నోబెల్ బహుమతి

నోబెల్ బహుమతి – రైల్వే పరీక్షల కోసం సమగ్ర జనరల్ నాలెడ్జ్

1. నోబెల్ బహుమతి అంటే ఏమిటి?
  • నోబెల్ బహుమతి అనేది స్వీడిష్ మరియు నార్వేజియన్ సంస్థలచే అనేక వర్గాలలో ప్రతి సంవత్సరం ఇవ్వబడే అంతర్జాతీయ పురస్కారాల సముదాయం.
  • స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త, ఇంజనీర్ మరియు పారిశ్రామికవేత్త ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ యొక్క 1895 వసీయత్ ద్వారా స్థాపించబడింది.
  • మొదటిసారిగా 1901లో ఇవ్వబడింది.
  • నోబెల్ ఫౌండేషన్ (1900లో స్థాపించబడింది) ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.
  • రసాయన శాస్త్రం, సాహిత్యం, శాంతి, భౌతిక శాస్త్రం, శరీరధర్మశాస్త్రం లేదా వైద్యం మరియు ఆర్థిక శాస్త్రం (1968లో జోడించబడింది) లలో మానవాళికి అసాధారణ సేవలను గుర్తిస్తుంది.

2. ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ – కీలక వాస్తవాలు
వాస్తవం వివరణ
జననం 21 అక్టోబర్ 1833, స్టాక్హోమ్, స్వీడన్
మరణం 10 డిసెంబర్ 1896, సాన్ రెమో, ఇటలీ
కనిపెట్టినది డైనమైట్ (1867)
వసీయత్ సంతకం 27 నవంబర్ 1895
బహుమతుల కోసం వదిలిపెట్టిన ఆస్తి SEK 31 మిలియన్ (≈ ₹250 కోట్లు ఈ రోజు)
సూక్తి “మానవాళికి ప్రయోజనం కోసం కనిపెట్టబడింది”

3. నోబెల్ బహుమతి వర్గాలు & బహుమతి ఇచ్చే సంస్థలు
వర్గం బహుమతి ఇచ్చే సంస్థ స్థానం
భౌతిక శాస్త్రం రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ స్టాక్హోమ్
రసాయన శాస్త్రం రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ స్టాక్హోమ్
వైద్యం కరోలిన్స్కా ఇన్స్టిట్యూట్ స్టాక్హోమ్
సాహిత్యం స్వీడిష్ అకాడమీ స్టాక్హోమ్
శాంతి నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ ఓస్లో
ఆర్థిక శాస్త్రం స్వెరిజెస్ రిక్స్బ్యాంక్ (నోబెల్ మెమోరియల్ బహుమతి) స్టాక్హోమ్

4. ముఖ్యమైన తేదీలు
సంవత్సరం సంఘటన
1833 ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ జననం
1867 డైనమైట్ కనిపెట్టబడింది
1895 నోబెల్ వసీయత్ సంతకం
1900 నోబెల్ ఫౌండేషన్ సృష్టించబడింది
1901 మొదటి బహుమతులు ఇవ్వబడ్డాయి
1968 ఆర్థిక శాస్త్ర బహుమతి జోడించబడింది
1974 నియమం: మరణానంతరం బహుమతి ఇవ్వరు
2012 గరిష్ఠంగా 3 గ్రహీతలు ప్రతి వర్గానికి నిర్ణయించబడింది
2020 నగదు రివార్డ్ 10 మిలియన్ SEK కు పెంచబడింది

5. భారతీయ మరియు భారతీయ మూలం గల నోబెల్ గ్రహీతలు
సంవత్సరం గ్రహీత రంగం వివరణ
1913 రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ సాహిత్యం మొదటి ఆసియా నోబెల్, గీతాంజలి కోసం
1930 సి. వి. రామన్ భౌతిక శాస్త్రం రామన్ ప్రభావం
1979 మదర్ టెరెసా శాంతి ఆల్బేనియన్-భారతీయ, కోల్కతా
1998 అమర్త్య సేన్ ఆర్థిక శాస్త్రం సంక్షేమ ఆర్థిక శాస్త్రం
2009 వెంకి రామకృష్ణన్ రసాయన శాస్త్రం భారతదేశంలో జన్మించిన US/UK పౌరుడు, రైబోసోమ్
2014 కైలాష్ సత్యార్థి శాంతి బాలల హక్కుల కార్యకర్త

