रोग कारणे
आजार आणि त्यांची कारणे – ६० सेकंदांचा क्रॅश शीट
1. बुलेट-बाइट्स
- जीवाणू → टायफॉइड (साल्मोनेला), कॉलेरा (व्हिब्रिओ), टीबी (मायकोबॅक्टेरियम), डिफ्थेरिया, प्लेग, कुष्ठरोग
- विषाणू → कोविड-१९, कांजळ्या, गलगुंड, रेबीज, डेंग्यू, येलो-फिव्हर, पोलिओ, हिपॅटायटिस-A/B/C, इन्फ्लुएंझा, एड्स
- प्रोटोझोआ → मलेरिया (प्लास्मोडियम), अॅमीबिक डिसेंटरी (एन्टॅमीबा), स्लीपिंग सिकनेस (ट्रायपॅनोसोमा), काळा-आजार (लिश्मॅनिया)
- बुरशी → रिंगवर्म, अॅथलीट्स फूट
- कृमी → हत्तीपाय (वुचेरेरिया), टेप-वर्म, पिन-वर्म
- कमतरता → नाइट-ब्लाइंडनेस (व्हिटॅमिन-A), स्कर्व्ही (व्हिटॅमिन-C), रिकेट्स (व्हिटॅमिन-D), बेरी-बेरी (व्हिटॅमिन-B1), अॅनिमिया (लोह), गॉइटर (आयोडीन)
2. मेमरी म्निमोनिक्स
| म्निमोनिक | विस्तार |
|---|---|
| Bacteria = “Tubby Cat Died Playing Ludo” | T–Typhoid, B–Bacterial dysentery, C–Cholera, D–Diphtheria, P–Plague, L–Leprosy |
| Virus = “MRP of CHINA” | Measles, Mumps, Rabies, Polio, COVID, Hepatitis, Influenza, AIDS |
| Protozoa = “MALT shop” | Malaria, Amoebic dysentery, Leishmaniasis, Trypanosomiasis |
3. जलद-तुलना सारणी
| रोग | कारणकारक घटक | वाहक / मार्ग |
|---|---|---|
| मलेरिया | प्लास्मोडियम प्रजाती | मादी अॅनोफिलीस डास |
| डेंग्यू | डेंग्यू विषाणू | एडीस इजिप्टी डास |
| कॉलेरा | व्हिब्रिओ कॉलेरा | दूषित पाणी/अन्न |
| टीबी | मायकोबॅक्टेरियम ट्युबरक्युलोसिस | हवेतील थेंबांद्वारे |
| एड्स | एचआयव्ही | रक्त, लैंगिक संपर्क, आई-तून-मुलाला |
| टायफॉइड | साल्मोनेला टायफी | दूषित पाणी/दूध |
| रेबीज | रेबीज विषाणू | संक्रमित कुत्र्याचा चावा/खाज |
| स्कर्व्ही | व्हिटॅमिन-सीची कमतरता | — |
| गॉइटर | आयोडिनची कमतरता | — |
BETA
