કબડ્ડી કુસ્તી – રેલવે પરીક્ષાઓ માટે સંપૂર્ણ GK કેપ્સ્યુલ
1. કબડ્ડી શું છે?
- વ્યાખ્યા: ભારતમાં ઉદ્ભવેલો 7-જણની બાજુનો એક સંપર્ક ખેલ છે જ્યાં એક “રેઈડર” વિરોધીની અડધી પાડમાં પ્રવેશે છે, શક્ય તેટલા બચાવકર્તાઓને ટૅગ કરે છે અને 30 સેકંડની અંદર “કબડ્ડી-કબડ્ડી” જપતા જપતા પાછો ફરે છે.
- ઉપનામ: “જનતાનો ખેલ” – ઓછામાં ઓછો સાધનસામગ્રી, 13 × 10 મી (પુરુષો) અથવા 12 × 8 મી (સ્ત્રીઓ)ના કોર્ટ પર રમાય છે.
- માન્યતા: ક્રિકેટ પછી ભારતનો બીજો સૌથી વધુ જોવાતો ખેલ (સ્ટાર સ્પોર્ટ્સ 2023 સર્વે).
2. ઐતિહાસિક સમયરેખા
| વર્ષ |
માઇલસ્ટોન |
| 1918 |
બડોદા (વડોદરા) ખાતે શ્રી બલવંતરાવ પાટીલની અધ્યક્ષતા હેઠળ પ્રથમ સંગઠિત મેચ. |
| 1923 |
મુંબઈમાં ઓલ-ઇન્ડિયા કબડ્ડી ફેડરેશનની રચના. |
| 1950 |
પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશિપ (પુરુષો) – ચેન્નઈ; વિજેતા: સર્વિસિસ (રેલવે ટીમ). |
| 1952 |
દિલ્હી એશિયન ગેમ્સમાં પ્રદર્શન ખેલ. |
| 1990 |
બેઈજિંગ એશિયન ગેમ્સ – કબડ્ડી મેડલ ખેલ બને છે; ભારત સોનું જીતે છે. |
| 2004 |
પ્રથમ કબડ્ડી વર્લ્ડ કપ (સર્કલ સ્ટાઇલ) – મુંબઈ, ભારત ઈરાન 55-27 થી હરાવે છે. |
| 2010 |
એશિયન બીચ ગેમ્સ – મસ્કત, ભારત સોનું જીતે છે. |
| 2014 |
**પ્રો કબડ્ડી લીગ (PKL)**ની શરૂઆત – મશાલ સ્પોર્ટ્સ અને સ્ટાર ઇન્ડિયાની માલિકીની. |
| 2016 |
**કબડ્ડીને સાઉથ એશિયન ગેમ્સમાં સમાવવામાં આવી (ગુવાહાટી-શિલોંગ). |
| 2019 |
3જી સ્ટાન્ડર્ડ સ્ટાઇલ વર્લ્ડ કપ – અમદાવાદ, ભારત ઈરાન 55-21 થી હરાવે છે. |
| 2022 |
એશિયન ગેમ્સ (હાંગ્ઝોન 2023 માટે મુલતવી) – ભારત સોનું (પુરુષો) અને સોનું (સ્ત્રીઓ) જીતે છે. |
3. કબડ્ડી વિ. કુસ્તી – મુખ્ય તફાવતો
| મુદ્દો |
કબડ્ડી |
કુસ્તી |
| ઉદ્ભવ |
પ્રાચીન ભારત (તમિલ શબ્દ “કાઈ-પિડી” – હાથ પકડવા) |
>5,000 વર્ષ, મેસોપોટેમિયા; ભારત: મલ્લ-યુદ્ધ |
| રમવાની સપાટી |
મેટ / માટીનો કોર્ટ |
મેટ (6 મી વ્યાસ) / માટીની અખાડા |
| ઉદ્દેશ્ય |