6. మొదటివారు & రికార్డులు
రికార్డ్ వ్యక్తి / వివరణ
మొదటి నోబెల్ విల్హెల్మ్ రోంట్జెన్ (భౌతిక శాస్త్రం, 1901)
మొదటి మహిళ మేరీ క్యూరీ (భౌతిక శాస్త్రం, 1903)
మొదటి భారతీయుడు రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (1913)
చిన్న వయస్కుడైన గ్రహీత మలాలా యూసఫ్జై (శాంతి, 2014, వయస్సు 17)
పెద్ద వయస్కుడైన గ్రహీత జాన్ బి. గుడ్ఇనఫ్ (రసాయన శాస్త్రం, 2019, వయస్సు 97)
విభిన్న శాస్త్రాలలో 2 నోబెల్స్ గెలిచిన ఏకైక వ్యక్తి మేరీ క్యూరీ (భౌతిక శాస్త్రం 1903, రసాయన శాస్త్రం 1911)
అత్యధిక శాంతి బహుమతులు గెలిచిన సంస్థ ICRC (3 సార్లు: 1917, 1944, 1963)

7. నోబెల్ బహుమతి గణాంకాలు (1901-2023)
కొలమానం సంఖ్య
మొత్తం బహుమతులు ఇవ్వబడ్డాయి 621 (1,000+ గ్రహీతలకు)
భౌతిక శాస్త్రం 117
రసాయన శాస్త్రం 115
వైద్యం 114
సాహిత్యం 115
శాంతి 104
ఆర్థిక శాస్త్రం 56
మహిళా గ్రహీతలు 65
పంచుకున్న బహుమతులు (2/3 వ్యక్తులు) ~47 %

8. త్వరిత-సూచన పట్టిక – ఇటీవలి భారతీయ సంబంధాలు
సంవత్సరం పేరు వర్గం గమనిక
2023 భారతీయుడు లేరు
2022 భారతీయుడు లేరు
2021 భారతీయుడు లేరు
2020 లూయిస్ గ్లక్ (US) సాహిత్యం భారతీయ మీడియా హైప్ ≠ భారతీయుడు
2019 అభిజిత్ బెనర్జీ ఆర్థిక శాస్త్రం భారతీయ-అమెరికన్, MIT

9. ఒక-లైనర్ రివిజన్ వాస్తవాలు
  • నోబెల్ మెడల్స్ 18-క్యారట్ గ్రీన్ గోల్డ్ 24-క్యారట్ బంగారంతో పూత పూయబడతాయి.
  • నోబెల్ వీక్: ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 6–12; శాంతి బహుమతి ఓస్లోలో మాత్రమే.
  • మెడల్స్లో ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ ప్రొఫైల్ మరియు అతని జనన మరియు మరణ సంవత్సరాలు ఉంటాయి.
  • నోబెల్ వసీయత్లో గణిత శాస్త్రానికి బహుమతి లేదు – మిత్తాగ్-లెఫ్లర్తో పోటీ కారణంగా అని పట్టణ పురాణం.
  • బహుమతికి అప్పీలు చేయలేరు; నోబెల్ కమిటీ నిర్ణయం అంతిమం.
  • నగదు భాగం: 10 మిలియన్ SEK (≈ ₹7.5 కోట్లు) 1 కంటే ఎక్కువ గ్రహీతలు ఉన్నప్పుడు సమానంగా పంచుకోబడుతుంది.
  • భారత ప్రధాన మంత్రి గాంధీ ఎప్పుడూ శాంతి బహుమతి గెలవలేదు; 5 సార్లు నామినేట్ చేయబడ్డారు.
  • UNHCR (UN రిఫ్యూజీ ఏజెన్సీ) శాంతి బహుమతిని రెండుసార్లు గెలిచింది (1954, 1981).
  • 2023 భౌతిక శాస్త్రం గ్రహీతలు: పియరే అగోస్టిని, ఫెరెంక్ క్రౌస్, అన్న్ ల్’హ్యూలియర్ – అట్టోసెకండ్ పల్సెస్.
  • 2023 వైద్యం: కాటలిన్ కరికో & డ్రూ వీస్మాన్ – mRNA వ్యాక్సిన్ టెక్నాలజీ.

