ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା ଏବଂ ସୂତ୍ର

କଳା ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ୫-୭ଟି ମୌଳିକ ଧାରଣା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ:

୧୦ଟି ଅଭ୍ୟାସ ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ

ଦ୍ୱିତୀୟକ କଠିନତା ସହିତ ୧୦ଟି ଏମସିକ୍ୟୁ ଜେନେରେଟ୍ କରନ୍ତୁ (ପ୍ରଶ୍ନ ୧-୩: ସହଜ, ପ୍ରଶ୍ନ ୪-୭: ମଧ୍ୟମ, ପ୍ରଶ୍ନ ୮-୧୦: କଠିନ)

ପ୍ରଶ୍ନ ୧. କେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ ତାମିଲନାଡୁରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା? କ) କଥକ ଖ) ଭରତନାଟ୍ୟମ ଗ) ଓଡ଼ିଶୀ ଘ) କଥକଳି

ଉତ୍ତର: ଖ) ଭରତନାଟ୍ୟମ

ସମାଧାନ: ଭରତନାଟ୍ୟମ ହେଉଛି ସର୍ବପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ ଯାହା ତାମିଲନାଡୁର ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। କଥକ ଉତ୍ତର ଭାରତରୁ, ଓଡ଼ିଶୀ ଓଡ଼ିଶାରୁ, କଥକଳି କେରଳରୁ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ଭରତ"ନାଟ୍ୟମ - ମନେରଖନ୍ତୁ “ଭରତ” = ଭାରତ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ

ପ୍ରଶ୍ନ ୨. ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫା କେଉଁ କଳା ଶୈଳୀ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ? କ) ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର ଖ) ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ଗ) ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଘ) ସଙ୍ଗୀତ

ଉତ୍ତର: କ) ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର

ସମାଧାନ: ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫା (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର)ରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୌଦ୍ଧ ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର ରହିଛି, ଯାହା ଜାତକ କଥା ଚିତ୍ରିତ କରେ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ଅଜନ୍ତା” = “ଏ” “ଆର୍ଟ” ଚିତ୍ରକଳା ପାଇଁ

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ କଳା

ପ୍ରଶ୍ନ ୩. ଉସ୍ତାଦ ବିସ୍ମିଲ୍ଲା ଖାଁ କେଉଁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ଜଡ଼ିତ? କ) ସିତାର ଖ) ତବଲା ଗ) ଶହନାଇ ଘ) ବଂଶୀ

ଉତ୍ତର: ଗ) ଶହନାଇ

ସମାଧାନ: ଉସ୍ତାଦ ବିସ୍ମିଲ୍ଲା ଖାଁ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶହନାଇ ବାଦକ ଥିଲେ ଯିଏକି ୧୯୪୭ ମସିହା ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସରେ ଲାଲକିଲ୍ଲାରେ ବଜାଇଥିଲେ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ବିସ୍ମିଲ୍ଲା” = “ଫୁଙ୍କା” ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର = ଶହନାଇ

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ସଙ୍ଗୀତାତ୍ମକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ମାଷ୍ଟର

ପ୍ରଶ୍ନ ୪. କେଉଁ ରାଜ୍ୟ “ଘୁମର” ଲୋକନୃତ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ? କ) ଗୁଜରାଟ ଖ) ରାଜସ୍ଥାନ ଗ) ପଞ୍ଜାବ ଘ) ହରିୟାଣା

ଉତ୍ତର: ଖ) ରାଜସ୍ଥାନ

ସମାଧାନ: ଘୁମର ହେଉଛି ରାଜସ୍ଥାନର ପାରମ୍ପାରିକ ମହିଳା ନୃତ୍ୟ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଗତି ସହିତ ରଙ୍ଗୀନ ଘାଘରା ପିନ୍ଧି ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ଘୁମର” = “ଘୁଁଘଟ” + ରାଜସ୍ଥାନୀ ମହିଳା ସଂସ୍କୃତି

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ଲୋକନୃତ୍ୟ

ପ୍ରଶ୍ନ ୫. “ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର” କିଏ ଲେଖିଥିଲେ? କ) ଭରତ ମୁନି ଖ) ବାଲ୍ମିକି ଗ) ବ୍ୟାସ ଘ) ପାଣିନି

ଉତ୍ତର: କ) ଭରତ ମୁନି

ସମାଧାନ: ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର (ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୦୦ - ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୨୦୦) ହେଉଛି ଭରତ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ, ଯାହା ନୃତ୍ୟ, ନାଟକ, ସଙ୍ଗୀତ ଆବର୍ତ୍ତନ କରେ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ଭରତ"ନାଟ୍ୟମ “ଭରତ” ମୁନିଙ୍କ ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଆସିଛି

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - କଳା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ

ପ୍ରଶ୍ନ ୬. ବାରାଣସୀରୁ କେଉଁ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ଅଧୀନରେ ସୁରକ୍ଷିତ? କ) ପଶ୍ମିନା ଖ) ବନାରସୀ ସିଲ୍କ ଗ) ଚନ୍ଦେରୀ ଘ) କାଞ୍ଚୀପୁରମ

ଉତ୍ତର: ଖ) ବନାରସୀ ସିଲ୍କ

ସମାଧାନ: ବାରାଣସୀ (ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ)ର ବନାରସୀ ସିଲ୍କ ଶାଢ଼ୀ ୨୦୦୯ରେ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ପାଇଥିଲା, ସୁନା/ରୂପା ଜରି କାମ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ବନାରସୀ” = “ବେନାରସ” = ବାରାଣସୀ

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍

ପ୍ରଶ୍ନ ୭. ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଅରୁଣ୍ଡେଲ କେଉଁ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ ସହିତ ଜଡ଼ିତ? କ) କଥକ ଖ) ଭରତନାଟ୍ୟମ ଗ) ଓଡ଼ିଶୀ ଘ) ମୋହିନୀଅଟ୍ଟମ

ଉତ୍ତର: ଖ) ଭରତନାଟ୍ୟମ

ସମାଧାନ: ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଅରୁଣ୍ଡେଲ (୧୯୦୪-୧୯୮୬) ଭରତନାଟ୍ୟମକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଚେନ୍ନାଇରେ କଳାକ୍ଷେତ୍ର ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ଅରୁଣ୍ଡେଲ” = “ଏ” “ଏନସିଏଣ୍ଟ” ନୃତ୍ୟ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ନୃତ୍ୟ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକାରୀ

ପ୍ରଶ୍ନ ୮. କେଉଁ ୟୁନେସ୍କୋ ସ୍ଥଳ “ରଥ” ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା? କ) ଖଜୁରାହୋ ଖ) ମହାବଳିପୁରମ ଗ) ହମ୍ପି ଘ) ପଟ୍ଟଦକଲ

ଉତ୍ତର: ଖ) ମହାବଳିପୁରମ

ସମାଧାନ: ମହାବଳିପୁରମର ସ୍ମାରକ ସମୂହ (୧୯୮୪)ରେ ପଞ୍ଚ ରଥ ଅଛି - ପାଞ୍ଚଟି ଏକଶିଳା ପଥର କଟା ମନ୍ଦିର ଯାହା ରଥ ଆକୃତିର।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ରଥ” = “ରଥ” = ମହାବଳିପୁରମ ଉପକୂଳ ମନ୍ଦିର

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ

ପ୍ରଶ୍ନ ୯. “ଗାଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗାଲ” ପୁରସ୍କାର କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ? କ) ସାହିତ୍ୟ ଖ) ସଙ୍ଗୀତ ଗ) ନୃତ୍ୟ ଘ) ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ

ଉତ୍ତର: ଖ) ସଙ୍ଗୀତ

ସମାଧାନ: ଗାଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗାଲ (୧୯୦୦-୨୦୦୯) କିରାଣା ଘରାଣାର ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଗାୟିକା ଥିଲେ। କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।

ଶର୍ଟକଟ୍: “ଗାଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗାଲ” = “ଜି” “ଗାନ” (ଗାଇବା) ପାଇଁ

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ସଙ୍ଗୀତ ପୁରସ୍କାର

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦. ୨୦୨୩ରେ ୟୁନେସ୍କୋର ମେମୋରି ଅଫ୍ ଦି ୱାର୍ଲ୍ଡ ରେଜିଷ୍ଟରରେ କେଉଁ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା? କ) ଋଗ୍ ବେଦ ଖ) ରାମଚରିତମାନସ ଗ) ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ ଘ) ଭଗବଦ୍ଗୀତା

ଉତ୍ତର: ଖ) ରାମଚରିତମାନସ

ସମାଧାନ: ରାମଚରିତମାନସ (ତୁଲସୀଦାସ, ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ଅବଧୀ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ୨୦୨୩ରେ ୟୁନେସ୍କୋ ମେମୋରି ଅଫ୍ ଦି ୱାର୍ଲ୍ଡ ରେଜିଷ୍ଟରରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥିଲା, ଏହା ଭାରତର ୭ମ ପ୍ରବେଶ।

ଶର୍ଟକଟ୍: ୨୦୨୩ = “ଟୁ-ଜିରୋ-ଟୁ-ଥ୍ରୀ” = “ତୁଲସୀଦାସ ରାମାୟଣ”

ଧାରଣା: କଳା ସଂସ୍କୃତି - ୟୁନେସ୍କୋ ମେମୋରି ଅଫ୍ ଦି ୱାର୍ଲ୍ଡ ରେଜିଷ୍ଟର

୫ଟି ପୂର୍ବତନ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନ

ପ୍ରାମାଣିକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦର୍ଭ ସହିତ ପିଓଆଇ-ଶୈଳୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଜେନେରେଟ୍ କରନ୍ତୁ:

