ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ

ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ – 30 ਸਕਿੰਟ ਤੇਜ਼ ਰਿਵੀਜ਼ਨ

(RRB CBT-1 ਅਤੇ CBT-2 ਵਿਗਿਆਨ ਭਾਗ ਲਈ)


🧪 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਯੰਤਰ (RRB ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ)
ਯੰਤਰ ਮਾਪਦਾ / ਖੋਜਦਾ ਇਕਾਈ / ਵਰਤੋਂ 1-ਲਾਈਨ ਹੁੱਕ
ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਦਬਾਅ mm ਜਾਂ hPa “BARO = BARometric pressure”
ਅਲਟੀਮੀਟਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉਚਾਈ feet / m “ALTitude-meter”
ਐਮੀਟਰ ਵਿਦਿਅਤ ਧਾਰਾ ਐਂਪੀਅਰ “AMpere-meter”
ਵੋਲਟਮੀਟਰ ਪੋਟੈਨਸ਼ਲ ਅੰਤਰ ਵੋਲਟ ਪੈਰਾਲਲ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਓਡੋਮੀਟਰ ਵਾਹਨ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਦੂਰੀ km “ODO = road kilo-meters”
ਹਾਈਗ੍ਰੋਮੀਟਰ ਨਮੀ % RH “HYGRO = HygROscopic water vapour”
ਸੇਸਮੋਗ੍ਰਾਫ ਭੂਚਾਲ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ “SEISMO = earthquake graph”
ਗੈਲਵਨੋਮੀਟਰ ਛੋਟੀ ਵਿਦਿਅਤ ਧਾਰਾ μA ਸ਼ੰਟ ਨਾਲ ਐਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਲੈਕਟੋਮੀਟਰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ degree L LACTose ਚੈੱਕ
ਸਫਿਗਮੋਮੈਨੋਮੀਟਰ ਖੂਨ ਦਾ ਦਬਾਅ mmHg “SPHYGMO = pulse manometer”

🔬 ਲੈਬ-ਟੌਪ 10 (RRB 2020-23 ਪੇਪਰ)
ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ / ਮੁੱਖ ਤੱਥ ਮੈਮੋਰੀ ਪੈਗ
ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ “SPECtrum-meter”
ਕੈਲੋਰੀਮੀਟਰ ਊਰਜਾ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ CALORie count
ਕਲੋਰੀਮੀਟਰ ਰੰਗੀਨ ਘੋਲ ਦੀ ਸਾਂਦ੍ਰਤਾ COLOR intensity
pH-ਮੀਟਰ H⁺ ਆਇਨ ਗਤਿਵਿਧੀ 0-14 ਸਕੇਲ, 7 = ਨਿਊਟ੍ਰਲ
ਅਲਟ੍ਰਾਸੋਨੋਸਕੋਪ ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਇਮੇਜਿੰਗ 2-15 MHz ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਦਾ ਪਤਾ ਗੋਲਡ-ਲੀਫ ਵਿਖੰਡਨ
ਮੈਨੋਮੀਟਰ ਗੈਸ ਦਾ ਦਬਾਅ U-ਟਿਊਬ ਲਿਕਵਿਡ ਉਚਾਈ
ਡਾਇਨਾਮੋ ਮਕੈਨਿਕਲ → ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਊਰਜਾ ਬਦਲਦਾ ਫੈਰਾਡੇ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ 1500× ਮੈਕਸ (ਲਾਈਟ) ਰੇਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ∝ 1/λ
ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਰਿਫਲੈਕਟਿੰਗ ਕਿਸਮ → ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਆਬਜੈਕਟਿਵ ਮਿਰਰ

🎯 ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕ
  • ਨਾਰਮਲ ਬੀ.ਪੀ.: 120/80 mmHg
  • ਹਿਊਮਿਡਿਟੀ ਕੰਫਰਟ ਜ਼ੋਨ: 40-60 % RH
  • ਭੂਚਾਲ > 7: ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ
  • ਖੂਨ ਦਾ pH: 7.35-7.45 (ਥੋੜ੍ਹਾ ਐਲਕਲਾਈਨ)
  • ਸਾਫਟ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਦੀ ਸਪੀਡ: ≈ 1540 m/s

