ఐటీ విప్లవం – రైల్వే పరీక్షల కోసం సమగ్ర జనరల్ నాలెడ్జ్ నోట్స్
1. ఐటీ విప్లవం అంటే ఏమిటి?
సమాచార సాంకేతికత (ఐటీ) విప్లవం అనేది 1970ల నుండి ప్రారంభమైన డిజిటల్ సాంకేతికతలు—కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్, సాఫ్ట్వేర్ & టెలికాం—ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థలు, సమాజాలు మరియు పాలనలో సంభవించిన వేగవంతమైన రూపాంతరాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది ప్రపంచాన్ని పారిశ్రామిక-ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి జ్ఞాన-ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు మార్చింది.
2. కాలపట్టిక & మైలురాళ్లు
| సంవత్సరం |
సంఘటన |
దేశం |
ప్రాముఖ్యత |
| 1946 |
ENIAC (మొదటి ఎలక్ట్రానిక్ సాధారణ-ప్రయోజన కంప్యూటర్) |
USA |
30 టన్నుల బరువు, 18000 వాక్యూమ్ ట్యూబ్లు |
| 1971 |
ఇంటెల్ 4004 (మొదటి మైక్రోప్రాసెసర్) |
USA |
2300 ట్రాన్సిస్టర్లు, 740 KHz |
| 1975 |
ఆల్టేర్ 8800 (మొదటి వ్యక్తిగత-కంప్యూటర్ కిట్) |
USA |
మైక్రోసాఫ్ట్ పుట్టుకకు దారితీసింది |
| 1976 |
ఆపిల్-I విడుదల |
USA |
స్టీవ్ జాబ్స్ & వోజ్నియాక్ |
| 1981 |
IBM PC ప్రారంభం |
USA |
MS-DOS, ఓపెన్ ఆర్కిటెక్చర్ |
| 1989 |
టిమ్ బెర్నర్స్-లీ చేత WWW కనుగొనబడింది |
UK/CERN |
ఆధునిక ఇంటర్నెట్ యొక్క పునాది |
| 1991 |
భారతదేశం యొక్క ఐటీ విధానం ఉదారీకరించబడింది |
India |
ఎగుమతి ప్రోత్సాహక, STP పథకం |
| 1995 |
భారతదేశంలో ఇంటర్నెట్ ప్రైవేటీకరించబడింది |
India |
VSNL డయల్-అప్ ప్రారంభం (ఆగస్ట్ 15) |
| 1998 |
గూగుల్ ఇన్కార్పొరేట్ చేయబడింది |
USA |
పేజీ & బ్రిన్ |
| 2000 |
ఐటీ చట్టం 2000 ఆమోదించబడింది |
India |
ఇ-కామర్స్ కోసం చట్టపరమైన చట్రం |
| 2007 |
ఐఫోన్ ప్రారంభం |
USA |
మొబైల్-కంప్యూటింగ్ యుగం |
| 2008 |
మొదటి ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్ (HTC డ్రీమ్) |
USA |
ఓపెన్-సోర్స్ మొబైల్ OS |
| 2015 |
డిజిటల్ ఇండియా ప్రారంభం |
India |
3 దృష్టి ప్రాంతాలు—డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, పాలన & పౌరులు |
| 2020 |
జియో ప్లాట్ఫారమ్లు ₹1.52 ట్రిలియన్లు సేకరించాయి |
India |
2020లో అతిపెద్ద టెక్-ఫండ్రైజ్ |
3. భారతదేశం యొక్క ఐటీ పరిశ్రమ – వాస్తవాలు & ఆంక్డెలు (2023)
| పారామీటర్ |
ఆంకి |
గ్లోబల్ ర్యాంక్ |
| ఐటీ+ BPM ఎగుమతి ఆదాయం |
$194 బిలియన్ |
1వ (సేవా ఎగుమతి) |
| ప్రత్యక్ష ఉపాధి |
5.4 మిలియన్లు |
- |
| భారతదేశం యొక్క GDPలో వాటా |
7.4 % |
- |
| సేవల ఎగుమతిలో వాటా |
48 % |
- |
| >1 మిలియన్ ఐటీ కార్మికులున్న నగరాలు |
6 |
బెంగళూరు, హైదరాబాద్, చెన్నై, పూణే, ముంబై, NCR |
ప్రధాన భారతీయ ఐటీ సేవా కంపెనీలు (NIFTY IT భాగస్వాములు)
TCS, ఇన్ఫోసిస్, విప్రో, HCL టెక్, టెక్ మహీంద్రా, LTIMindtree, L&T ఇన్ఫోటెక్, మ్ఫాసిస్, కోఫోర్జ్.
4. కీలక వ్యక్తులు & పదాలు
| పేరు |
సంబంధిత విషయం |
| టిమ్ బెర్నర్స్-లీ |
WWW, HTML, HTTP |
| బిల్ గేట్స్ |
మైక్రోసాఫ్ట్, MS-DOS, విండోస్ |
| లారీ పేజీ & సెర్గీ బ్రిన్ |
గూగుల్ సెర్చ్ |
| మార్క్ జకర్బర్గ్ |
ఫేస్బుక్ (మెటా) |
| నారాయణ మూర్తి |
ఇన్ఫోసిస్ (1981) |
| అజీం ప్రేమ్జీ |
విప్రో టెక్నాలజీస్ |
| శివ నాదర్ |
HCL (1976) |
| F.C. కోహ్లీ |
TCS, మొదటి CEO, “భారతీయ ఐటీ పితామహుడు” |
| సామ్ పిత్రోడా |
C-DOT, టెలికాం విప్లవ సలహాదారు రాజీవ్ గాంధీకి |
5. భారత ప్రభుత్వం – డిజిటల్ & ఐటీ కార్యక్రమాలు
| పథకం |
ప్రారంభ సంవత్సరం |
మంత్రిత్వ శాఖ |
లక్ష్యం |
| డిజిటల్ ఇండియా |
2015 |
మెయిటీ |
డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, ఇ-గవర్నెన్స్, డిజిటల్ అక్షరాస్యత |
| UMANG |
2017 |
మెయిటీ |
1200+ సేవల కోసం ఒకే మొబైల్ యాప్ |
| భారత్నెట్ |
2011 (NOFN) |
BBNL |
2.5 లక్షల గ్రామ-పంచాయతీ ఆప్టికల్ ఫైబర్ |
| కామన్ సర్వీస్ సెంటర్ (CSC) |
2006 |
మెయిటీ |
5.3 లక్షల డిజిటల్ కియోస్క్లు |
| ఇండియా స్టాక్ |
2016 |
UIDAI + మెయిటీ |
కాగితం రహిత, నగదు రహిత పొర (ఆధార్, eKYC, UPI) |
| స్టార్టప్ ఇండియా |
2016 |
DPIIT |
1 లక్ష+ గుర్తించబడిన స్టార్టప్లు |
| PLI పథకం ఐటీ హార్డ్వేర్ |
2021 |
మెయిటీ |
ల్యాప్టాప్లు, టాబ్లెట్ల కోసం ₹735 కోట్ల ప్రోత్సాహకం |
6. శీఘ్ర సూచన పట్టిక – ఫైల్ ఎక్స్టెన్షన్లు & పూర్తి రూపాలు
| ఎక్స్టెన్షన్ |
పూర్తి రూపం |
ఉపయోగించే ప్రాంతం |
| .exe |
ఎక్సిక్యూటబుల్ |
విండోస్ ప్రోగ్రామ్లు |
| .html |
హైపర్-టెక్స్ట్ మార్క్-అప్ లాంగ్వేజ్ |
వెబ్ పేజీలు |
| .pdf |
పోర్టబుల్ డాక్యుమెంట్ ఫార్మాట్ |
అడోబ్ |
| .mp3 |
MPEG ఆడియో లేయర్-3 |
ఆడియో |
| .jpeg |
జాయింట్ ఫోటోగ్రాఫిక్ ఎక్స్పర్ట్స్ గ్రూప్ |
ఇమేజ్ |
| .apk |
ఆండ్రాయిడ్ ప్యాకేజ్ |
ఆండ్రాయిడ్ యాప్లు |
| .ipa |
iOS యాప్ స్టోర్ ప్యాకేజ్ |
ఐఫోన్ యాప్లు |
7. ఒకే వాక్యం రివిజన్ వాస్తవాలు
- ENIAC బరువు 30 టన్నులు మరియు 150 kW విద్యుత్తును వినియోగించేది.
- ఇంటెల్ 4004లో 2300 ట్రాన్సిస్టర్లు ఉన్నాయి; నేటి ఆపిల్ M2లో 20 బిలియన్లు ఉన్నాయి.
- ఇ-మెయిల్లో “@” చిహ్నాన్ని రే టామ్లిన్సన్ (1971) ఎంచుకున్నాడు.
- భారతదేశంలో మొదటి సాఫ్ట్వేర్ ఎగుమతి జోన్ బెంగళూరులో ఏర్పాటు చేయబడింది (STPI, 1991).
- TCS ఆసియాలో అతిపెద్ద ఐటీ యజమాని (>6 లక్షలు).
- “దూర్దర్శన్” 15 ఆగస్టు 1982న రంగులలో జాతీయ ప్రసారాన్ని ప్రారంభించింది.
- భారతదేశం యొక్క మొదటి సూపర్ కంప్యూటర్ PARAM 8000 1991లో C-DAC చేత వెల్లడించబడింది.
- “ఆకాష్” టాబ్లెట్ (2011) ప్రపంచంలో అత్యంత చౌకైన టాబ్లెట్గా ₹2,276కి పేరు పొందింది.
- UPI 2023లో 10 బిలియన్ లావాదేవీలు/నెలను దాటింది.
- భారతదేశంలో 5G స్పెక్ట్రం లిలావు (జూలై 2022) ₹1.5 లక్ష కోట్లు సంపాదించింది.
8. బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (15)
1. “భారతీయ ఐటీ పరిశ్రమ పితామహుడు”గా ఎవరు పేరుగాంచారు?
**సమాధానం:** F.C. కోహ్లీ
2. మొదటి మైక్రోప్రాసెసర్, ఇంటెల్ 4004, ఎన్ని ట్రాన్సిస్టర్లను కలిగి ఉంది?
**సమాధానం:** 2300
3. వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ ఏ సంవత్సరంలో కనుగొనబడింది?
**సమాధానం:** 1989
4. భారతదేశం యొక్క ఐటీ చట్టం 2000 ఏ UN మోడల్ చట్టంపై ఆధారపడి ఉంది?
**సమాధానం:** UNCITRAL మోడల్ లా ఆన్ ఇ-కామర్స్
5. ఏ నగరాన్ని “భారతదేశం యొక్క సిలికాన్ వ్యాలీ” అని పిలుస్తారు?
**సమాధానం:** బెంగళూరు
6. $200 బిలియన్ మార్కెట్-క్యాప్ను దాటిన మొదటి భారతీయ కంపెనీ ఏది?
**సమాధానం:** TCS
7. భారత్నెట్లో ‘BBNL’ అంటే ఏమిటి?
**సమాధానం:** భారత్ బ్రాడ్బ్యాండ్ నెట్వర్క్ లిమిటెడ్
8. 2007లో ఐఫోన్ను ఎవరు ప్రారంభించారు?
**సమాధానం:** స్టీవ్ జాబ్స్ (ఆపిల్)
9. భారతదేశంలో మొదటి కంప్యూటరీకరించబడిన రైల్వే రిజర్వేషన్ ఏ నగరంలో ప్రారంభమైంది (1986)?
**సమాధానం:** న్యూఢిల్లీ
10. వెబ్ పేజీలను బదిలీ చేయడానికి ఏ ప్రోటోకాల్ ఉపయోగించబడుతుంది?
**సమాధానం:** HTTP
11. ‘PDF’ యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి?
**సమాధానం:** పోర్టబుల్ డాక్యుమెంట్ ఫార్మాట్
12. ఏ భారతీయ రాష్ట్రంలో అత్యధిక సంఖ్యలో STPI నమోదిత ఐటీ యూనిట్లు ఉన్నాయి?
**సమాధానం:** కర్ణాటక
13. ఆండ్రాయిడ్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ను ఏ కంపెనీ అభివృద్ధి చేసింది?
**సమాధానం:** గూగుల్ (ఆల్ఫాబెట్)
14. “డిజిటల్ ఇండియా” అనే పదం ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పడింది?
**సమాధానం:** 2015
15. భారతదేశం 2023లో ఏ నెలలో 10 బిలియన్ UPI లావాదేవీలను దాటింది?
**సమాధానం:** ఆగస్టు
చివరి నిమిషం క్రామింగ్: గుర్తుంచుకోండి “F-C-K” భారతీయ ఐటీ పితామహుడు కోసం → F.C. కోహ్లీ; “B-L-R” → బెంగళూరు ఐటీ కేంద్రం; “2000” → ఐటీ చట్టం & Y2K బగ్!
BETA