ପିଓଆଇ ୧. କେଉଁ ସହର “ପିଛୱାଇ” ଚିତ୍ରକଳା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ? [ଆର୍ଆର୍ବି ଏନଟିପିସି ୨୦୨୧ ସିବିଟି-୧]

ଉତ୍ତର: ନାଥଦ୍ୱାରା (ରାଜସ୍ଥାନ)

ସମାଧାନ: ପିଛୱାଇ ଚିତ୍ରକଳା ନାଥଦ୍ୱାରା, ରାଜସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନ, ବିଶେଷକରି ଶ୍ରୀନାଥଜୀ ରୂପ ଚିତ୍ରିତ କରେ।

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ମନେରଖନ୍ତୁ “ପିଛୱାଇ” = “ପି” “ପେଣ୍ଟିଂ” + ରାଜସ୍ଥାନୀ କଳା ପାଇଁ

ପିଓଆଇ ୨. “କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର” କେଉଁ ଆକୃତିର? [ଆର୍ଆର୍ବି ଗ୍ରୁପ୍ ଡି ୨୦୨୨]

ଉତ୍ତର: ୨୪ଟି ଚକ ସହିତ ରଥ

ସମାଧାନ: କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର (ଓଡ଼ିଶା, ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ରାଜା ନରସିଂହଦେବ ପ୍ରଥମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ରଥକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ଯାହାର ୨୪ଟି ଚକ (୧୨ ଯୋଡ଼ା) ୧୨ ମାସ ପାଇଁ।

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: କୋଣାର୍କ = କୋଣ (କୋଣ) + ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) = ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ରଥ

ପିଓଆଇ ୩. “ଜନ ଗଣ ମନ” ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଗାଯିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କିଏ ରଚନା କରିଥିଲେ? [ଆର୍ଆର୍ବି ଏଏଲ୍ପି ୨୦୧୮]

ଉତ୍ତର: ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର, ୧୯୧୧ରେ ଆଇଏନ୍ସିର କଲିକତା ସେସନ୍

ସମାଧାନ: ଜନ ଗଣ ମନ ଟାଗୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ପ୍ରଥମେ ଡିସେମ୍ବର ୨୭, ୧୯୧୧ରେ କଲିକତା କଂଗ୍ରେସ ସେସନ୍ରେ ଗାଯିତ ହୋଇଥିଲା, ଜାନୁଆରୀ ୨୪, ୧୯୫୦ରେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଭାବରେ ଗୃହୀତ।

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ମନେରଖନ୍ତୁ “୧୯୧୧” = “୧+୯+୧+୧” = “୧୨” = ଡିସେମ୍ବର, “୨୭” = ତାରିଖ

ପିଓଆଇ ୪. କେଉଁ ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ପ୍ରାପ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ଅଛି? [ଆର୍ଆର୍ବି ଜେଇ ୨୦୧୯]

ଉତ୍ତର: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ (୭୦+ ଉତ୍ପାଦ)

ସମାଧାନ: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ୭୦+ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ସହିତ ଅଗ୍ରଣୀ, ଯେଉଁଥିରେ ବନାରସୀ ସିଲ୍କ, ଲଖନଉ ଚିକନ୍, ଆଗ୍ରା ପେଠା, କନ୍ନୌଜ ସୁଗନ୍ଧ, ମୋରାଦାବାଦ ପିତ୍ତଳ ଶିଳ୍ପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ଉପି = “ଉତ୍ତମ” ପ୍ରଦେଶ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପାଇଁ

ପିଓଆଇ ୫. “ଭରତନାଟ୍ୟମ” ନୃତ୍ୟ ଭଙ୍ଗିମା କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥ ଉପରେ ଆଧାରିତ? [ଆର୍ପିଏଫ୍ ଏସଆଇ ୨୦୧୯]

ଉତ୍ତର: ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ୧୦୮ କରଣ

ସମାଧାନ: ଭରତନାଟ୍ୟମ ଭରତ ମୁନିଙ୍କ ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ୧୦୮ କରଣ (ନୃତ୍ୟ ଭଙ୍ଗିମା) ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଚୋଳ କାଂସ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଚିତ୍ରିତ।

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ୧୦୮ = ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ପବିତ୍ର ସଂଖ୍ୟା, ନୃତ୍ୟ ଭଙ୍ଗିମାରେ ବ୍ୟବହୃତ

ଦ୍ରୁତ ଟ୍ରିକ୍ ଏବଂ ଶର୍ଟକଟ୍

କଳା ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ, ପରୀକ୍ଷା-ପରୀକ୍ଷିତ ଶର୍ଟକଟ୍ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ: