ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵ
ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵ: ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀ.ਕੇ. ਕੈਪਸੂਲ
1. ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੱਥ
- ਭਾਰਤ 17 ਮੈਗਾ-ਬਾਇਓ-ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ 4 ਗਲੋਬਲ ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਹਾਟਸਪਾਟ ਹਨ।
- ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਨੈਟਵਰਕ: 1,031 (ਜਨਵਰੀ 2024)
- ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ (NP): 106
- ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੂਰੀ (WLS): 573
- ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਰਿਜ਼ਰਵ (CR): 220
- ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਜ਼ਰਵ (CmR): 132
- ਰਸਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ≈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦਾ 5.03 %।
2. ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
| ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਧਾਰ | ਉਦੇਸ਼ | ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|---|---|
| ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ | WPA 1972 Sec-35 | ਪੂਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ | ਮੁੱਖ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਵਾਰਡਨ | ਕਾਰਬੇਟ NP |
| ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੂਰੀ | WPA 1972 Sec-18-26 | ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੀਮਤ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤੋਂ | DFO → ਮੁੱਖ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਵਾਰਡਨ | ਭਰਤਪੁਰ WLS |
| ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਰਿਜ਼ਰਵ | WPA 1972 Sec-36A | ਬਫ਼ਰ/ਲਿੰਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ NP/ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਨਹੀਂ | ਰਾਜ → ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ | ਗੋਗਾਬੀਲ CR (ਬਿਹਾਰ) |
| ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਜ਼ਰਵ | WPA 1972 Sec-36C | ਨਿੱਜੀ/ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਰਿਹਾਇਸ਼ | ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਬਾਡੀ | ਕੋਕਰੇਬੇਲੂਰ CmR (ਕਰਨਾਟਕ) |
3. ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ
| ਸਾਲ | ਘਟਨਾ |
|---|---|
| 1936 | ਹੇਲੀ NP (ਹੁਣ ਕਾਰਬੇਟ) – ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ NP |
| 1972 | ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ (ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ) ਐਕਟ ਲਾਗੂ |
| 1973 | ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲਾਂਚ (9 ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ) |
| 1982 | ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਾਥੀ ਲਾਂਚ |
| 1992 | ਪਹਿਲਾ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ – ਨੀਲਗਿਰੀ BR |
| 2008 | ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ (NTCA) ਗਠਿਤ |
| 2010 | ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਟਾਈਗਰ ਸੰਮੇਲਨ – ਗਲੋਬਲ ਟਾਈਗਰ ਰਿਕਵਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ |
| 2022 | 50ਵਾਂ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ – ਕੈਮੂਰ TR (UP) ਘੋਸ਼ਿਤ |
| 2023 | ਭਾਰਤ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ: 3,167 (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ) |
4. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ – ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ (ਜਨਵਰੀ 2024)
| ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ | ਰਾਜ | ਖੇਤਰ (ਕਿ.ਮੀ.²) | ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਟਾਈਗਰ 2022 |
|---|---|---|---|
| ਨਾਗਾਰਜੁਨਸਾਗਰ-ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਮ | ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 3,296 | 74 |
| ਬਾਂਦੀਪੁਰ | ਕਰਨਾਟਕ | 1,456 | 174 |
| ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ | ਉੱਤਰਾਖੰਡ | 1,288 | 260 |
| ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ | ਅਸਾਮ | 859 | 121 |
| ਸੁੰਦਰਬਨ | ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ | 2,584 | 100 |
| ਤਾਡੋਬਾ-ਅੰਧਾਰੀ | ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ | 1,727 | 165 |
| ਪੇਰੀਆਰ | ਕੇਰਲ | 925 | 30 |
- ਕੁੱਲ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ: 53 (2024)
- ਟਾਈਗਰ ਰੇਂਜ ਰਾਜ: 20
5. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਾਥੀ – ਤੇਜ਼ ਤੱਥ
- ਲਾਂਚ: 1992
- ਹਾਥੀ ਰਿਜ਼ਰਵ: 33 (2023 ਤੱਕ)
- ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਆਬਾਦੀ 2017: 27,312 (ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵੱਧ)
- ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ: ਕਰਨਾਟਕ (6,049)
| ਹਾਥੀ ਰਿਜ਼ਰਵ | ਰਾਜ | ਖੇਤਰ (ਕਿ.ਮੀ.²) |
|---|---|---|
| ਸਿੰਘਭੂਮ | ਝਾਰਖੰਡ | 13,000 |
| ਮਯੂਰਭੰਜ | ਓਡੀਸ਼ਾ | 3,214 |
| ਨੀਲਗਿਰੀ | ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ | 4,663 |
| ਅਨਾਮਲਾਈ | ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ | 1,445 |
| ਦਿਹਿੰਗ-ਪਟਕਾਈ | ਅਸਾਮ | 937 |
6. ਯੂਨੈਸਕੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ (ਭਾਰਤ)
| ਸਾਈਟ | ਰਾਜ | ਸਾਲ ਸ਼ਾਮਲ |
|---|---|---|
| ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ NP | ਅਸਾਮ | 1985 |
| ਕੇਓਲਾਡੇਓ ਘਾਨਾ WLS | ਰਾਜਸਥਾਨ | 1985 |
| ਮਾਨਸ NP | ਅਸਾਮ | 1985 |
| ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ NP | ਉੱਤਰਾਖੰਡ | 1988 |
| ਵੈਲੀ ਆਫ ਫਲਾਵਰਸ NP | ਉੱਤਰਾਖੰਡ | 2005 |
| ਸੁੰਦਰਬਨ NP | ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ | 1987 |
| ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ (ਸੀਰੀਅਲ) | 7 ਰਾਜ | 2012 |
| ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ NP | ਹਿਮਾਚਲ | 2014 |
7. ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ (BR) – ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ
- ਕੁੱਲ: 18 (12 ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ MAB ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ)
- ਪਹਿਲਾ: ਨੀਲਗਿਰੀ BR (1986, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ-ਕੇਰਲ-ਕਰਨਾਟਕ)
- ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ: ਗਲਫ ਆਫ ਮੰਨਾਰ BR (10,500 ਕਿ.ਮੀ.²)
- ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ: ਡਿਬਰੂ-ਸੈਖੋਵਾ BR (765 ਕਿ.ਮੀ.²)
| ਯੂਨੈਸਕੋ-ਸੂਚੀਬੱਧ BR | ਮੁੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ |
|---|---|
| ਨੀਲਗਿਰੀ | ਨੀਲਗਿਰੀ ਤਹਰ, ਸ਼ੇਰ-ਪੂਛ ਮਕਾਕ |
| ਨੰਦਾਦੇਵੀ | ਹਿਮ ਤੇਂਦੁਆ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਕਸਤੂਰੀ ਹਿਰਨ |
| ਸੁੰਦਰਬਨ | ਰਾਇਲ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਐਸਚੂਅਰੀਨ ਮਗਰਮੱਛ |
| ਪਚਮੜ੍ਹੀ | ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਲਹਰੀ, ਧੋਲ |
| ਸਿਮਲੀਪਾਲ | ਮੇਲਾਨਿਸਟਿਕ ਟਾਈਗਰ, ਚੌਸਿੰਘਾ |
8. ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ
| ਨਾਮ | ਰਾਜ | ਖੇਤਰ (ਕਿ.ਮੀ.²) |
|---|---|---|
| ਗਲਫ ਆਫ ਕੱਛ NP | ਗੁਜਰਾਤ | 163 |
| ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਮਰੀਨ NP | ਅੰਡੇਮਾਨ | 282 |
| ਰਾਣੀ ਝਾਂਸੀ ਮਰੀਨ NP | ਅੰਡੇਮਾਨ | 256 |
9. ਇੱਕ-ਲਾਈਨ ਰਿਵੀਜ਼ਨ ਬੁਲੇਟ
- ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ NP – ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ (1973) ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ।
- ਰਣਥੰਭੋਰ NP – ਟਾਈਗਰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਥਿਤ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ।
- ਗਿਰ NP – ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਟਿਕਾਣਾ; ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਰਾਜ ਪਸ਼ੂ।
- ਦੁਧਵਾ NP – UP ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ NP ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ (ਟਾਈਗਰ, ਚੀਤਾ, ਸਵੈਂਪ ਹਿਰਨ) ਹਨ।
- ਸਾਇਲੈਂਟ ਵੈਲੀ NP – ਕੇਰਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਨੀਲਗਿਰੀ BR ਦਾ ਕੋਰ।
- ਕੇਓਲਾਡੇਓ ਘਾਨਾ – ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬੇਰੀਅਨ ਕਰੇਨ ਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ।
- ਸੁੰਦਰਬਨ – ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਵਾਰ-ਭਾਟਾ ਦਾ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ; ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਚੰਗਾ ਤੈਰਾਕ ਹੈ।
- ਪੇਰੀਆਰ TR – ਕ੍ਰਿਤੀਮ ਪੇਰੀਆਰ ਝੀਲ ਦੁਆਲੇ; ਕਿਸ਼ਤੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਟਾਈਗਰ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ।
- ਸਰਿਸਕਾ TR – ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਨਾ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰੀਲੋਕੇਸ਼ਨ)।
- ਪੰਨਾ TR – ਜ਼ੀਰੋ ਟਾਈਗਰ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 65 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਾਈਗਰ (ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ)।
- ਦਾਚੀਗਾਮ NP – ਹੰਗੁਲ/ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿਰਨ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ।
- ਨਮਦਾਫਾ NP – ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ NP (ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ।
- ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ NP – ਨਿਮਨ-ਉਸ਼ਣ ਅਲਪਾਈਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ; ਯੂਨੈਸਕੋ WH 2014।
- ਪੇਂਚ TR – “ਦ ਜੰਗਲ ਬੁੱਕ” ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ (MP-ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਬਾਰਡਰ)।
- ਸਤਪੁੜਾ TR – ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ TR ਜਿੱਥੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸਫਾਰੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
- ਮੇਲਘਾਟ TR – ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ (1973-74)।
- ਮੁਦੁਮਲਾਈ TR – ਕਰਨਾਟਕ-ਕੇਰਲ-ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਤਿਕੋਣਾ ਜੰਕਸ਼ਨ।
- ਪਰੰਬੀਕੁਲਮ TR – ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ।
- ਬੋਰੀ-ਸਤਪੁੜਾ – ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੰਗਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (1865) ਅਤੇ MP ਦਾ ਪਹਿਲਾ TR।
- ਖਿਜਾਡੀਆ ਪੰਛੀ ਸੈਂਕਚੂਰੀ – ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ (2021)।
10. ਤੇਜ਼ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਟੇਬਲ
ਚੋਟੀ ਦੇ-5 ਟਾਈਗਰ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਰਿਜ਼ਰਵ (2022)
| ਰੈਂਕ | ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ | ਟਾਈਗਰ |
|---|---|---|
| 1 | ਕਾਰਬੇਟ | 260 |
| 2 | ਬਾਂਦੀਪੁਰ | 174 |
| 3 | ਨਾਗਰਹੋਲ | 164 |
| 4 | ਤਾਡੋਬਾ | 165 |
| 5 | ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ | 121 |
ਰਾਜ-ਵਾਰ NP ਅਤੇ WLS (2024)
| ਰਾਜ | NP | WLS |
|---|---|---|
| MP | 11 | 25 |
| ਓਡੀਸ਼ਾ | 2 | 19 |
| ਕਰਨਾਟਕ | 5 | 30 |
| ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ | 6 | 41 |
| ਅਸਾਮ | 5 | 18 |
| ਰਾਜਸਥਾਨ | 5 | 25 |
ਅਭਿਆਸ MCQs
Q1. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਕਿਹੜਾ ਸੀ?
A. ਬਾਂਦੀਪੁਰ NP
B. ਹੇਲੀ NP
C. ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ NP
D. ਗਿਰ NP
ਜਵਾਬ: B. ਹੇਲੀ NP (ਹੁਣ ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ)
Q2. ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ (ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ) ਐਕਟ, 1972 ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?
A. ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
B. ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੂਰੀ
C. ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ
D. ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਰਿਜ਼ਰਵ
ਜਵਾਬ: C. ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ (ਅਲੱਗ MAB ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ)
Q3. ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ
A. ਨਾਗਾਰਜੁਨਸਾਗਰ-ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਮ
B. ਸੁੰਦਰਬਨ
C. ਕਾਨਹਾ
D. ਕਾਰਬੇਟ
ਜਵਾਬ: A. ਨਾਗਾਰਜੁਨਸਾਗਰ-ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਮ
Q4. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਾਥੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
A. 1972
B. 1982
C. 1992
D. 2002
ਜਵਾਬ: C. 1992
Q5. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ?
A. ਸਾਇਲੈਂਟ ਵੈਲੀ – ਕੇਰਲ
B. ਦਾਚੀਗਾਮ – ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
C. ਕੇਓਲਾਡੇਓ – ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
D. ਤਾਡੋਬਾ – ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਜਵਾਬ: C. ਕੇਓਲਾਡੇਓ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ
Q6. ਗਲਫ ਆਫ ਮੰਨਾਰ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਥਿਤ ਹੈ
A. ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦੀਪ
B. ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
C. ਗੁਜਰਾਤ
D. ਓਡੀਸ਼ਾ
ਜਵਾਬ: B. ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
Q7. ਇਕਲੌਤਾ ਰਾਜ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਈਗਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ—ਦੁਧਵਾ, ਪੀਲੀਭੀਤ ਅਤੇ ਕੈਮੂਰ—ਹਨ, ਉਹ ਹੈ
A. ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
B. ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
C. ਕਰਨਾਟਕ
D. ਅਸਾਮ
ਜਵਾਬ: B. ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
Q8. ਕਿਹੜਾ ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਗਧੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ?
A. ਰਣ ਆਫ ਕੱਛ WLS
B. ਚਿਲਿਕਾ WLS
C. ਡਿਬਰੂ-ਸੈਖੋਵਾ WLS
D. ਤਾਲ ਛਾਪਰ WLS
ਜਵਾਬ: A. ਰਣ ਆਫ ਕੱਛ WLS
Q9. ਯੂਨੈਸਕੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
A. 1988
B. 2000
C. 2012
D. 2018
ਜਵਾਬ: C. 2012
Q10. ਕਾਲੇ-ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ ਕਰੇਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ
A. ਕਿਬਰ CR
B. ਗੋਗਾਬੀਲ CR
C. ਕੋਕਰੇਬੇਲੂਰ CmR
D. ਮੰਗਲਾਜੋੜੀ CmR
ਜਵਾਬ: A. ਕਿਬਰ CR (ਲਦਾਖ)
Q11. ਸਰਿਸਕਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਥਿਤ ਹੈ
A. ਗੁਜਰਾਤ
B. ਰਾਜਸਥਾਨ
C. ਹਰਿਆਣਾ
D. ਪੰਜਾਬ
ਜਵਾਬ: B. ਰਾਜਸਥਾਨ
Q12. 2022 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਜੰਗਲੀ ਟਾਈਗਰ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਕਿੰਨਾ % ਹਿੱਸਾ ਹੈ?
A. 50 %
B. 60 %
C. 70 %
D. 75 %
ਜਵਾਬ: D. ~75 %
Q13. ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨਦੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ
A. ਨਰਮਦਾ
B. ਕੇਨ
C. ਬੇਤਵਾ
D. ਤਾਪਤੀ
ਜਵਾਬ: B. ਕੇਨ
Q14. ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਯੂਨੈਸਕੋ MAB ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ?
A. ਮਾਨਸ
B. ਡਿਬਰੂ-ਸੈਖੋਵਾ
C. ਅਗਸਤਿਆਮਲਾਈ
D. ਪਚਮੜ੍ਹੀ
ਜਵਾਬ: B. ਡਿਬਰੂ-ਸੈਖੋਵਾ (ਕੇਵਲ 18 BRs ਵਿੱਚੋਂ 12 ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ)
Q15. ਮੇਲਘਾਟ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ
A. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
B. ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ
C. ਓਡੀਸ਼ਾ
D. ਤੇਲੰਗਾਨਾ
ਜਵਾਬ: A. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
Q16. “ਟਾਈਗਰ ਰੀਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ” ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
A. ਪੰਨਾ
B. ਸਰਿਸਕਾ
C. ਰਾਜਾਜੀ
D. ਸਤਪੁੜਾ
ਜਵਾਬ: B. ਸਰਿਸਕਾ (2008)
Q17. ਭਾਰਤ ਦਾ 50ਵਾਂ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ
A. ਕਾਮਲਾਂਗ (ਅਰੁਣਾਚਲ)
B. ਕੈਮੂਰ (UP)
C. ਗੁਰੂ ਘਾਸੀਦਾਸ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ)
D. ਬੋਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ)
ਜਵਾਬ: B. ਕੈਮੂਰ (2022)
Q18. ਪਰੰਬੀਕੁਲਮ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੈ
A. ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ
B. ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕੇਰਲ
C. ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਫਾਰੈਸਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
D. ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
ਜਵਾਬ: B. ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ (ਸਮਝੌਤਾ ਹਸਤਾਖਰਿਤ)
Q19. ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਰਡ ਫਾਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ
A. ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ
B. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
C. ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
D. ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ
ਜਵਾਬ: B. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
Q20. ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਹੈ
A. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਮਰੀਨ NP
B. ਗਲਫ ਆਫ ਕੱਛ ਮਰੀਨ NP
C. ਮਰੀਨ NP ਆਫ ਗੋਆ
D. ਰਾਣੀ ਝਾਂਸੀ ਮਰੀਨ NP
ਜਵਾਬ: B. ਗਲਫ ਆਫ ਕੱਛ ਮਰੀਨ NP (1980)
BETA