10. రైల్వే పరీక్షల కోసం బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు
  1. నోబెల్ బహుమతిని ఎవరు స్థాపించారు?
  • A. ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్
  • B. ఆల్ఫ్రెడ్ హిచ్కాక్
  • C. ఆల్ఫ్రెడ్ రస్సెల్
  • D. ఆల్ఫ్రెడ్ వెగెనర్
Show Answer సమాధానం: A
  1. మొదటి నోబెల్ బహుమతి ఏ సంవత్సరంలో ఇవ్వబడింది?
  • A. 1895
  • B. 1900
  • C. 1901
  • D. 1911
Show Answer సమాధానం: C
  1. 1913లో నోబెల్ బహుమతి గెలిచిన భారతీయుడు ఎవరు?
  • A. సి. వి. రామన్
  • B. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
  • C. మదర్ టెరెసా
  • D. అమర్త్య సేన్
Show Answer సమాధానం: B
  1. నోబెల్ శాంతి బహుమతి ఏ నగరంలో ఇవ్వబడుతుంది?
  • A. స్టాక్హోమ్
  • B. ఓస్లో
  • C. కోపెన్హేగన్
  • D. హెల్సింకి
Show Answer సమాధానం: B
  1. రెండు విభిన్న శాస్త్రాలలో రెండు నోబెల్ బహుమతులు గెలిచిన ఏకైక వ్యక్తి ఎవరు?
  • A. జాన్ బార్డీన్
  • B. లైనస్ పాలింగ్
  • C. మేరీ క్యూరీ
  • D. ఫ్రెడరిక్ సాంగర్
Show Answer సమాధానం: C
  1. నోబెల్ మెమోరియల్ బహుమతి ఆర్థిక శాస్త్రంలో ఏ సంవత్సరంలో జోడించబడింది?
  • A. 1955
  • B. 1968
  • C. 1971
  • D. 1982
Show Answer సమాధానం: B
  1. చిన్న వయస్కుడైన నోబెల్ గ్రహీత
  • A. మలాలా యూసఫ్జై
  • B. లారెన్స్ బ్రాగ్
  • C. త్సుంగ్-దావో లీ
  • D. నాదియా మురాద్
Show Answer సమాధానం: A
  1. ఏ సంస్థ నోబెల్ శాంతి బహుమతిని మూడుసార్లు గెలిచింది?
  • A. UNO
  • B. UNICEF
  • C. ICRC
  • D. WHO
Show Answer సమాధానం: C
  1. ప్రతి 2023 నోబెల్ బహుమతి కోసం నగదు రివార్డ్
  • A. 8 మిలియన్ SEK
  • B. 9 మిలియన్ SEK
  • C. 10 మిలియన్ SEK
  • D. 11 మిలియన్ SEK
Show Answer సమాధానం: C
  1. 1930లో నోబెల్ బహుమతి భౌతిక శాస్త్రంలో ఎవరు గెలిచారు?
  • A. ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్
  • B. సి. వి. రామన్
  • C. నీల్స్ బోర్
  • D. వెర్నర్ హీసెన్బర్గ్
Show Answer సమాధానం: B
  1. నోబెల్ బహుమతి సాహిత్యంలో 2023 ఎవరికి ఇవ్వబడింది?
  • A. అబ్దుల్రజాక్ గుర్నాహ్
  • B. అన్నీ ఎర్నాక్స్
  • C. జాన్ ఫోస్సే
  • D. లూయిస్ గ్లక్
Show Answer సమాధానం: C
  1. నోబెల్ మెడల్పై చెక్కబడిన సూక్తి
  • A. ప్రో పేస్ ఎట్ ఫ్రాటెర్నిటేటే
  • B. ఇన్వెన్షన్స్ టు బెనిఫిట్ హ్యూమ్యాండ్
  • C. ఫర్ ది గ్రేటెస్ట్ బెనిఫిట్ టు హ్యూమ్యాండ్
  • D. ప్రో సైంటియా ఎట్ సపియెంటియా
Show Answer సమాధానం: C
  1. ఈ క్రింది భారతీయులలో నోబెల్ బహుమతి గెలవనివారు ఎవరు?
  • A. సుభాష్ చంద్ర బోస్
  • B. కైలాష్ సత్యార్థి
  • C. వెంకి రామకృష్ణన్
  • D. అమర్త్య సేన్
Show Answer సమాధానం: A
  1. నోబెల్ ఫౌండేషన్ ఎక్కడ ఉంది?
  • A. ఓస్లో
  • B. స్టాక్హోమ్
  • C. జెనీవా
  • D. వియన్నా
Show Answer సమాధానం: B
  1. ఒక నోబెల్ బహుమతిని పంచుకోగల గరిష్ఠ వ్యక్తుల సంఖ్య
  • A. 2
  • B. 3
  • C. 4
  • D. 5
Show Answer సమాధానం: B

ప్రతిరోజు రివిజన్ చేయండి: 1 స్క్రోల్ = 1 వర్గం!