భారత రాష్ట్రపతులు

కీలక అంశాలు

# అంశం వివరణ
1 మొదటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ – రెండు పూర్తి పదవీకాలాలు పూర్తి చేసిన ఏకైక రాష్ట్రపతి (1950-62)
2 ఏకైక కార్యవర్తి రాష్ట్రపతి ముహమ్మద్ హిదాయతుల్లా – 1969లో ఉపరాష్ట్రపతి కార్యవర్తి రాష్ట్రపతి అయినప్పుడు 35 రోజులు పదవిలో ఉన్నారు
3 అతి యువ రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవ రెడ్డి – 64 సం.; ఎదురులేని ఎన్నిక కూడా (1977)
4 అతి వృద్ధ రాష్ట్రపతి రామ్ నాథ్ కోవింద్ – ప్రమాణ స్వీకార సమయానికి 71 సం.
5 మొదటి మహిళా రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటీల్ – 25 జూలై 2007 నుండి 25 జూలై 2012 వరకు
6 అతి పెద్ద & అతి చిన్న పదవీకాలం అతి పెద్ద: రాజేంద్ర ప్రసాద్ (12 సం.); అతి చిన్న: జాకీర్ హుస్సేన్ (1 సం. 355 రోజులు)
7 పదవిలో మరణించిన రాష్ట్రపతులు జాకీర్ హుస్సేన్ (1969), ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ (1977)
8 పదవి నుండి తొలగింపు ప్రారంభించడానికి 1/4 ఎంపీలు అవసరం, ఆమోదించడానికి ప్రతి సభలో మొత్తం సభ్యులలో 2/3 వంతు అవసరం

15 ప్రాక్టీస్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు

  1. భారత గణతంత్రానికి మొదటి రాష్ట్రపతి ఎవరు? A) సి. రాజగోపాలాచారి
    B) డాక్టర్ ఎస్. రాధాకృష్ణన్
    C) డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్
    D) లార్డ్ మౌంట్బాటన్
    సమాధానం: C
    వివరణ: డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ 26 జనవరి 1950న ప్రమాణం చేసారు.
    శార్ట్కట్: “మొదటి రాష్ట్రపతి = మొదటి గణతంత్ర దినోత్సవం”
    ట్యాగ్: #FirstPresident #Basic

  2. ఏ రాష్ట్రపతి వరుసగా రెండు పూర్తి పదవీకాలాలు పూర్తి చేశారు? A) వి. వి. గిరి
    B) డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్
    C) నీలం సంజీవ రెడ్డి
    D) ప్రణబ్ ముఖర్జీ
    సమాధానం: B
    వివరణ: 1950-1957 మరియు 1957-1962.
    శార్ట్కట్: “RP-2” (రాజేంద్ర ప్రసాద్ = 2 పదవీకాలాలు)
    ట్యాగ్: #Tenure

  3. పదవిలో మరణించిన మొదటి రాష్ట్రపతి ఎవరు? A) జాకీర్ హుస్సేన్
    B) ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్
    C) వి. వి. గిరి
    D) ముహమ్మద్ హిదాయతుల్లా
    సమాధానం: A
    వివరణ: 3 మే 1969న మరణించారు.
    శార్ట్కట్: “ZH-1969” (జాకీర్ హుస్సేన్ మరణం → 1969)
    ట్యాగ్: #DeathInOffice

  4. ఇప్పటి వరకు ఎదురులేని ఎన్నికైన ఏకైక రాష్ట్రపతి ___. A) ప్రతిభా పాటీల్
    B) నీలం సంజీవ రెడ్డి
    C) రామస్వామి వెంకటరామన్
    D) ప్రణబ్ ముఖర్జీ
    సమాధానం: B
    వివరణ: 1977 ఎన్నిక; మరెవరూ నామినేషన్ పత్రాలు దాఖలు చేయలేదు.
    శార్ట్కట్: “NSR → నో సపోర్టర్స్ రిక్వైర్డ్ (ఎదురు)”
    ట్యాగ్: #Election

  5. భారతదేశానికి మొదటి మహిళా రాష్ట్రపతి ఎవరు? A) ఇందిరా గాంధీ
    B) ప్రతిభా పాటీల్
    C) సోనియా గాంధీ
    D) మీరా కుమార్
    సమాధానం: B
    వివరణ: 25 జూలై 2007.
    శార్ట్కట్: “PP-07” (పాటీల్-ప్రతిభా-2007)
    ట్యాగ్: #WomanPresident

