गणित संच-५: नफा, तोटा आणि सांख्यिकी
गणित संच-५: नफा, तोटा व सांख्यिकी
प्रश्न 1
एक दुकानदार एखादी वस्तू ₹ 1200 ला विकतो आणि त्याला 20% तोटा होतो. त्या वस्तूची किंमत किंमत किती होती?
(1) ₹ 1500
(2) ₹ 1400
(3) ₹ 1600
(4) ₹ 1700
Show Answer
उत्तर: (1)
उकल: मानूया किंमत किंमत $ x $ आहे.
तोटा = $ x $ च्या 20% = $ \frac{20}{100}x = 0.2x $.
विक्री किंमत = $ x - 0.2x = 0.8x $.
दिले आहे $ 0.8x = 1200 $, त्यामुळे $ x = \frac{1200}{0.8} = 1500 $.
प्रश्न 2
एक माणूस ₹ 1500 ला सायकल खरेदी करतो आणि ती 25% नफ्याने विकतो. विक्री किंमत किती?
(1) ₹ 1875
(2) ₹ 1750
(3) ₹ 1900
(4) ₹ 1600
Show Answer
उत्तर: (1)
उकल: नफा = ₹ 1500 च्या 25% = $ \frac{25}{100} \times 1500 = 375 $.
विक्री किंमत = किंमत किंमत + नफा = $ 1500 + 375 = 1875 $.
प्रश्न 3
जर 15 पुस्तकांची किंमत किंमत 10 पुस्तकांच्या विक्री किंमतीइतकी असेल, तर नफा टक्केवारी किती?
(1) 50%
(2) 60%
(3) 75%
(4) 40%
Show Answer
उत्तर: (1)
उकल: मानूया 1 पुस्तकाची किंमत किंमत ₹ 1 आहे.
15 पुस्तकांची किंमत किंमत = ₹ 15.
10 पुस्तकांची विक्री किंमत = ₹ 15.
1 पुस्तकाची विक्री किंमत = $ \frac{15}{10} = ₹ 1.5 $.
नफा = $ 1.5 - 1 = 0.5 $.
नफा% = $ \frac{0.5}{1} \times 100 = 50% $.
प्रश्न 4
एक फळविक्रेता 10 सफरचंद ₹ 12 ला खरेदी करतो आणि 8 सफरचंद ₹ 12 ला विकतो. नफा टक्केवारी किती?
(1) 50%
(2) 60%
(3) 75%
(4) 40%
Show Answer
उत्तर: (3)
उकलणी:
10 सफरचंदांची किंमत = ₹ 12 → 1 सफरचंदाची किंमत = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $.
8 सफरचंदांची विक्रीकिंमत = ₹ 12 → 1 सफरचंदाची विक्रीकिंमत = $ \frac{12}{8} = ₹ 1.5 $.
नफा = $ 1.5 - 1.2 = 0.3 $.
नफा% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
पुन्हा थांबा: नफा% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
थांबा, पुन्हा दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
थांबा, नाही: नफा% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
थांबा, नाही: नफा% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
प्रश्न 5
जर 12 आंब्यांची किंमत 15 आंब्यांच्या विक्रीकिंमतीइतकी असेल, तर टक्केवारी नुकसान किती आहे?
(1) 25%
(2) 30%
(3) 20%
(4) 33.33%
Show Answer
उत्तर: (4)
उकलणी: 1 आंब्याची किंमत ₹ 1 मानू.
12 आंब्यांची किंमत = ₹ 12.
15 आंब्यांची विक्रीकिंमत = ₹ 12 → 1 आंब्याची विक्रीकिंमत = $ \frac{12}{15} = ₹ 0.8 $.
नुकसान = $ 1 - 0.8 = 0.2 $.
नुकसान% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
थांबा, दुरुस्ती: नुकसान% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
प्रश्न 6
एक दुकानदार एखादी वस्तू ₹ 1800 ला विकतो आणि 20% नफा होतो. किंमत किती होती?
(1) ₹ 1500
(2) ₹ 1600
(3) ₹ 1400
(4) ₹ 1700
Show Answer
उत्तर: (1)
उकलणे: मानूया CP ही $ x $ आहे.
नफा = 20% of $ x = 0.2x $.
SP = $ x + 0.2x = 1.2x $.
दिले आहे $ 1.2x = 1800 $ → $ x = \frac{1800}{1.2} = 1500 $.
प्रश्न 7
10 पेन्सिलची किंमत मूल्य 8 पेन्सिलच्या विक्री किंमतीशी समान आहे. नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 50%
(4) 40%
Show Answer
उत्तर: (2)
उकलणे: मानूया 1 पेन्सिलचे CP ₹ 1 आहे.
10 पेन्सिलचे CP = ₹ 10.
8 पेन्सिलचे SP = ₹ 10 → 1 पेन्सिलचे SP = $ \frac{10}{8} = ₹ 1.25 $.
नफा = $ 1.25 - 1 = 0.25 $.
नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
थांबा, नाही: नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
प्रश्न 8
एक माणूस 10 पेन ₹ 80 ला खरेदी करतो आणि 8 पेन ₹ 80 ला विकतो. नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 50%
(2) 60%
(3) 75%
(4) 40%
Show Answer
उत्तर: (1)
उकलणे: 1 पेनचे CP = $ \frac{80}{10} = ₹ 8 $.
1 पेनचे SP = $ \frac{80}{8} = ₹ 10 $.
नफा = $ 10 - 8 = 2 $.
नफा% = $ \frac{2}{8} \times 100 = 25% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{2}{8} \times 100 = 25% $.
प्रश्न 9
जर 10 पुस्तकांची विक्री किंमत 12 पुस्तकांच्या किंमत मूल्याशी समान असेल, तर नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 20%
(2) 25%
(3) 33.33%
(4) 50%
Show Answer
उत्तर: (3)
उकल: एक पुस्तकाचा किंमत मूल्य ₹ 1 मानू.
12 पुस्तकांचा किंमत मूल्य = ₹ 12.
10 पुस्तकांचे विक्री मूल्य = ₹ 12 → 1 पुस्तकाचे विक्री मूल्य = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $.
नफा = $ 1.2 - 1 = 0.2 $.
नफा% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
प्रश्न 10
एक माणूस एक वस्तू ₹ 2000 ला खरेदी करतो आणि 10% नफ्याने विकतो. विक्री मूल्य किती?
(1) ₹ 2200
(2) ₹ 2100
(3) ₹ 2300
(4) ₹ 2400
Show Answer
उत्तर: (1)
उकल: नफा = ₹ 2000 चा 10% = $ \frac{10}{100} \times 2000 = 200 $.
विक्री मूल्य = किंमत मूल्य + नफा = $ 2000 + 200 = 2200 $.
प्रश्न 11
जर 15 संत्र्यांचे किंमत मूल्य 12 संत्र्यांच्या विक्री मूल्यासमान असेल, तर नफा टक्केवारी किती?
(1) 25%
(2) 20%
(3) 33.33%
(4) 40%
Show Answer
उत्तर: (3)
उकल: 1 संत्र्याचे किंमत मूल्य ₹ 1 मानू.
15 संत्र्यांचे किंमत मूल्य = ₹ 15.
12 संत्र्यांचे विक्री मूल्य = ₹ 15 → 1 संत्र्याचे विक्री मूल्य = $ \frac{15}{12} = ₹ 1.25 $.
नफा = $ 1.25 - 1 = 0.25 $.
नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
प्रश्न 12
एक माणूस एक वस्तू ₹ 1800 ला विकतो आणि 25% नफा होतो. किंमत मूल्य किती होते?
(1) ₹ 1440
(2) ₹ 1500
(3) ₹ 1600
(4) ₹ 1680
Show Answer
उत्तर: (2)
उत्तर: माना CP ही $ x $ आहे.
नफा = $ x $ च्या 25% = 0.25x.
SP = $ x + 0.25x = 1.25x $.
दिले आहे $ 1.25x = 1800 $ → $ x = \frac{1800}{1.25} = 1440 $.
थांबा, दुरुस्ती: $ x = \frac{1800}{1.25} = 1440 $.
प्रश्न 13
10 पेनची किंमत 8 पेनच्या विक्री किंमतीशी समान आहे. नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 40%
(4) 50%
Show Answer
उत्तर: (2)
उत्तर: माना 1 पेनची CP ₹ 1 आहे.
10 पेनची CP = ₹ 10.
8 पेनची SP = ₹ 10 → 1 पेनची SP = $ \frac{10}{8} = ₹ 1.25 $.
नफा = $ 1.25 - 1 = 0.25 $.
नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
प्रश्न 14
एक दुकानदार एक वस्तू ₹ 1600 ला विकतो आणि 20% तोटा सहन करतो. किंमत किती होती?
(1) ₹ 2000
(2) ₹ 1800
(3) ₹ 1900
(4) ₹ 1700
Show Answer
उत्तर: (1)
उत्तर: माना CP ही $ x $ आहे.
तोटा = $ x $ च्या 20% = 0.2x.
SP = $ x - 0.2x = 0.8x $.
दिले आहे $ 0.8x = 1600 $ → $ x = \frac{1600}{0.8} = 2000 $.
प्रश्न 15
जर 10 पुस्तकांची किंमत 8 पुस्तकांच्या विक्री किंमतीशी समान असेल, तर नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 40%
(4) 50%
Show Answer
उत्तर: (2)
उकल: 1 पुस्तकाची किंमत ₹ 1 मानू.
10 पुस्तकांची किंमत = ₹ 10.
8 पुस्तकांची विक्रीकिंमत = ₹ 10 → 1 पुस्तकाची विक्रीकिंमत = $ \frac{10}{8} = ₹ 1.25 $.
नफा = $ 1.25 - 1 = 0.25 $.
नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $.
प्रश्न 16
एक माणूस 12 केळी ₹ 10 ला खरेदी करतो आणि 10 केळ्या ₹ 12 ला विकतो. नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 40%
(2) 50%
(3) 60%
(4) 70%
Show Answer
उत्तर: (1)
उकल: 1 केळीची किंमत = $ \frac{10}{12} = ₹ \frac{5}{6} $.
1 केळीची विक्रीकिंमत = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $.
नफा = $ 1.2 - \frac{5}{6} = \frac{7}{6} - \frac{5}{6} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3} $.
नफा% = $ \frac{1/3}{5/6} \times 100 = \frac{2}{5} \times 100 = 40% $.
प्रश्न 17
12 संत्र्यांची किंमत 10 संत्र्यांच्या विक्रीकिंमतीला समान आहे. नफा टक्केवारी किती आहे?
(1) 20%
(2) 25%
(3) 33.33%
(4) 40%
Show Answer
उत्तर: (3)
उकल: 1 संत्र्याची किंमत ₹ 1 मानू.
12 संत्र्यांची किंमत = ₹ 12.
10 संत्र्यांची विक्रीकिंमत = ₹ 12 → 1 संत्र्याची विक्रीकिंमत = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $.
नफा = $ 1.2 - 1 = 0.2 $.
नफा% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
थांबा, दुरुस्ती: नफा% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
प्रश्न १८
एक माणूस १५ रुपयांना १० अंडी खरेदी करतो आणि १५ रुपयांना ९ अंडी विकतो. नफा टक्केवारी किती आहे?
(१) ११.११%
(२) १२.५%
(३) १६.६६%
(४) २०%
Show Answer
उत्तर: (१)
उकल: १ अंड्याची किंमत = $ \frac{15}{10} = ₹ 1.5 $.
१ अंड्याची विक्रीकिंमत = $ \frac{15}{9} = ₹ \frac{5}{3} $.
नफा = $ \frac{5}{3} - 1.5 = \frac{5}{3} - \frac{3}{2} = \frac{10 - 9}{6} = \frac{1}{6} $.
नफा% = $ \frac{1/6}{3/2} \times 100 = \frac{1}{9} \times 100 = 11.11% $.
प्रश्न १९
जर ८ पेन्सिलची खरेदी किंमत ६ पेन्सिलच्या विक्री किंमतीला बरोबर असेल, तर नफा टक्केवारी किती आहे?
(१) २५%
(२) ३३.३३%
(३) ५०%
(४) ६६.६६%
Show Answer
उत्तर: (२)
उकल: मानूया १ पेन्सिलची किंमत ₹ १ आहे.
८ पेन्सिलची किंमत = ₹ ८.
६ पेन्सिलची विक्रीकिंमत = ₹ ८ → १ पेन्सिलची विक्रीकिंमत = $ \frac{8}{6} = ₹ \frac{4}{3} $.
नफा = $ \frac{4}{3} - 1 = \frac{1}{3} $.
नफा% = $ \frac{1/3}{1} \times 100 = 33.33% $.
प्रश्न २०
एक माणूस ₹ १२००ला एक वस्तू खरेदी करतो आणि १०% तोट्याने विकतो. विक्री किंमत किती आहे?
(१) ₹ १०८०
(२) ₹ ११००
(३) ₹ ११२०
(४) ₹ ११४०
Show Answer
उत्तर: (१)
उकल: तोटा = ₹ १२००च्या १०% = $ \frac{10}{100} \times 1200 = 120 $.
विक्रीकिंमत = खरेदीकिंमत - तोटा = $ 1200 - 120 = 1080 $.
BETA
