জৈন ধৰ্ম
A.5.2 জৈন ধৰ্ম
উৎপত্তি
- উৎপত্তিৰ সময়কাল: ই.পূ. ৬ম শতিকা
- প্ৰতিষ্ঠাতা: একক কোনো প্ৰতিষ্ঠাতা নাই, কিন্তু ঋষভনাথ (প্ৰথম তীৰ্থংকৰ)-এৰ শিক্ষাৰ পৰা বিকশিত হৈছে
- ভৌগোলিক উৎপত্তি: জৈন ধৰ্মৰ উৎপত্তি পূৰ্ব গঙ্গা সমভূমিত হৈছিল
- সাংস্কৃতিক প্ৰসঙ্গ: বৈদিক আৰু বৌদ্ধ যুগৰ আগতে, বৈদিক পৰম্পৰা আৰু স্থানীয় আধ্যাত্মিক প্ৰথাৰ প্ৰভাৱত
- মুখ্য ধাৰণা: অহিংসা (হিংসাৰহিত) কে মূল নীতি, কৰ্ম আৰু মোক্ষৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ
মহাবীৰৰ জীৱন
- সম্পূৰ্ণ নাম: বৰ্ধমান মহাবীৰ
- জন্ম: ই.পূ. ৫৯৯ চনত বৈশালীত (আজিৰ বিহাৰ)
- পিতৃ: সিদ্ধাৰ্থ (ক্ষত্ৰিয় শাসক)
- মাতৃ: ত্ৰিশলা (ক্ষত্ৰিয় ৰাজকুমাৰী)
- প্ৰাৰম্ভিক জীৱন: বিলাসিতাৰে জীৱন যাপন কৰিছিল, কিন্তু ৩০ বছৰ বয়সত গৃহত্যাগ কৰে
- তপস্বী প্ৰথা: তপস্যা (সংযম), দীক্ষা (আৰম্ভ), আৰু সল্লেখনা (স্বেচ্ছামৃত্যু) পালন কৰিছিল
- মোক্ষ লাভ: ৭২ বছৰ বয়সত, ই.পূ. ৫২৭ চনত মোক্ষ (মুক্তি) লাভ কৰে
- মুখ্য অৱদান: জৈন নীতিসমূহ সংহতি কৰে, অহিংসা, সত্য, চৌৰ্য্য নকৰা, ব্ৰহ্মচৰ্য্য, আৰু অপৰিগ্ৰহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে
দৰ্শন
| ধাৰণা | বৰ্ণনা |
|---|---|
| অহিংসা | সকলো জীৱৰ প্ৰতি, সূক্ষ্মজীৱৰো সহ, হিংসাৰহিত আচৰণ |
| সত্য | কথা আৰু কৰ্মত সত্যনিষ্ঠা |
| অস্তেয় | চুৰি নকৰা, অধিকাৰহীনতা |
| ব্ৰহ্মচাৰ্য | সংযম আৰু ব্ৰহ্মচাৰ্য পালন |
| অপৰিগ্ৰহ | আসক্তিহীনতা, অধিকাৰহীনতা |
| কৰ্ম | কৰ্মৰ দ্বাৰা কৰ্মৰ সংচয়, যিয়ে পুনৰ্জন্ম নিৰ্ধাৰণ কৰে |
| মোক্ষ | পুনৰ্জন্মৰ চক্ৰ (সংসাৰ)ৰ পৰা মুক্তি |
| সংসাৰ | জন্ম, মৃত্যু আৰু পুনৰ্জন্মৰ চক্ৰ |
| তীৰ্থংকৰ | ২৪ গৰাকী প্ৰবোধপ্ৰাপ্ত সত্তা যিসকলে মোক্ষৰ পথ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল |
সাহিত্য
- প্ৰধান গ্ৰন্থ:
- আচাৰাংগ সূত্ৰ: নৈতিক আচৰণ আৰু সন্ন্যাসী শৃংখলাৰ মূল গ্ৰন্থ
- সূত্ৰকৃতাংগ: জৈন দৰ্শনৰ পদ্ধতিগত ব্যাখ্যা
- সময়সাৰ: জৈন দৰ্শনৰ সাৰাংশ
- পঞ্চসিদ্ধান্তিকা: বিশ্ববিদ্যা আৰু অধিভৌতিকতাৰ ওপৰত গ্ৰন্থ
- কল্প সূত্ৰ: তীৰ্থংকৰসকলৰ জীৱন আৰু পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানৰ বৰ্ণনা
- ভাষা: প্ৰধানতঃ প্ৰাকৃত আৰু সংস্কৃত ভাষাত
- লিপি: ব্ৰাহ্মী লিপি আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি লিপিসমূহ
- গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি:
- উবচ: আচাৰাংগ সূত্ৰৰ ৰচয়িতা
- শ্ৰীহৰ্ষ: সময়সাৰৰ ৰচয়িতা
- ঋষভনাথ: প্ৰথম তীৰ্থংকৰ, জৈন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতা বুলি গণ্য
জৈন সভাসমূহ
| পৰিষদ | সময়কাল | উদ্দেশ্য | ফলাফল |
|---|---|---|---|
| প্ৰথম জৈন পৰিষদ | 453 BCE | জৈন শাস্ত্ৰৰ সংকলন | স্থৱিৰৱাদী সম্প্ৰদায় স্থাপন কৰিলে |
| দ্বিতীয় জৈন পৰিষদ | 383 BCE | দৰ্শন আৰু শাস্ত্ৰৰ পুনৰ নিশ্চয়তা | আচাৰাংগ সূত্ৰ মানদণ্ড কৰিলে |
| তৃতীয় জৈন পৰিষদ | 293 BCE | কল্প সূত্ৰ সংকলন | কল্প সূত্ৰ মানদণ্ড কৰিলে |
জৈন ধৰ্মৰ সম্প্ৰদায়
| সম্প্ৰদায় | প্ৰতিষ্ঠাপক | মুখ্য বৈশিষ্ট্য | গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি |
|---|---|---|---|
| দিগম্বৰ | ভদ্ৰবাহু | সম্পূৰ্ণ নগ্নতা আৰু তপস্বিতাৰ পক্ষে | ভদ্ৰবাহু, কুণ্ডকুণ্ড |
| শ্বেতাম্বৰ | ভদ্ৰবাহু | বস্ত্ৰ ধাৰণ আৰু শাস্ত্ৰৰ প্ৰাধান্য গ্ৰহণ কৰে | ভদ্ৰবাহু, স্থূলভদ্ৰ |
পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য (SSC, RRB)
- মহাবীৰ হৈছে জৈন ধৰ্মৰ ২৪তম আৰু অন্তিম তীৰ্থংকৰ।
- অহিংসা হৈছে জৈন ধৰ্মৰ মূল নীতি।
- পাঁচ মহাব্ৰত (পঞ্চ মহাব্ৰত): অহিংসা, সত্য, অস্তেয়, ব্ৰহ্মচাৰ্য, অপৰিগ্ৰহ।
- জৈন ধৰ্ম বিশ্বৰ প্ৰাচীনতম ধৰ্মসমূহৰ এটা, বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আগতে।
- জৈন পৰিষদসমূহ জৈন শাস্ত্ৰ সংৰক্ষণ আৰু মানদণ্ড কৰাৰ বাবে অনুষ্ঠিত হৈছিল।
- দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ হৈছে জৈন ধৰ্মৰ দুটা মুখ্য সম্প্ৰদায়।
- মহাবীৰ 527 BCE ত ৭২ বছৰ বয়সত মোক্ষ লাভ কৰিছিল।
BETA
