কোষ আৰু কোষ অংগাণু
সৰুতম কোষ: মাইক’প্লাজমা (0.1–0.3 µm)
ডাঙৰতম কোষ: ডিম্বাণু (egg)
দীঘলতম কোষ: স্নায়ু কোষ
মনোটেক : MOL – Mycoplasma, Ovum, Longest-nerveশক্তিঘৰ: মাইটোক’ন্ড্ৰিয়া (অক্সিডেটিভ ফছফৰাইলেশ্বন)
ৰাইব’চোম: প্ৰটিন কাৰখানা; 80S (ইউকেৰিঅ’ট), 70S (প্ৰ’কেৰিঅ’ট, ক্ল’ৰ’প্লাষ্ট, মাইটোক’ন্ড্ৰিয়া)
লাইছ’চোম: আত্মহত্যাৰ থলি (এচিড হাইড্ৰ’লেজ)
ক্ল’ৰ’ফিলৰ স্থান: থাইলাকয়েড; পিগমেন্ট: ক্ল’ৰ’ফিল-a (সাৰ্বজনীন)
গল্জি: পেকেজিং আৰু স্ৰাৱ; কামিল্লো গল্জিয়ে আবিষ্কাৰ কৰিছিল
জিনতত্ত্ব
DNA: ডিঅ’ক্সিৰাইব’চ; বেজ A-T, G-C
RNA: ৰাইব’চ; বেজ A-U, G-C
পিউৰিন: A, G (2 ৰিং) → Pure As Gold
পাইৰিমিডিন: C, T, U (1 ৰিং) → CUT Py
mRNA: মেছেঞ্জাৰ; tRNA: অ্যাডাপ্টৰ (76 nt); rRNA: ৰাইব’চোমাল
মানৱ জিনোম: 23 জোড়া (46) ক্ৰ’ম’জ’ম; 22 অট’চ’ম + 1 লিংগ জোড়া
ডাউন চিন্দ্ৰ’ম: ট্ৰাইচ’মি 21
ক্লাইনফেল্টাৰ: XXY; টাৰ্নাৰ: XO
মানৱ শাৰীৰতত্ত্ব (এক-শাৰীত)
স্বাভাৱিক ৰক্ত pH: 7.35–7.45
RBC জীৱনকাল: 120 দিন; WBC: 3–5 দিন
সাৰ্বজনীন দাতা: O⁻; সাৰ্বজনীন গ্ৰহীতা: AB⁺
হিম’গ্ল’বিন: 12–16 g/dL (♀), 13.5–17.5 g/dL (♂)
হৃদয়ৰ গতি: 72 বিয়ট/মিনিট; কাৰ্ডিয়াক আউটপুট = স্ট্ৰ’ক ভলিউম × হাৰ ≈ 5 L/মিনিট
ফুসফুসৰ ধাৰণ ক্ষমতা: TLC ≈ 6000 mL; IRV 3000, ERV 1100, TV 500 mL
পেনক্ৰিয়াছ: দ্বৈত কাৰ্য—ইন্সুলিন (β-কোষ) আৰু গ্লুকাগন (α-কোষ)
পেপচিন: pH 1.5–2; ট্ৰিপচিন: pH 8–9
ভিটামিন K: ক্লটিং ফেক্টৰ সংশ্লেষণ; ভিটামিন B₁₂: পারনিচিয়াস এনিমিয়া
হৰম’ন বনাম এনজাইম: হৰম’ন দূৰত কাম কৰে, এনজাইম স্থানতেই কাম কৰে
ভিটামিন
অভাৱজনিত ৰোগ
চৰ্বি/পানী
A
নিশা অন্ধত্ব
চৰ্বি
B₁
বেৰিবেৰি
পানী
C
স্কাৰ্ভি
পানী
D
ৰিকেটছ
চৰ্বি
K
ৰক্তক্ষয়
চৰ্বি
শ্ৰেণীবিভাজন
5-ৰাজ্য (হুইটেকাৰ): মোনেৰা, প্ৰটিষ্টা, ফাংগাছ, প্লান্টে, এনিমেলিয়া
মনে-ৰাখিবলৈ কৌশল : My Parents Fight Against Monsters দ্বি-নাম পদ্ধতি: কাৰলাছ লিনিয়াছ
সৰ্বাধিক সৰু ফুল ফোটা উদ্ভিদ: ৱলফিয়া
সৰ্বাধিক ডাঙৰ ফুল: ৰাফ্লেছিয়া (কৰ্পছ ফ্লাওয়াৰ)
উদ্ভিদৰ উভয়চৰ: ব্ৰায়োফাইটা (নিষিক্তকৰণৰ বাবে পানীৰ প্ৰয়োজন)
উদ্ভিদ শাৰীৰবিদ্যা
C₃: গহুঁ, চাউল; প্ৰথম উৎপাদন PGA (3-C)
C₄: মেকাই, আখু; প্ৰথম উৎপাদন OAA (4-C), ক্ৰাঞ্জ ব্যৱস্থা
CAM: আনাৰস; ৰাতি CO₂ স্থিৰকৰণ
N₂ স্থিৰকৰণ এনজাইম: নাইট্ৰজেনেজ (Mo-Fe প্ৰটিন)
হৰমোন: অক্সিন (শীৰ্ষ প্রাধান্য), জিবাৰেলিন (বোল্টিং), সাইটোকাইনিন (বাৰ্ধক্য পলম), ABA (চাপ, নিষ্ক্ৰিয়তা), ইথিলিন (পাক)
ৰোগ আৰু বাহক
প্লাজমোডিয়াম: এনফিলিছ (মেলেৰিয়া)
ডেংগু: এডিছ
কালা-আজাৰ: বালুকামাক্ছী (ফ্লেবটোমাছ)
টাইফয়েড: সালমোনেলা টাইফাই; ৱাইডেল পৰীক্ষা
কলেৰা: ভিব্ৰিও কলেৰী; চাউল-পানীৰ দিহা
COVID-19: SARS-CoV-2 (RNA ভাইৰাছ)
AIDS: HIV (ৰেট্ৰোভাইৰাছ); T-হেল্পাৰ কোষ লক্ষ্য
দ্ৰুত-আগতি MCQ
1. কোষৰ পাওয়াৰহাউছ হ’ল –
Answer: মাইটোকন্ড্ৰিয়া
2. মানৱৰ মাজত সাৰ্বজনীন দাতা ৰক্তগ্ৰুপ হ’ল –
Answer: O⁻
3. কোন ভিটামিন ৰক্ত জমাট পৰাৰ বাবে দায়ী?
Answer: ভিটামিন K
4. C₃ ফটোচিন্থেচিছৰ প্ৰথম স্থিৰ উৎপাদন হৈছে –
Answer: ফছফোগ্লাইচেৰিক এচিড (PGA)
5. ক্ৰোমোজোম 21 ৰ ট্ৰাইছমিৰ ফলত হয় –
Answer: ডাউন চিন্ড্ৰোম
6. N₂ ফিক্সেশন কৰে এনজাইমে –
Answer: নাইট্ৰোজেনেজ
7. কোন উদ্ভিদ হৰমোনে ফল পাকোৱাত সহায় কৰে?
Answer: ইথিলিন
8. মানৱ শৰীৰৰ আটাইতকৈ দীঘল কোষ হৈছে –
Answer: নাৰ্ভ কোষ
9. কোনটো এটা RNA ভাইৰাছ যিয়ে মানৱ ৰোগ কাৰণ হয়?
Answer: HIV (বা SARS-CoV-2)
10. পাঁচ ৰাজ্য শ্ৰেণীবিভাজনৰ প্ৰস্তাৱ কোনে দিছিল?
Answer: R.H. Whittaker
BETA