ટૅગ કરી પાછા ફરવું; બોનસ લાઇન, લોબી |
વિરોધીના ખભાના બ્લેડને મેટ પર પીન કરવા |
| અવધિ |
2 હાફ × 20 મિનિટ (આંતરરાષ્ટ્રીય) |
3 × 2 મિનિટના બાઉટ (ફ્રીસ્ટાઇલ) |
| સ્કોરિંગ |
એક ટૅગ પર 1 પોઇન્ટ, સુપર ટેકલ માટે 2 |
દરેક ચાલ માટે 2-4 પોઇન્ટ (ટેકડાઉન, એક્સપોઝર) |
| ઓલિમ્પિક સ્થિતિ |
ના (માત્ર એશિયન/એશિયન બીચ ગેમ્સ) |
હા (ફ્રીસ્ટાઇલ અને ગ્રેકો-રોમન) |
| ભારતના ઓલિમ્પિક મેડલ (કુસ્તી) |
— |
કે.ડી. જાધવ 1952 કાંસ્ય, સુશીલ કુમાર 2008 અને 2012, બજરંગ 2021 કાંસ્ય, રવિ 2021 રજત |
4. ભારતીય કબડ્ડી સન્માન (સિનિયર)
| ઇવેન્ટ |
પુરુષોના ખિતાબ |
સ્ત્રીઓના ખિતાબ |
| એશિયન ગેમ્સ |
8/8 સોનું (1990-2022) |
3/3 સોનું (2010-2022) |
| વર્લ્ડ કપ (સ્ટાન્ડર્ડ) |
તમામ 3 આવૃત્તિઓ (2004, 2007, 2016) |
1/1 (2012) |
| એશિયન ચેમ્પિયનશિપ |
8 સોનું (છેલ્લી 2021, ઈરાન) |
7 સોનું (છેલ્લી 2021) |
| સાઉથ એશિયન ગેમ્સ |
5/5 સોનું |
3/3 સોનું |
5. પ્રો કબડ્ડી લીગ (PKL) – રેલ-પરીક્ષાના પ્રિય
| સીઝન |
વિજેતા |
રનર-અપ |
સ્થળ |
MVP |
| 2014 |
જયપુર પિંક પેન્થર્સ |
યુ મુંબા |
મુંબઈ |
અનુપ કુમાર |
| 2015 |
યુ મુંબા |
બેંગલુરુ બુલ્સ |
મુંબઈ |
કાશીલિંગ અડકે |
| 2016 જાન્યુ |
પટના પાયરેટ્સ |
યુ મુંબા |
મુંબઈ |
પરਦીપ નરવાલ |
| 2016 જૂન |
પટના પાયરેટ્સ |
જયપુર |
મુંબઈ |
પરદીપ નરવાલ |
| 2017 |
પટના પાયરેટ્સ |
ગુજરાત ફોર્ચ્યુન જાયન્ટ્સ |
ચેન્નઈ |
પરદીપ નરવાલ |
| 2018 |
બેંગલુરુ બુલ્સ |
ગુજરાત |
મુંબઈ |
પવન સેહરાવત |
| 2019 |
બંગાળ વોરિયર્સ |
દબાંગ દિલ્હી |
અમદાવાદ |
નવીન કુમાર |
| 2021-22 |
દબાંગ દિલ્હી |
પટના |
બેંગલુરુ |
નવીન કુમાર |
| 2022 |
જયપુર પિંક પેન્થર્સ |
પુણેરી પલટણ |
બેંગલુરુ |
અર્જુન દેશવાલ |
| 2023 |
પુણેરી પલટણ |
હરિયાણા સ્ટીલર્સ |
ચેન્નઈ |
અસલમ ઇનામદાર |
- સૌથી વધુ રેઈડ પોઇન્ટ (PKL): પરદીપ નરવાલ – 1,569 (S10 સુધી).
- સૌથી વધુ ટેકલ પોઇન્ટ: ફઝલ અત્રાચલી – 470 (ઈરાની, પુણેરી માટે રમે છે).
6. પુરસ્કારો અને માન્યતાઓ (ભારતીય)
| પુરસ્કાર |
પ્રથમ કબડ્ડી પ્રાપ્તકર્તા |
વર્ષ |
| અર્જુન પુરસ્કાર |
શંકર લક્ષ્મણ (સર્વિસિસ) |
1965 |
| દ્રોણાચાર્ય |
ઇ. પ્રસાદ રાવ |
2002 |
| મેજર ધ્યાનચંદ ખેલ રત્ન |
અજય ઠાકુર |
2019 |
| પદ્મ શ્રી |
અનુપ કુમાર |
2022 |
7. રેલવે અને સર્વિસિસ કનેક્શન
- રેલવે કબડ્ડી ટીમએ મહત્તમ રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશિપ જીતી છે (પુરુષો – 36, સ્ત્રીઓ – 31 2023 સુધી).
- અજય ઠાકુર (ભૂતપૂર્વ ભારતીય કપ્તાન) – નોર્દર્ન રેલવે કર્મચારી (આઈ.ટી.આઈ. હમીરપુર).
- **સર્વિસિસ સ્પોર્ટ્સ કંટ્રોલ બોર્ડ (SSCB)**એ ભારતની એશિયન ગેમ્સ ટીમો માટે >50% ખેલાડીઓ પૂરા પાડ્યા છે.
8. ઝડપી-સંદર્ભ કોષ્ટકો
A. સ્ટાન્ડર્ડ સ્ટાઇલ કોર્ટના પરિમાણો
| પરિમાણ |
પુરુષો |
સ્ત્રીઓ |
| કોર્ટનું કદ |
13 × 10 મી |
12 × 8 મી |
| મધ્ય-રેખાથી બોનસ રેખા |
3.75 મી |
3.5 મી |
| લોબીની પહોળાઈ |
1 મી (દરેક બાજુ) |
સમાન |
B. વજન વર્ગો (કુસ્તી – ઓલિમ્પિક્સ)
| સ્ટાઇલ |
પુરુષો |
સ્ત્રીઓ |
| ફ્રીસ્ટાઇલ |
57, 65, 74, 86, 97, 125 કિગ્રા |
50, 53, 57, 62, 68, 76 કિગ્રા |
| ગ્રેકો-રોમન |
55, 60, 63, 67, 72, 77, 82, 87, 97, 130 કિગ્રા |
— |
9. એક-લાઈનર રિવિઝન બુલેટ્સ
- કબડ્ડી એકમાત્ર એવો ખેલ છે જેમાં ભારતે 1990 થી દરેક એશિયન ગેમ્સ સોનું (પુરુષો અને સ્ત્રીઓ) જીત્યું છે.
- “સુપર રેઈડ” = એક જ રેઈડમાં 3+ પોઇન્ટ.
- “ઓલ-આઉટ” = સંપૂર્ણ 7 ખેલાડીઓ આઉટ; 2 બોનસ પોઇન્ટ આપવામાં આવે છે.
- પ્રથમ બિન-ભારતીય PKL વિજેતા કોચ: બી.સી. રમેશ (બેંગલુરુ બુલ્સ, 2018).
- પ્રથમ મહિલા અર્જુન (કબડ્ડી): મમતા પૂજારી (2010).
- કુસ્તીની “ફેડરેશન કપ” વ્રેસ્ટલિંગ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (WFI) દ્વારા 1960 થી આયોજિત કરવામાં આવે છે.
- ભારતનો પ્રથમ વ્યક્તિગત ઓલિમ્પિક મેડલ: કે.ડી. જાધવ (કાંસ્ય, હેલસિંકી 1952).
- કબડ્ડી વર્લ્ડ કપ (સર્કલ સ્ટાઇલ) 2010 થી પંજાબમાં વાર્ષિક રીતે યોજાય છે; **ભારત (પંજાબ)**એ દરેક આવૃત્તિ જીતી છે.
