1. ಪರಿಚಯ

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ನಿಯಮಾವಳಿ, 1962 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ (31-12-2022 ರಂದು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ) 50+ ವರ್ಗದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು (ಕಿರುಮಾಡಿಗೆ ಕಡಿತ) ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಮೇಲ್/ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್/ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್/ರಾಜಧಾನಿ/ಶತಾಬ್ದಿ/ದುರಂತೋ/ಗತಿಮಾನ್/ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಿರುಮಾಡಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇತರ ಶುಲ್ಕಗಳು (ಜಿಎಸ್ಟಿ, ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಟ್, ಮೀಸಲಾತಿ, ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್) ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

2. ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು

• ರಿಯಾಯಿತಿ ಮೌಲ್ಯ: ಮೂಲ ಕಿರುಮಾಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ರಿಯಾಯಿತಿ (ಮುಂದಿನ ಕಡಿಮೆ ₹ 5 ರ ಗುಣಕಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ).
• ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೋಡ್: ಟಿಕೆಟ್ನ ಎಡಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ 2-ಅಂಕಿಯ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೋಡ್.
• ಅಧಿಕಾರ: ರೈಲ್ವೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1989 ರ ವಿಭಾಗ 59 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯ (ರೈಲ್ವೆ ಬೋರ್ಡ್).
• ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೋಟಾ: ರಿಯಾಯಿತಿ (CC) – ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬರ್ತ್/ಆಸನ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿಲ್ಲ; ಅದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಇ-ಟಿಕೆಟ್: ಎಲ್ಲಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ಟಿಕೆಟ್ಗಳಿಗೆ 01-04-2023 ರಿಂದ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ (ಐಆರ್ಸಿಟಿಸಿ ಆವೃತ್ತಿ 7.2).

3. ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳು (2023-24)

ಗಮನಿಸಿ: ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಿಯಾಯಿತಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯಾವುದೇ ದ್ವಿಗುಣ ರಿಯಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲ.

4. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು

• 1950: ಮೊದಲ ರಿಯಾಯಿತಿ – ಕುರುಡು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 50 % (ರೈಲ್ವೆ ಬೋರ್ಡ್ ಆದೇಶ 445-ಓ).
• 1956: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು @ 33 %.
• 1962: ರಿಯಾಯಿತಿ ನಿಯಮಾವಳಿ, 1962 ರಚನೆ; 10 ವರ್ಗಗಳು.
• 1972: ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ 50 % ≥ 60 ವರ್ಷ (ನಂತರ 58 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು).
• 1998: ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಐಆರ್ಸಿಟಿಸಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಇ-ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು.
• 2006: ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ 75 % ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶಹೀದರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ 100 % ರಿಯಾಯಿತಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
• 2016: ದಿವ್ಯಾಂಗಜನರು ಪದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ರಿಯಾಯಿತಿ 75 % ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು (ಮೊದಲು 50 %).
• 2021: ಹೊಸ ಸ್ಮಾರ್ಟ್-ಕಾರ್ಡ್ಗಳಿಗೆ ಯುಡಿಐಡಿ (ಯುನಿಕ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಐಡಿ) ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು.
• 2022: ಕಾಗದ-ಆಧಾರಿತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಕ್ಯೂಆರ್-ಕೋಡೆಡ್ ಯುಡಿಐಡಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
• 2023: ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಮತ್ತು ಗತಿಮಾನ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ರಿಯಾಯಿತಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (ಮೊದಲು ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು).

4. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳು (01-01-2024 ರಂತೆ)

1. ತೃತೀಯ ಲಿಂಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 100 % ರಿಯಾಯಿತಿ (05-06-2023 ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು) – ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ.
2. ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೋವಿಡ್-19 ಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು (ಮೊದಲು ಕೋವಿಡ್-19 ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು).
3. ಯುಡಿಐಡಿ ನ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಡಿಇಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿ ಸರ್ವರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಎಪಿಐ ಏಕೀಕರಣ ಮೂಲಕ 700+ ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಕೌಂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
4. ರಿಯಾಯಿತಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗದ ರೈಲುಗಳು:
   • ಅನುಭೂತಿ ತರಗತಿ
   • ಭಾರತ ಗೌರವ ಪ್ರವಾಸಿ ರೈಲುಗಳು
   • ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳು ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ ಚಾರ್ಟರ್/ವಿಶೇಷ ರೈಲುಗಳು
   • ಸುವಿಧಾ ರೈಲುಗಳು (ದಿವ್ಯಾಂಗಜನರಿಗೆ 75 % ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)
5. ರಿಯಾಯಿತಿ ಕಿರುಮಾಡಿಯ ಮೇಲೆ ಜಿಎಸ್ಟಿ @ 5 % ರಿಯಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಮೂಲ ಕಿರುಮಾಡಿಯ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ (01-10-2022 ರಿಂದ).
6. ತತ್ಕಾಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ತತ್ಕಾಲ್ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು – ರಿಯಾಯಿತಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ ದಿವ್ಯಾಂಗಜನರು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ಥ್ಯಾಲಸೀಮಿಯಾ, ಶಹೀದರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ.
7. ಋತು ಟಿಕೆಟ್ಗಳು (ಮಾಸಿಕ/ತ್ರೈಮಾಸಿಕ): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 25 % ರಿಯಾಯಿತಿ ಮಾತ್ರ; ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ.
8. ರಿಯಾಯಿತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್/ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಸ್ವ-ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅನುವಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
9. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ಡಿಜಿಲಾಕರ್) ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಐಆರ್ಸಿಟಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
10. ಮರುಪಾವತಿ ನಿಯಮಗಳು: ಟಿಕೆಟ್ ರದ್ದಾದರೆ, ರಿಯಾಯಿತಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕಿರುಮಾಡಿ (ರಿಯಾಯಿತಿ ನಂತರ) ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

6. ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

7. ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳು

• ಯುಡಿಐಡಿ: ಯುನಿಕ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಐಡಿ
• ಸಿಓಎಫ್ಟಿ: ಕನ್ಸೆಶನ್ ಫೇರ್ ಟೇಬಲ್ (ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್)
• ಡಿಇಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿ: ದಿವ್ಯಾಂಗಜರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆ
• ಪಿಐಬಿ: ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಬ್ಯೂರೋ
• ಜೆಡಬ್ಲ್ಯೂಬಿ: ಜಿಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕ ಮಂಡಳಿ

8. ಅಭ್ಯಾಸ ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಪ್ರ.1. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಎಷ್ಟು?
ಎ. 25 %
ಬಿ. 40 %
ಸಿ. 50 %
ಡಿ. 75 %

ಪ್ರ.2. 60 % ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ದಿವ್ಯಾಂಗಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಅರ್ಹತೆ ಇದೆ
ಎ. 25 %
ಬಿ. 40 %
ಸಿ. 50 %
ಡಿ. 75 %

ಪ್ರ.3. ಈ ಕೆಳಗಿನ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಯಾವುದೇ ರಿಯಾಯಿತಿ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ಎ. ವಂದೇ ಭಾರತ್
ಬಿ. ಗತಿಮಾನ್
ಸಿ. ಅನುಭೂತಿ ತರಗತಿ
ಡಿ. ದುರಂತೋ

ಪ್ರ.4. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ
ಎ. 50 %
ಬಿ. 75 %
ಸಿ. 90 %
ಡಿ. 100 %

ಪ್ರ.5. ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು
ಎ. 55 ವರ್ಷ
ಬಿ. 58 ವರ್ಷ
ಸಿ. 60 ವರ್ಷ
ಡಿ. 62 ವರ್ಷ

ಪ್ರ.6. 01-01-2023 ರಿಂದ ದಿವ್ಯಾಂಗಜನ ರಿಯಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ?
ಎ. ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
ಬಿ. ಯುಡಿಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್
ಸಿ. ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್
ಡಿ. ಬಿಪಿಎಲ್ ಕಾರ್ಡ್

ಪ್ರ.7. ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಕಿರುಮಾಡಿಯ ಯಾವ ಘಟಕದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಎ. ಜಿಎಸ್ಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಕಿರುಮಾಡಿ
ಬಿ. ಮೂಲ ಕಿರುಮಾಡಿ ಮಾತ್ರ
ಸಿ. ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ
ಡಿ. ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಶುಲ್ಕ

ಪ್ರ.8. ತೃತೀಯ ಲಿಂಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಅರ್ಹತೆ ಇದೆ
ಎ. 25 %
ಬಿ. 50 %
ಸಿ. 75 %
ಡಿ. 100 % (ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ)

ಪ್ರ.9. ಒಂದು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಎಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಎ. 1
ಬಿ. 2
ಸಿ. 4
ಡಿ. 6

ಪ್ರ.10. ದಿವ್ಯಾಂಗಜನರ ಸಂಗಾತಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ
ಎ. 25 %
ಬಿ. 50 %
ಸಿ. 75 %
ಡಿ. 100 %

ಪ್ರ.11. ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಟಿಕೆಟ್ನ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಎ. ಮೇಲಿನ ಬಲ ಮೂಲೆ
ಬಿ. ಎಡಭಾಗದ ಅಂಚು
ಸಿ. ಹಿಂಭಾಗ
ಡಿ. ಪಿಎನ್ಆರ್ ಸಾಲು

ಪ್ರ.12. ಯಾವ ರೋಗಕ್ಕೆ 100 % ರಿಯಾಯಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?
ಎ. ಸಕ್ಕರೆ ರೋಗ
ಬಿ. ಅತಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ
ಸಿ. ಥ್ಯಾಲಸೀಮಿಯಾ
ಡಿ. ಆಸ್ತಮಾ

ಪ್ರ.13. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಋತು ಟಿಕೆಟ್ ರಿಯಾಯಿತಿ
ಎ. 10 %
ಬಿ. 25 %
ಸಿ. 50 %
ಡಿ. 75 %

ಪ್ರ.14. ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು
ಎ. 2018
ಬಿ. 2019
ಸಿ. 2020 (ಕೋವಿಡ್-19)
ಡಿ. 2021

ಪ್ರ.15. ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಇ-ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ?
ಎ. ಆಧಾರ್ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಬಿ. ಫೋಟೋ ಐಡಿ ಪುರಾವೆ
ಸಿ. ಆದಾಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
ಡಿ. ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರಾವೆ

ಪ್ರ.16. ರಿಯಾಯಿತಿ ಕಿರುಮಾಡಿಯ ಮೇಲೆ ಜಿಎಸ್ಟಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ
ಎ. ಪೂರ್ಣ ಮೂಲ ಕಿರುಮಾಡಿ
ಬಿ. ರಿಯಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಮೂಲ ಕಿರುಮಾಡಿ
ಸಿ. ಒಟ್ಟು ಕಿರುಮಾಡಿ
ಡಿ. ಅನುಕೂಲ ಶುಲ್ಕ

ಪ್ರ.17. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶಹೀದರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು
ಎ. 1998
ಬಿ. 2001
ಸಿ. 2006
ಡಿ. 2011

ಪ್ರಶ್ನೆ:01 ಪ್ರ.1 ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವುದು?

ಎ) ಎ
ಬಿ) ಬಿ
ಸಿ) ಸಿ
ಡಿ) ಡಿ