UPSC చైర్మన్
కీలక అంశాలు
| # | అంశం | వివరణ |
|---|---|---|
| 1 | UPSC యొక్క పూర్తి రూపం | యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ – ఉన్నత సివిల్ సేవకుల నియామకానికి రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థ. |
| 2 | ఆర్టికల్ 315 | UPSC & SPSCలను స్థాపిస్తుంది; చైర్మన్ & సభ్యులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. |
| 3 | పదవీకాలం | 6 సంవత్సరాలు లేదా 65 సంవత్సరాల వయస్సు, ఏది ముందు అయితే (ముందే రాజీనామా చేయవచ్చు లేదా తొలగించబడవచ్చు). |
| 4 | తొలగింపు | సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి వలెనే – దుర్వర్తన ఆధారంగా సుప్రీంకోర్టు విచారణ తర్వాత రాష్ట్రపతి ద్వారా (ఆర్టికల్ 317). |
| 5 | తిరిగి నియామకం | చైర్మన్ రెండవ పదవికి అర్హులు కాదు; సభ్యుడు తర్వాత చైర్మన్ కావచ్చు. |
| 6 | రాజ్యాంగ స్థితి | స్వతంత్ర రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థ; నేరుగా రాష్ట్రపతికి నివేదిస్తుంది; ఏ మంత్రిత్వ శాఖ నియంత్రణకు లోబడదు. |
| 7 | పదవి పద్ధతిగా ఉన్న పదవులు | UPSC చైర్మన్ పదవి పద్ధతిగా నేషనల్ డిఫెన్స్ అకాడమీ, ISTM, సెంట్రల్ సివిల్ సర్వీసెస్ అథారిటీ (CCSA) చైర్మన్. |
| 8 | మొదటి & ప్రస్తుత | మొదటి చైర్మన్ – సర్ రాస్ బార్కర్ (1926); ప్రస్తుత (2025 నాటికి) – లెఫ్టినెంట్ జనరల్ (డాక్టర్) రాజ్ శుక్లా (నివృత్తి). |
15 ప్రాక్టీస్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు
-
UPSC చైర్మన్ను ఎవరు నియమిస్తారు? సమాధానం: భారత రాష్ట్రపతి
శార్ట్కట్: “C for Chairman, C for President” (రాజ్యాంగ ప్రధాన).
ట్యాగ్: నియామకం-ఆర్టికల్ 316 -
UPSC చైర్మన్ తొలగింపు ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది? సమాధానం: ఆర్టికల్ 317
శార్ట్కట్: “317—Seventeen rhymes with ‘Supreme’ inquiry”.
ట్యాగ్: తొలగింపు విధానం -
UPSC చైర్మన్గా పదవిలో ఉండే గరిష్ట వయస్సు పరిమితి ఏమిటి? సమాధానం: 65 సంవత్సరాలు
శార్ట్కట్: “6+5=11; 11-5=6 yrs tenure”.
ట్యాగ్: పదవీకాలం -
సర్ రాస్ బార్కర్ ఏ విభేదానికి సంబంధించినవారు? సమాధానం: UPSC యొక్క మొదటి చైర్మన్ (1926)
శార్ట్కట్: “Ross—First Boss”.
ట్యాగ్: మొదటి చైర్మన్ -
UPSC చైర్మన్ పదవి పద్ధతిగా ఏ శిక్షణ అకాడమీకి చైర్మన్గా ఉంటారు? సమాధానం: నేషనల్ డిఫెన్స్ అకాడమీ (NDA)
శార్ట్కట్: “NDA—N for ‘Nation’, U for ‘UPSC’”.
ట్యాగ్: పదవి పద్ధతిగా ఉన్న పాత్రలు -
సభ్యుడిగా సేవ చేసిన తర్వాత కింది వారిలో ఎవరు UPSC చైర్మన్ కాగలరు? సమాధానం: ఏ సభ్యుడైనా
శార్ట్కట్: “Member → Crown (Chairman) allowed once”.
ట్యాగ్: తిరిగి నియామకం నియమాలు -
UPSC దాని రాజ్యాంగ అస్తిత్వాన్ని ఏ ఆర్టికల్ నుండి పొందుతుంది? సమాధానం: ఆర్టికల్ 315
శార్ట్కట్: “315—Commission Day (15) of March (3)”.
ట్యాగ్: రాజ్యాంగ నిబంధన -
ప్రస్తుత UPSC చైర్మన్ ఎవరు (డిసెంబర్ 2025)? సమాధానం: లెఫ్టినెంట్ జనరల్ (డాక్టర్) రాజ్ శుక్లా (నివృత్తి)
శార్ట్కట్: “2025—Shukla ‘Shuk’-riya (thanks) to new boss”.
ట్యాగ్: ప్రస్తుత వ్యవహారాలు -
UPSC చైర్మన్ పదవీకాలం __________ లేదా __________, ఏది ముందు అయితే. సమాధానం: 6 సంవత్సరాలు లేదా 65 సంవత్సరాల వయస్సు
శార్ట్కట్: “6×65=390; remember 6-65 combo”.
ట్యాగ్: పదవీకాలం -
కింది వాటిలో ఏది UPSC చైర్మన్ తొలగింపు కోసం ఆధారం కాదు? సమాధానం: ప్రభుత్వ విధానాన్ని అంగీకరించడానికి నిరాకరించడం
శార్ట్కట్: “దుర్వర్తన” & “దుర్బలత” మాత్రమే లెక్క – విధాన భేదాభిప్రాయం ఆధారం కాదు.
ట్యాగ్: తొలగింపు ఆధారాలు -
UPSC చైర్మన్ జీతం & భత్యాలు ఏది పైన ఛార్జ్ చేయబడతాయి: సమాధానం: భారత కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్
శార్ట్కట్: “CFI—Chairman’s Fixed Income”.
ట్యాగ్: వేతనాలు -
UPSC చైర్మన్ రాజీనామా చేయడానికి ఎవరికి వ్రాయవచ్చు: సమాధానం: రాష్ట్రపతి
శార్ట్కట్: “Appointed by President, resign to same boss”.
ట్యాగ్: రాజీనామా -
గ్రూప్ A పోస్టుల నియామక నియమాలను రూపొందించడానికి UPSC చైర్మన్ ఏ కమిటీకి అధ్యక్షత వహిస్తారు? సమాధానం: సెంట్రల్ సివిల్ సర్వీసెస్ అథారిటీ (CCSA)
శార్ట్కట్: “CCSA—C for Chairman”.
ట్యాగ్: పదవి పద్ధతిగా ఉన్న పాత్రలు -
రాష్ట్రపతి UPSC చైర్మన్ను తొలగించాలనుకుంటే ఎవరు విచారణ నిర్వహిస్తారు? సమాధానం: భారత సుప్రీంకోర్టు
శార్ట్కట్: “SC—Super-Check for removal”.
ట్యాగ్: తొలగింపు విధానం -
UPSC యొక్క మొదటి మహిళా సభ్యురాలు: సమాధానం: అన్నా రాజం మల్హోత్రా (1982)
శార్ట్కట్: “ARM—First female arm of UPSC”.
ట్యాగ్: మొదటి మహిళా సభ్యురాలు (లింక్ చేయబడిన ట్రివియా)
వేగ ట్రిక్స్
| పరిస్థితి | శార్ట్కట్ | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| ఆర్టికల్స్ 315-317 గుర్తుంచుకోవడం | “315-316-317: 3-6-7 అంకెలు క్రమంలో → కమిషన్-నియామకం-తొలగింపు” | 315=ఉనికి, 316=నియామకం, 317=తొలగింపు |
| వయస్సు vs పదవీకాలం | “6-65 నియమం: 6 సంవత్సరాలు లేదా 65 సంవత్సరాలు – ఏ గేట్ ముందు తెరుచుకుంటే” | గుర్తుంచుకోవడానికి మార్జిన్లో 6×65=390 రాయండి |
| పదవి పద్ధతిగా ఉన్న పదవులు | “N.I.C.” – NDA, ISTM, CCSA | UPSC కోసం “NIC కార్డ్” వలె |
| తొలగింపు బెంచ్ | “SC=సుప్రీం చెక్” | సుప్రీంకోర్టు విచారిస్తుంది |
| మొదటి vs ప్రస్తుత | “రాస్-2025” – సర్ రాస్ (1926) నుండి రాజ్ (2025) వరకు – R-R లింక్ | రెండూ ‘R’ తో మొదలవుతాయి |
త్వరిత రివిజన్
| పాయింట్ | వివరాలు |
|---|---|
| 1 | UPSC 1919 యొక్క GoI చట్టం కింద స్థాపించబడింది; 1950లో ఆర్ట్ 315 ద్వారా రాజ్యాంగబద్ధం చేయబడింది. |
| 2 | చైర్మన్ + 9-11 సభ్యులు (సాధారణ బలం). |
| 3 | సభ్యుడు ≥ 35 సంవత్సరాలు ఉండాలి; సభ్యుడికి స్థిర పదవీకాలం లేదు, కానీ చైర్మన్ కోసం 6 సంవత్సరాలు/65 సంవత్సరాలు. |
| 4 | చైర్మన్ నివృత్తి తర్వాత ఏ ఇతర ప్రభుత్వ ఉద్యోగానికి అర్హులు కాదు (సమ్మతితో SPSC చైర్మన్షిప్ మినహా). |
| 5 | UPSC వార్షిక నివేదికను రాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తుంది → పార్లమెంటు ముందు ఉంచబడుతుంది. |
| 6 | UPSC ఖర్చులు కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్ ఆఫ్ ఇండియా పై ఛార్జ్ చేయబడతాయి (వోటింగ్ కాదు). |
| 7 | మొదటి మహిళా చైర్మన్: ఇప్పటి వరకు ఎవరూ లేరు (2025). |
| 8 | ప్రధాన కార్యాలయం: ఢోల్పూర్ హౌస్, షాజహాన్ రోడ్, న్యూఢిల్లీ. |
| 9 | UPSC క్రమశిక్షణా విషయాలు & ప్రమోషన్లపై ప్రభుత్వానికి సలహా కూడా ఇస్తుంది. |
| 10 | చైర్మన్ను రాష్ట్రం యొక్క SPSC చైర్మన్గా మాత్రమే తిరిగి నియమించవచ్చు, అది కూడా రాష్ట్ర గవర్నర్ & రాష్ట్రపతి సమ్మతితో. |
BETA