15+ રેલવે-સ્ટાઇલ MCQs
1. કબડ્ડી એશિયન ગેમ્સમાં મેડલ ખેલ તરીકે કયા વર્ષે દાખલ કરવામાં આવી?
જવાબ: 1990 (બેઈજિંગ)
2. રાજીવ ગાંધી ખેલ રત્ન પ્રાપ્ત કરનાર પ્રથમ કબડ્ડી ખેલાડી કોણ હતા?
જવાબ: અજય ઠાકુર (2019)
3. પુરુષો માટેનો સ્ટાન્ડર્ડ કબડ્ડી કોર્ટ ____ × ____ મીટર માપે છે.
જવાબ: 13 × 10
4. કઈ ટીમે સૌથી વધુ પ્રો કબડ્ડી લીગ ખિતાબ જીત્યા છે?
જવાબ: પટના પાયરેટ્સ (3 ખિતાબ)
5. પ્રથમ રાષ્ટ્રીય કબડ્ડી ચેમ્પિયનશિપ (પુરુષો) કયા શહેરમાં યોજાઈ હતી?
જવાબ: ચેન્નઈ (1950)
6. રેઈડરને રેઈડ પૂર્ણ કરવા માટે મહત્તમ કેટલો સમય મંજૂર છે?
જવાબ: 30 સેકંડ
7. ભારતની પુરુષોની કબડ્ડી ટીમે 8 આવૃત્તિઓમાંથી કેટલા એશિયન ગેમ્સ સોનાના મેડલ જીત્યા છે?
જવાબ: 8/8
8. PKL ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ રેઈડ-પોઇન્ટ સ્કોરર કોણ છે?
જવાબ: પરદીપ નરવાલ
9. રેલવે સ્પોર્ટ્સ પ્રમોશન બોર્ડ કબડ્ડી ટીમે રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશિપ લગભગ કેટલી વખત (પુરુષો) જીતી છે?
જવાબ: 36
10. છેલ્લા ત્રણ સ્ટાન્ડર્ડ-સ્ટાઇલ કબડ્ડી વર્લ્ડ કપમાં કયા દેશ ભારતનો રનર-અપ રહ્યો છે?
જવાબ: ઈરાન
11. કબડ્ડીમાં પ્રથમ અર્જુન પુરસ્કાર 1965માં ____ ને આપવામાં આવ્યો હતો.
જવાબ: શંકર લક્ષ્મણ
12. કુસ્તીમાં, ઓલિમ્પિક વજન વર્ગ 74 કિગ્રા પુરુષો માટે કઈ શૈલી હેઠળ આવે છે?
જવાબ: ફ્રીસ્ટાઇલ
13. જ્યારે તેઓ "ઓલ-આઉટ" લાદે છે ત્યારે રેઈડિંગ ટીમને કેટલા બોનસ પોઇન્ટ આપવામાં આવે છે?
જવાબ: 2
14. 2019ની સ્ટાન્ડર્ડ સ્ટાઇલ કબડ્ડી વર્લ્ડ કપ કયા ભારતીય શહેરમાં યોજાઈ હતી?
જવાબ: અમદાવાદ
15. કયા ભારતીય કુસ્તીબાજે ટોક્યો 2020 ઓલિમ્પિક્સમાં કાંસ્ય મેડલ જીત્યો હતો?
જવાબ: બજરંગ પુનિયા
16. કબડ્ડીમાં "સુપર ટેકલ" શબ્દ કેટલા પોઇન્ટ લાવે છે?
જવાબ: 2
છેલ્લી ક્ષણની ટીપ: ભારતના પુરુષોના એશિયન ગેમ્સ કબડ્ડી રેકોર્ડ માટે “8/8 સોનું” અને PKL માટે “પટના પાયરેટ્સ – 3 ખિતાબ” યાદ રાખો. તમારી રેલવે પરીક્ષા માટે શુભેચ્છાઓ!
BETA
