ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤੱਥ

ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਅੰਗ

  • ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੈੱਲ: ਮਾਈਕੋਪਲਾਜ਼ਮਾ (0.1–0.3 µm)
  • ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੈੱਲ: ਓਵਮ (ਅੰਡਾ)
  • ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸੈੱਲ: ਨਰਵ ਸੈੱਲ
  • ਮਨੋਟੈਕਨਿਕ: MOL – Mycoplasma, Ovum, Longest-nerve
  • ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ: ਮਾਈਟੋਕਾਂਡਰੀਆ (ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਫਾਸਫੋਰੀਲੇਸ਼ਨ)
  • ਰਾਈਬੋਸੋਮ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਫੈਕਟਰੀ; 80S (ਯੂਕੈਰੀਓਟ), 70S (ਪ੍ਰੋਕੈਰੀਓਟ, ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟ, ਮਾਈਟੋਕਾਂਡਰੀਆ)
  • ਲਾਈਸੋਸੋਮ: ਸੁਸਾਈਡਲ ਬੈਗ (ਐਸਿਡ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੇਜ਼)
  • ਕਲੋਰੋਫਿਲ ਸਥਾਨ: ਥਾਈਲਾਕੋਇਡ; ਪਿਗਮੈਂਟ: ਕਲੋਰੋਫਿਲ-a (ਯੂਨੀਵਰਸਲ)
  • ਗੋਲਗੀ: ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਸ਼ਨ; ਕੈਮਿਲੋ ਗੋਲਗੀ ਵੱਲੋਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ

ਜੈਨੇਟਿਕਸ

  • DNA: ਡਿਓਕਸੀਰਾਈਬੋਜ਼; ਬੇਸ A-T, G-C
  • RNA: ਰਾਈਬੋਜ਼; ਬੇਸ A-U, G-C
  • ਪਿਊਰੀਨ: A, G (2 ਰਿੰਗ) → Pure As Gold
  • ਪਾਇਰੀਮਿਡੀਨ: C, T, U (1 ਰਿੰਗ) → CUT Py
  • mRNA: ਮੈਸੇਂਜਰ; tRNA: ਅਡੈਪਟਰ (76 nt); rRNA: ਰਾਈਬੋਸੋਮਲ
  • ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਨੋਮ: 23 ਜੋੜੇ (46) ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ; 22 ਆਟੋਸੋਮ + 1 ਸੈਕਸ ਜੋੜਾ
  • ਡਾਊਨ ਸਿੰਡਰੋਮ: ਟ੍ਰਾਈਸੋਮੀ 21
  • ਕਲਾਈਨਫੈਲਟਰ: XXY; ਟਰਨਰ: XO

ਮਨੁੱਖੀ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ (ਇੱਕ ਲਾਈਨਰ)

  • ਆਮ ਬਲੱਡ pH: 7.35–7.45
  • RBC ਉਮਰ: 120 ਦਿਨ; WBC: 3–5 ਦਿਨ
  • ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡੋਨਰ: O⁻; ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰਿਸੀਪੀਐਂਟ: AB⁺
  • ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ: 12–16 g/dL (♀), 13.5–17.5 g/dL (♂)
  • ਦਿਲ ਦੀ ਆਉਟਪੁੱਟ: 72 beats/min; ਕਾਰਡੀਅਕ ਆਉਟਪੁੱਟ = stroke vol. × rate ≈ 5 L/min
  • ਲੰਗ ਕੈਪੈਸਿਟੀ: TLC ≈ 6000 mL; IRV 3000, ERV 1100, TV 500 mL
  • ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ: ਦੋਹਰਾ ਕੰਮ—ਇਨਸੁਲਿਨ (β-cell) ਅਤੇ ਗਲੂਕਾਗਨ (α-cell)
  • ਪੈਪਸਿਨ: pH 1.5–2; ਟ੍ਰਿਪਸਿਨ: pH 8–9
  • Vit. K: ਕਲੋਟਿੰਗ ਫੈਕਟਰ ਸਿੰਥੇਸਿਸ; Vit. B₁₂: ਪਰਨੀਸ਼ੀਅਸ ਐਨੀਮੀਆ
  • ਹਾਰਮੋਨ vs. ਐਂਜ਼ਾਈਮ: ਹਾਰਮੋਨ ਦੂਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਵਿਟਾਮਿਨ ਘਾਟ ਰੋਗ ਚਰਬੀ/ਪਾਣੀ
A ਰਾਤਾਂਧੀ (ਨਾਈਟ ਬਲਾਈਂਡਨੈਸ) ਚਰਬੀ
B₁ ਬੇਰੀਬੇਰੀ ਪਾਣੀ
C ਸਕਰਵੀ ਪਾਣੀ
D ਰਿਕਟਸ ਚਰਬੀ
K ਖੂਨ ਵਗਣਾ (ਹੈਮੋਰੇਜ) ਚਰਬੀ