🧠 30-ਸਕਿੰਟ ਮੈਮੋਨਿਕ
  1. B.A.V.O.D.H.S.G.L.S.
    (Baro, Alti, Volt, Odo, Dynamometer, Hygro, Seismo, Galvano, Sphygmo) – ਹਰ RRB ਪਸੰਦੀਦਾ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ।
  2. “Volt-Parallel, Amp-Series” – ਵੋਲਟਮੀਟਰ ਪੈਰਾਲਲ, ਐਂਪੀਟਰ ਸੀਰੀਜ਼।
  3. “Left Galvano-Right Dynamo” – ਮੋਟਰ ਲਈ ਲੈਫਟ-ਹੈਂਡ ਰੂਲ, ਡਾਇਨਾਮੋ ਲਈ ਰਾਈਟ-ਹੈਂਡ।

🔍 10 ਸੰਭਾਵਤ RRB MCQs (ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ)
  1. ਕਿਹੜਾ ਸੰਦ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀਕ ਦਬਾਅ ਮਾਪਦਾ ਹੈ?
    A) ਹਾਈਗ੍ਰੋਮੀਟਰ B) ਬੈਰੋਮੀਟਰ C) ਐਲਟੀਮੀਟਰ D) ਮੈਨੋਮੀਟਰ
    ਉੱਤਰ: B

  2. ਸਫ਼ਿਗਮੋਮੈਨੋਮੀਟਰ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
    A) ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ B) ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ C) ਹਾਰਟ ਬੀਟ D) ਲੰਗ ਵਾਲੀਅਮ
    ਉੱਤਰ: B

  3. ਉਹ ਯੰਤਰ ਜੋ ਮਕੈਨਿਕਲ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ:
    A) ਮੋਟਰ B) ਡਾਇਨਾਮੋ C) ਗੈਲਵਨੋਮੀਟਰ D) ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ
    ਉੱਤਰ: B

  4. ਲੈਕਟੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ:
    A) ਪਾਣੀ B) ਪੈਟਰੋਲ C) ਦੁੱਧ D) ਸ਼ਹਿਦ
    ਉੱਤਰ: C

  5. ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ:
    A) ਮੀਂਹ B) ਭੂਚਾਲ C) ਹਵਾ D) ਤਾਪਮਾਨ
    ਉੱਤਰ: B

  6. ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੈਰਾਲਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
    A) ਐਮੀਟਰ B) ਵਾਟਮੀਟਰ C) ਵੋਲਟਮੀਟਰ D) ਗੈਲਵਨੋਮੀਟਰ
    ਉੱਤਰ: C

  7. ਮਨੁੱਖੀ ਖੂਨ ਦਾ ਆਮ pH ਹੈ:
    A) 6.8 B) 7.0 C) 7.4 D) 8.0
    ਉੱਤਰ: C

  8. ਅਲਟ੍ਰਾਸੋਨੋਸਕੋਪ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਆਵ੍ਰਤੀ:
    A) 20-200 Hz B) 2-15 MHz C) 20 kHz D) 1 GHz
    ਉੱਤਰ: B

  9. ਗੋਲਡ-ਲੀਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ:
    A) ਕਰੰਟ B) ਚਾਰਜ C) ਵੋਲਟੇਜ D) ਰੋਧ
    ਉੱਤਰ: B

  10. ਲਾਈਟ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾਈ ਲਗਭਗ ਹੈ:
    A) 100× B) 500× C) 1500× D) 10 000×
    ਉੱਤਰ: C


🚀 ਆਖਰੀ-ਦਿਨ ਹੈਕ

ਟੇਬਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ → ਮਨਮੋਨਿਕਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ → 10 MCQs <5 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰੋ।
ਸਭ ਨੂੰ ਵਧੀਆ – ਤੁਹਾਡਾ ਸਕੋਰ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹੇ!