ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਬੈਠੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤ ਦਾ ਪੱਖਾ ਹੈ? ਕੀ ਪੱਖਾ ਚੁੱਪ ਹੈ ਜਾਂ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇਹ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਯਕੀਨਨ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ‘ਬੋਲਦੇ ਪੱਖੇ’ ਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਬੋਲਦਾ ਪੱਖਾ ਸੀ—-
ਉਸਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸੀ।
ਮੈਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਉਸਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ
ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਦੇ
ਛੋਟੇ ਘੁੰਮਦੇ ਮੋਟਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਪਾਇਆ
ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਰਹੱਸ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ—-
ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾ।

ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ

1. ਪੱਖੇ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਖੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਰਗਾ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?

2. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਪੂਰੇ ਕਰੋ।

(i) ਗੱਲਬਾਤ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ______________________________________________________

(ii) ਇਹ ਰਹੱਸਮਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ______________________________________________________

3. ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਪੱਖਾ ਕੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ?

4. ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਪੱਖਾ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਇੰਨੀ ਹਵਾ ਕਿਵੇਂ ਫੈਂਕਦਾ ਹੈ?

5. ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ‘ਬੋਲਦਾ ਪੱਖਾ’ ਹੈ? ਪੱਖੇ ਅਤੇ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਰਚੋ।

ਸੇਲ ਵੇਡ, ਮਾਈ ਫ੍ਰੈਂਡ!

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਲ ਪਾਈ ਸਾਈਕਲ’ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ‘ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲਿਆ ਆਈਸੀਕਲ’ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਪੂਨਰਿਜ਼ਮ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ- ਬੋਲਣ ਸਮੇਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਰਾਜ਼ ਸਨ। ਰਾਹੁਲ ਟਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਫੇਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਗਰਜੇ, “ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਕੀੜੇ ਚੱਖ ਲਏ ਹਨ।” ਅਧਿਆਪਕ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ?