UPSCৰ অধ্যক্ষ
মূল ধাৰণাসমূহ
| # | ধাৰণা | ব্যাখ্যা |
|---|---|---|
| 1 | UPSCৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ | ইউনিয়ন পাব্লিক চাৰ্ভিছ কমিচন – উচ্চ নাগৰিক সেৱক নিয়োগৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্থা। |
| 2 | অনুচ্ছেদ 315 | UPSC আৰু SPSC স্থাপন কৰে; অধ্যক্ষ আৰু সদস্যসকল ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে। |
| 3 | কাৰ্যকাল | ৬ বছৰ বা ৬৫ বছৰ বয়সলৈকে, যিটো আগতে হয় (আগতেও পদত্যাগ কৰিব পাৰে বা পদচ্যুত কৰিব পাৰি)। |
| 4 | পদচ্যুতি | উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰকৰ দৰে একে ধৰণে – অসদাচৰণৰ ভিত্তিত উচ্চতম ন্যায়ালয়েৰে তদন্তৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে (অনুচ্ছেদ 317)। |
| 5 | পুনৰ নিযুক্তি | অধ্যক্ষ দ্বিতীয় কাৰ্যকালৰ বাবে অযোগ্য; সদস্যই পিছত অধ্যক্ষ হ’ব পাৰে। |
| 6 | সাংবিধানিক স্থিতি | স্বাধীন সাংবিধানিক সংস্থা; প্ৰত্যক্ষভাৱে ৰাষ্ট্ৰপতিক প্ৰতিবেদন দিয়ে; কোনো মন্ত্ৰালয়ৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত নহয়। |
| 7 | পদাধিকাৰী পদসমূহ | UPSCৰ অধ্যক্ষ হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমী, ISTM, কেন্দ্ৰীয় নাগৰিক সেৱা প্ৰাধিকৰণ (CCSA)ৰ পদাধিকাৰী অধ্যক্ষ। |
| 8 | প্ৰথম আৰু বৰ্তমান | প্ৰথম অধ্যক্ষ – ছাৰ ৰ’ছ বাৰ্কাৰ (১৯২৬); বৰ্তমান (২০২৫ চনলৈ) – লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল (ড°.) ৰাজ শুক্লা (অব.)। |
১৫টা অনুশীলন বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন
-
UPSCৰ অধ্যক্ষক কোনে নিযুক্তি দিয়ে? উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি
শৰ্টকাট: “C for Chairman, C for President” (সাংবিধানিক মুৰব্বী)।
টেগ: নিযুক্তি-অনুচ্ছেদ ৩১৬ -
UPSCৰ অধ্যক্ষৰ পদচ্যুতি কোনটো অনুচ্ছেদৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়? উত্তৰ: অনুচ্ছেদ ৩১৭
শৰ্টকাট: “৩১৭—সতৰৰ ছন্দ ‘Supreme’ তদন্তৰ সৈতে মিলে”।
টেগ: পদচ্যুতি পদ্ধতি -
UPSCৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যবাহ কৰাৰ বাবে সৰ্বোচ্চ বয়সৰ সীমা কি? উত্তৰ: ৬৫ বছৰ
শৰ্টকাট: “৬+৫=১১; ১১-৫=৬ বছৰ কাৰ্যকাল”।
টেগ: কাৰ্যকাল -
ছাৰ ৰ’ছ বাৰ্কাৰ কোনটো বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে জড়িত? উত্তৰ: UPSCৰ প্ৰথম অধ্যক্ষ (১৯২৬)
শৰ্টকাট: “ৰ’ছ—প্ৰথম ব’ছ”।
টেগ: প্ৰথম অধ্যক্ষ -
UPSCৰ অধ্যক্ষ কোনটো প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ পদাধিকাৰী অধ্যক্ষ? উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমী (NDA)
শৰ্টকাট: “NDA—N for ‘Nation’, U for ‘UPSC’”।
টেগ: পদাধিকাৰী ভূমিকাসমূহ -
তলৰ কোনজনে সদস্য হিচাপে সেৱা আগবঢ়োৱাৰ পিছত UPSCৰ অধ্যক্ষ হ’ব পাৰে? উত্তৰ: যিকোনো সদস্য
শৰ্টকাট: “সদস্য → মুকুট (অধ্যক্ষ) এবাৰলৈ অনুমোদিত”।
টেগ: পুনৰ নিযুক্তিৰ নিয়ম -
UPSCই ইয়াৰ সাংবিধানিক অস্তিত্ব কোনটো অনুচ্ছেদৰ পৰা লাভ কৰে? উত্তৰ: অনুচ্ছেদ ৩১৫
শৰ্টকাট: “৩১৫—কমিচন দিৱস (১৫) মাৰ্চ (৩)”।
টেগ: সাংবিধানিক ব্যৱস্থা -
বৰ্তমান UPSCৰ অধ্যক্ষ কোন (ডিচেম্বৰ ২০২৫)? উত্তৰ: লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল (ড°.) ৰাজ শুক্লা (অব.)