ਵਰਗੀਕਰਨ

  • 5-ਰਾਜਯ (ਵਿਟਟੇਕਰ): ਮੋਨੇਰਾ, ਪ੍ਰੋਟਿਸਟਾ, ਫੰਗਸ, ਪਲਾਂਟੇ, ਐਨੀਮੇਲੀਆ
  • ਮੈਮੋਨਿਕ: My Parents Fight Against Monsters
  • ਦੋਨਾਮ ਨਾਮਕਰਨ: ਕੈਰੋਲਸ ਲਿਨੇਅਸ
  • ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਾ: ਵੋਲਫੀਆ
  • ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੁੱਲ: ਰੈਫਲੇਸੀਆ (ਕਾਰਪਸ ਫਲਾਵਰ)
  • ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਉਭਯਚਰ: ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਈਟਾ (ਨਿਸ਼ੇਚਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ)

ਪੌਦਾ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ

  • C₃: ਕਣਕ, ਚਾਵਲ; ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦ PGA (3-C)
  • C₄: ਮਕਈ, ਗੰਨਾ; ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦ OAA (4-C), ਕ੍ਰਾਂਜ਼ ਐਨਾਟੋਮੀ
  • CAM: ਅਨਾਨਾਸ; ਰਾਤ ਨੂੰ CO₂ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ
  • N₂ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਐਂਜ਼ਾਈਮ: ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨੇਸ (Mo-Fe ਪ੍ਰੋਟੀਨ)
  • ਹਾਰਮੋਨ: ਆਕਸਿਨ (ਅਪੀਕਲ ਡੋਮੀਨੈਂਸ), ਜਿਬਰੇਲਿਨ (ਬੋਲਟਿੰਗ), ਸਾਈਟੋਕਿਨਿਨ (ਵਾਧੂ ਬੁਢਾਪਾ ਰੋਕਣਾ), ABA (ਤਣਾਅ, ਨਿਦਰਾ), ਐਥੀਲੀਨ (ਪੱਕਣਾ)

ਰੋਗ ਅਤੇ ਵਾਹਕ

  • ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ: ਐਨੋਫਿਲੀਜ਼ (ਮਲੇਰੀਆ)
  • ਡੇਂਗੂ: ਏਡੀਜ਼
  • ਕਾਲਾ-ਅਜ਼ਾਰ: ਸੈਂਡਫਲਾਈ (ਫਲੇਬੋਟੋਮਸ)
  • ਟਾਈਫਾਇਡ: ਸਾਲਮੋਨੇਲਾ ਟਾਈਫੀ; ਵਾਈਡਲ ਟੈਸਟ
  • ਕੋਲੇਰਾ: ਵਿਬਰੀਓ ਕੋਲੇਰੀ; ਚੌਲ-ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਮਲ
  • COVID-19: SARS-CoV-2 (RNA ਵਾਇਰਸ)
  • AIDS: HIV (ਰੀਟਰੋਵਾਇਰਸ); T-ਹੈਲਪਰ ਸੈੱਲ ਟਾਰਗੇਟ

ਰੈਪਿਡ-ਫਾਇਰ MCQs

1. ਸੈੱਲ ਦੀ ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਹੈ – Answer: Mitochondria
2. ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡੋਨਰ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਹੈ – Answer: O⁻
3. ਖੂਨ ਦੇ ਜਮਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ? ਜਵਾਬ: ਵਿਟਾਮਿਨ K
4. C₃ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਿਰ ਉਤਪਾਦ ਹੈ – ਜਵਾਬ: ਫਾਸਫੋਗਲਿਸਰਿਕ ਐਸਿਡ (PGA)
5. ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ 21 ਦੀ ਟ੍ਰਾਈਸੋਮੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ – ਜਵਾਬ: ਡਾਊਨ ਸਿੰਡਰੋਮ
6. N₂ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਕਿਸ ਇੰਜ਼ਾਈਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ – ਜਵਾਬ: ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨੇਜ਼
7. ਕਿਹੜਾ ਪੌਦਾ ਹਾਰਮੋਨ ਫਲ ਦੇ ਪੱਕਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਵਾਬ: ਐਥੀਲੀਨ
8. ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਹੈ – ਜਵਾਬ: ਨਰਵ ਸੈੱਲ
9. ਕਿਹੜਾ ਆਰਐਨਏ ਵਾਇਰਸ ਮਨੁੱਖੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਜਵਾਬ: HIV (ਜਾਂ SARS-CoV-2)
10. ਪੰਜ ਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ? ਜਵਾਬ: R.H. Whittaker