  6. జతపరచండి: (a) అతి యువ (b) అతి వృద్ధ (c) అతి పెద్ద పదవీకాలం (d) అతి చిన్న పదవీకాలం A) రెడ్డి, కోవింద్, ప్రసాద్, హుస్సేన్
    B) హుస్సేన్, పాటీల్, గిరి, రెడ్డి
    C) రెడ్డి, కలాం, గిరి, అహ్మద్
    D) అహ్మద్, ముఖర్జీ, ప్రసాద్, పాటీల్
    సమాధానం: A
    వివరణ: నీలం రెడ్డి (64), కోవింద్ (71), ప్రసాద్ (12 సం.), హుస్సేన్ (<2 సం.).
    శార్ట్కట్: “వయస్సు & సంవత్సరాలు → అక్షర క్రమం గుర్తుకు సహాయపడుతుంది”
    ట్యాగ్: #Comparison

  7. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ముందు పనిచేసిన రాష్ట్రపతి ఎవరు? A) ముహమ్మద్ హిదాయతుల్లా
    B) ఆర్. వెంకటరామన్
    C) శంకర్ దయాళ్ శర్మ
    D) కె. ఆర్. నారాయణన్
    సమాధానం: A
    వివరణ: 11వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (1968-70); తర్వాత ఉపరాష్ట్రపతి మరియు కార్యవర్తి రాష్ట్రపతి అయ్యారు.
    శార్ట్కట్: “MH → మెన్ ఇన్ హై పోస్ట్స్ (ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ఉపరాష్ట్రపతి, రాష్ట్రపతి)”
    ట్యాగ్: #Profile

  8. ఏ రాష్ట్రపతి రాష్ట్రపతి కాకముందు ఉపరాష్ట్రపతిగా కూడా ఉన్నారు? A) డాక్టర్ జాకీర్ హుస్సేన్
    B) వి. వి. గిరి
    C) A మరియు B రెండూ
    D) A లేదా B ఏదీ కాదు
    సమాధానం: C
    వివరణ: జాకీర్ హుస్సేన్ (ఉపరాష్ట్రపతి 1962-67), వి. వి. గిరి (ఉపరాష్ట్రపతి 1967-69).
    శార్ట్కట్: “Z & G → ముందు ఉపరాష్ట్రపతి”
    ట్యాగ్: #CareerPath

  9. రాష్ట్రపతిని పదవి నుండి తొలగించడానికి సంబంధించిన రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్? A) 52
    B) 61
    C) 74
    D) 356
    సమాధానం: B
    వివరణ: ఆర్టికల్ 61 – పదవి నుండి తొలగించే విధానం.
    శార్ట్కట్: “61 → రిమూవ్ 1”
    ట్యాగ్: #Articles

  10. రాష్ట్రపతి & ఉపరాష్ట్రపతి పదవులు రెండూ ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు ఎవరు రాష్ట్రపతిగా వ్యవహరిస్తారు? A) ప్రధానమంత్రి
    B) భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి
    C) లోక్సభ స్పీకర్
    D) అటార్నీ జనరల్
    సమాధానం: B
    వివరణ: ప్రధాన న్యాయమూర్తి, రాష్ట్రపతి (కార్యనిర్వాహక విధులు) చట్టం, 1969 ప్రకారం వ్యవహరిస్తారు.
    శార్ట్కట్: “టాప్ జడ్జ్ → టాప్ జాబ్ (తాత్కాలికం)”
    ట్యాగ్: #ActingPresident

  11. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక ఏ విధానం ప్రకారం జరుగుతుంది? A) ఫస్ట్-పాస్ట్-ది-పోస్ట్
    B) సింగిల్ ట్రాన్స్ఫరబుల్ వోట్ ద్వారా అనుపాత ప్రాతినిధ్యం
    C) జాబితా విధానం
    D) ప్రత్యక్ష ప్రజాభిప్రాయ ఓటు
    సమాధానం: B
    వివరణ: ఆర్టికల్ 55 – పరోక్ష ఎన్నిక STVతో.
    శార్ట్కట్: “PR-STV → ప్రెసిడెంట్”
    ట్యాగ్: #ElectionSystem

  12. ఎన్నికైన రాష్ట్రపతికి ప్రమాణం చేయిస్తారు? A) ప్రధానమంత్రి
    B) పదవీ విరమణ చేసే రాష్ట్రపతి
    C) భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి
    D) ఉపరాష్ట్రపతి
    సమాధానం: C
    వివరణ: ఆర్టికల్ 60 – ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా అందుబాటులో ఉన్న సీనియర్ న్యాయమూర్తి ప్రమాణం చేయిస్తారు.
    శార్ట్కట్: “CJI → చీఫ్ జస్టిస్ గివ్స్ చీఫ్ ఓత్”
    ట్యాగ్: #Oath