শৰ্টকাট: “২০২৫—শুক্লা ‘শুক্’-ৰিয়া (ধন্যবাদ) নতুন ব’ছলৈ”।
টেগ: বৰ্তমানৰ ঘটনাৱলী -
UPSCৰ অধ্যক্ষৰ কাৰ্যকাল __________ বা __________, যিটো আগতে হয়। উত্তৰ: ৬ বছৰ বা ৬৫ বছৰ বয়স
শৰ্টকাট: “৬×৬৫=৩৯০; ৬-৬৫ কম্বো মনত ৰাখিব”।
টেগ: কাৰ্যকাল -
তলৰ কোনটো UPSCৰ অধ্যক্ষৰ পদচ্যুতিৰ ভিত্তি নহয়? উত্তৰ: চৰকাৰী নীতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা
শৰ্টকাট: কেৱল “অসদাচৰণ” আৰু “দৌৰ্বল্য”হে গণ্য কৰা হয়—নীতিৰ মতানৈক্য ভিত্তি নহয়।
টেগ: পদচ্যুতিৰ ভিত্তিসমূহ -
UPSCৰ অধ্যক্ষৰ দৰমহা আৰু ভাতাবিলা কোনটোৰ ওপৰত ধাৰ্য কৰা হয়: উত্তৰ: ভাৰতৰ একত্ৰিত নিধি
শৰ্টকাট: “CFI—Chairman’s Fixed Income”।
টেগ: পাৰিশ্ৰমিক -
UPSCৰ অধ্যক্ষই লিখিতভাৱে পদত্যাগ কৰিব পাৰে: উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰপতি
শৰ্টকাট: “ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে, একেটা ব’ছলৈ পদত্যাগ কৰে”।
টেগ: পদত্যাগ -
গ্ৰুপ A পদৰ নিয়োগ নিয়ম ৰচনাৰ বাবে UPSCৰ অধ্যক্ষই কোনটো সমিতিৰ অধ্যক্ষতা কৰে? উত্তৰ: কেন্দ্ৰীয় নাগৰিক সেৱা প্ৰাধিকৰণ (CCSA)
শৰ্টকাট: “CCSA—C for Chairman”।
টেগ: পদাধিকাৰী ভূমিকাসমূহ -
ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে UPSCৰ অধ্যক্ষক পদচ্যুত কৰিব বিচাৰিলে কোনে তদন্ত কৰে? উত্তৰ: ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়
শৰ্টকাট: “SC—Super-Check for removal”।
টেগ: পদচ্যুতি পদ্ধতি -
UPSCৰ প্ৰথম মহিলা সদস্য আছিল: উত্তৰ: আন্না ৰাজম মালহোত্ৰা (১৯৮২)
শৰ্টকাট: “ARM—UPSCৰ প্ৰথম মহিলা বাহু”।
টেগ: প্ৰথম মহিলা সদস্য (সম্পৰ্কিত ট্ৰিভিয়া)
দ্ৰুত কৌশলসমূহ
| পৰিস্থিতি | শৰ্টকাট | উদাহৰণ |
|---|---|---|
| অনুচ্ছেদ ৩১৫-৩১৭ মনত ৰখা | “৩১৫-৩১৬-৩১৭: ৩-৬-৭ অংক ক্ৰমত → কমিচন-নিযুক্তি-পদচ্যুতি” | ৩১৫=অস্তিত্ব, ৩১৬=নিযুক্তি, ৩১৭=পদচ্যুতি |
