాయెల్
B. టర్కీ
C. రష్యా
D. USA
Ans: B
Q14. ISIS (2014-17) యొక్క వాస్తవ రాజధానిగా మారిన సిరియా నగరం
A. డమాస్కస్
B. అలెప్పో
C. రక్కా
D. హోమ్స్
Ans: C
Q15. భారతదేశం యొక్క ONGC విదేశ్ ఇరాక్ లోని నూనె అన్వేషణ హక్కులను సురక్షితం చేసుకుంది
A. బ్లాక్-1
B. బ్లాక్-8
C. బ్లాక్-12
D. రుమైలా ఫీల్డ్
Ans: B
5. మినీ-రివిజన్ కార్డ్ (పాకెట్ లో సరిపోయేలా)
- 1950-53 – కొరియా యుద్ధం → 38వ సమాంతర రేఖ DMZ
- 1979-89 – ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లో USSR → US-పాక్ మద్దతు ముజాహిదీన్
- 1990-91 – డిజర్ట్ స్టార్మ్ → UNSCR 678; భారత్ 1.7 లక్షలను ఖాళీ చేస్తుంది
- 2001 – 9/11 → ఆపరేషన్ ఎండ్యూరింగ్ ఫ్రీడమ్; ఆర్టికల్-5 ప్రేరేపించబడింది
- 2003 – ఇరాక్ యుద్ధం → సద్దాం 13 డిసెంబర్ 2003 న పట్టుబడ్డాడు
- 2014 – క్రైమియా → రష్యా స్వాధీనం; బుడాపెస్ట్ మెమో ఉల్లంఘించబడింది
- 2020 – NK-II → డ్రోన్లు యుద్ధాన్ని మారుస్తాయి; 44-రోజుల సంఘర్షణ
- 2022 – ఉక్రెయిన్ → ఆపరేషన్ గంగ; భారత్ UNSC లో వర్జించింది
- 2023 – ఇజ్రాయెల్-హమాస్ → ఆపరేషన్ అజయ్; రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారం భారత్ స్టాండ్
BETA