  13. ముందు లోక్సభ స్పీకర్గా పనిచేసిన ఏకైక రాష్ట్రపతి ఎవరు? A) నీలం సంజీవ రెడ్డి
    B) కె. ఆర్. నారాయణన్
    C) ప్రణబ్ ముఖర్జీ
    D) రామస్వామి వెంకటరామన్
    సమాధానం: A
    వివరణ: స్పీకర్ 1967-69; రాష్ట్రపతి 1977-82.
    శార్ట్కట్: “NSR → స్పీకర్-టు-రాష్ట్రపతి”
    ట్యాగ్: #Profile

  14. జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి (1975) ప్రకటనపై సంతకం చేసిన రాష్ట్రపతి ఎవరు? A) వి. వి. గిరి
    B) ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్
    C) నీలం సంజీవ రెడ్డి
    D) జైల్ సింగ్
    సమాధానం: B
    వివరణ: ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ 25 జూన్ 1975న సంతకం చేశారు.
    శార్ట్కట్: “FAA-75 (ఫ్లైట్ ఎమర్జెన్సీ 75)”
    ట్యాగ్: #Emergency

  15. రాష్ట్రపతిని రాష్ట్రంతో జతపరచండి: (1) ప్రణబ్ ముఖర్జీ (2) ప్రతిభా పాటీల్ (3) రామ్ నాథ్ కోవింద్ (4) ఎ. పి. జె. అబ్దుల్ కలాం A) పశ్చిమ బంగాళం, మహారాష్ట్రం, ఉత్తర ప్రదేశ్, తమిళనాడు
    B) మహారాష్ట్రం, పశ్చిమ బంగాళం, ఉత్తర ప్రదేశ్, తమిళనాడు
    C) పశ్చిమ బంగాళం, మహారాష్ట్రం, బీహార్, తమిళనాడు
    D) మహారాష్ట్రం, పశ్చిమ బంగాళం, బీహార్, తమిళనాడు
    సమాధానం: C
    వివరణ: ప్రణబ్ (పశ్చిమ బంగాళం), పాటీల్ (మహారాష్ట్రం), కోవింద్ (ఉత్తర ప్రదేశ్→బీహార్), కలాం (తమిళనాడు).
    శార్ట్కట్: “వెస్ట్-మహా-బీహార్-తమిళనాడు (రాష్ట్రాల అక్షర క్రమం)”
    ట్యాగ్: #HomeState

స్పీడ్ ట్రిక్స్

పరిస్థితి శార్ట్కట్ ఉదాహరణ
పదవీకాలం క్రమం గుర్తుంచుకోవడం “R-S-R-G-H-G-A-R-V-S-N-K-P-K” (ప్రారంభ అక్షరాలు) రాజేంద్ర, రాధాకృష్ణన్, రాజేంద్ర, గిరి, హుస్సేన్, గిరి, అహ్మద్, రెడ్డి, వెంకట్, శర్మ, నారాయణ, కలాం, పాటీల్, ముఖర్జీ, కోవింద్
రెండు పదవీకాలాల రాష్ట్రపతి “గణతంత్ర దినోత్సవం 1950 & 1957” అని ఆలోచించండి కేవలం RP మాత్రమే
పదవిలో మరణించిన రాష్ట్రపతులు “Z-F” (జాకీర్-ఫక్రుద్దీన్) 1969 & 1977
ఎదురులేని ఎన్నిక “రెడ్డి-రెడీ” 1977
ప్రధాన న్యాయమూర్తి → రాష్ట్రపతి “MH” ముహమ్మద్ హిదాయతుల్లా

త్వరిత రివిజన్

పాయింట్ వివరణ
1 ఎన్నిక: ఎన్నికైన ఎంపీలు + ఎంఎల్యేలతో ఎన్నికల కళాశాల; STT విధానం
2 అర్హత: ≥35 సం., భారతీయ పౌరుడు, లోక్సభకు అర్హత కలిగినవాడు
3 పదవీకాలం: 5 సం.; తిరిగి ఎన్నిక కావచ్చు
4 పదవి నుండి తొలగింపు: ఆరోపణ “రాజ్యాంగాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు” కావాలి
5 జీతం: ₹5 లక్షలు/నెల + భత్యాలు (ప్రస్తుతం)
6 రాజీనామా: ఉపరాష్ట్రపతికి; పదవి వెంటనే ఖాళీ అవుతుంది
7 కార్యవర్తి క్రమం: ఉపరాష్ట్రపతి → ప్రధాన న్యాయమూర్తి → సీనియర్ న్యాయమూర్తి (రెండూ ఖాళీ అయితే)
8 పెన్షన్: జీవితాంతం ₹2.5 లక్షలు/నెల + సదుపాయాలు
9 అధికారిక నివాసం: రాష్ట్రపతి భవన్, 340 గదుల ఎస్టేట్
10 పదవీ విరమణ తర్వాత: మాజీ రాష్ట్రపతులు జీవితాంతం ప్రభుత్వ బంగళా & సిబ్బందికి అర్హులు