| বয়স বনাম কাৰ্যকাল | “৬-৬৫ নিয়ম: ৬ বছৰ বা ৬৫ বছৰ—যিটো দুৱাৰ আগতে খোল খায়” | মনত ৰাখিবলৈ মাৰ্জিনত ৬×৬৫=৩৯০ লিখিব |
| পদাধিকাৰী পদসমূহ | “N.I.C.” – NDA, ISTM, CCSA | UPSCৰ বাবে “NIC কাৰ্ড”ৰ দৰে |
| পদচ্যুতি বেঞ্চ | “SC=Supreme Check” | উচ্চতম ন্যায়ালয়ে তদন্ত কৰে |
| প্ৰথম বনাম বৰ্তমান | “ৰ’ছ-২০২৫” – ছাৰ ৰ’ছ (১৯২৬) ৰ পৰা ৰাজ (২০২৫) লৈ – R-R লিংক | দুয়োটা ‘R’ৰে আৰম্ভ হয় |
দ্ৰুত পুনৰালোচনা
| পইণ্ট | বিৱৰণ |
|---|---|
| 1 | UPSC ১৯১৯ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনৰ অধীনত স্থাপন কৰা হৈছিল; ১৯৫০ চনত অনুচ্ছেদ ৩১৫ৰ জৰিয়তে সাংবিধানিক ৰূপ দিয়া হৈছিল। |
| 2 | অধ্যক্ষ + ৯-১১ গৰাকী সদস্য (সাধাৰণ শক্তি)। |
| 3 | সদস্যৰ বয়স ≥ ৩৫ বছৰ হ’ব লাগিব; সদস্যৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যকাল নাই, কিন্তু অধ্যক্ষৰ বাবে ৬ বছৰ/৬৫ বছৰ। |
| 4 | অধ্যক্ষ অৱসৰৰ পিছত আন কোনো চৰকাৰী চাকৰিৰ বাবে অযোগ্য (ৰাজ্যিক লোক সেৱা আয়োগৰ অধ্যক্ষতাৰ বাহিৰে, ৰাজ্যপাল আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সম্মতিক্ৰমে)। |
| 5 | UPSCই বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন ৰাষ্ট্ৰপতিক দিয়ে → সংসদত উপস্থাপন কৰা হয়। |
| 6 | UPSCৰ খৰচ ভাৰতৰ একত্ৰিত নিধিৰ ওপৰত ধাৰ্য কৰা হয় (ভোটযোগ্য নহয়)। |
| 7 | প্ৰথম মহিলা অধ্যক্ষ: এতিয়ালৈকে কোনো নাই (২০২৫)। |
| 8 | মুখ্য কাৰ্যালয়: ধোলপুৰ হাউচ, শ্বাহজাহান ৰোড, নৱ দিল্লী। |
| 9 | UPSCই শাস্তিমূলক বিষয় আৰু পদোন্নতিৰ বাবেও চৰকাৰক পৰামৰ্শ দিয়ে। |
| 10 | অধ্যক্ষক কেৱল ৰাজ্যিক লোক সেৱা আয়োগৰ অধ্যক্ষ হিচাপেহে পুনৰ নিযুক্তি দিব পাৰি, আৰু সেয়াও ৰাজ্যপাল আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সম্মতিক্ৰমে। |
BETA
